ایران آماده برای چکاندن ماشه

نسیبه پیرایش
سخنرانی دکتر پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل، در حالی برگزار شد که غرب در آستانه کشیدن ماشه است و سازمان ملل بیشتر به نمادی از ناکارآمدی تبدیل شده است تا ابزاری برای صلح.
در این سخنرانی، آقای پزشکیان تلاش کرد تا روی کردی مبتنی بر صلح‌سازی، حمایت از چندجانبه‌گرایی، تقویت همکاری‌های بین‌المللی در چارچوب نهادهای جهانی و تکیه بر احترام متقابل در روابط کشورها را به عنوان سیاست ایران به تصویر بکشد. پزشکیان تلاش کرد تصویر ایران را به‌ عنوان کشوری علاقمند به همکاری نشان دهد؛ از جمله در حمایت از صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان یا نگاه مثبت به ائتلاف و همکاری نظامی میان عربستان سعودی و پاکستان. این نگاه آشکارا در برابر روی کرد آمریکا، به‌ ویژه در دوره دولت ترامپ، قرار می‌گیرد؛ رویکردی که مبتنی بر قدرت‌محوری، قلدری بین‌المللی و تضعیف یا حتی نفی نقش نهادهای جهانی و حقوق بین‌الملل بود.
از نظر کارشناسان، سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل، جایی که نگاه رسانه‌ها و نخبگان جهانی متمرکز است، به‌عنوان موضع رسمی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه در برابر تجاوز اسرائیل و آمریکا تلقی شد و این پیام را داشت که ایران همچنان پایبند به چارچوب‌های بین‌المللی و چندجانبه‌گرایی است. همچنین یکی از مهم‌ترین پیام‌های این سخنرانی، اعلام آمادگی ایران برای سناریوی بازگشت تحریم‌های شورای امنیت (مکانیزم ماشه یا اسنپ‌بک) بود.
به نظر می‌رسد دولت پیش‌بینی کرده است که چنین مسیری در پیش خواهد بود. موضوعی که به وضوح در سخنان اخیر رهبری هم به آن پرداخته شد. آنجا که فرمودند: «مذاکره‌ی با آمریکا در شرایط کنونی ضررهای بزرگی برای کشور دارد، اینکه می‌گوییم به سود ما نیست، برای ما فایده‌ای ندارد چون طرف آمریکایی پیشاپیش نتیجه‌ی مذاکرات را معین کرده خودش، یعنی اعلام کرده که مذاکره‌ای را قبول دارد، می‌خواهد مذاکره‌ای بکند که نتیجه‌ی آن مذاکره، تعطیل شدن فعالیت های هسته‌ای و غنی‌سازی در کشور ایران باشد.»
در چنین شرایطی به نظر می رسد راه و مسیر مشخص شده و کشور خود را برای بازگشت تحریم‌های سازمان ملل و مقاومت در مقابل زورگویی و تجاوز آماده می‌کند. در چنین شرایطی و در حالی که حکومت تا حدودی حمایت افکار عمومی را با خود همراه دارد، فرصت‌های پیش روی ایران باید با انتخاب‌های دقیق و هوشمندانه از بازدارندگی و پاسخ همراه باشند. البته باید توجه داشت که هر چه زمان می‌گذرد نه تنها هزینه‌‌ها کاهش نمی‌یابد، بلکه لایه‌های بیشتری از ریسک، سوء برداشت و هزینه‌های اقتصادی – امنیتی را بر پرونده می‌افزاید و به آینده‌ای پرهزینه‌تر و چالش ‌برانگیزتر سوق می‌دهد.