مسیر بازگشت ایران و امریکا به توافق پایان جنگ

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

قرار است امروز پزشکیان در حضور برخی مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس، تفاهم نامه ای با عمان برای گشودن مسیر مرکزی واحد در تنگه هرمز برای حرکت کشتی ها امضا کند. این تفاهم نامه می تواند مسیر بازگشت ایران و امریکا به توافق پایان جنگ را هموار کند. با گشوده شدن تنگه ی هرمز انتظار می رود امریکا به محاصره ی دریایی ایران خاتمه دهد. این نکته را می توان از سخنان رئیس جمهور در حاشیه ی نشست اعضای بریکس در دهلی استنباط کرد که گفته بود ایران به این شرط تنگه را خواهد گشود که امریکا دست از محاصره ایران بردارد و دشمنی را کنار بگذارد.
در این میان، حوثی ها موفق شدند تعدادی از شهرهای ساحلی و جزیره ی میون در تنگه باب المندب را تصرف کنند. این خبر در رسانه های ایران و جهان بازتاب گسترده ای داشت. پس از این اقدام، حوثی ها لوله ی نفت عربستان را که نفت خلیج فارس را به برای صادرات به دریای سرخ منتقل می کرد، هدف حمله قرار دادند. گفته می شود این لوله آسیب دیده و به طور موقت از چرخه فعالیت خارج شده است.
برخی رسانه های ایرانی گزارش می دهند که عربستان در حال حاضر در وضعیت بغرنجی قرار گرفته است و نمی تواند نفت خود را صادر کند مگر اینکه جبهه ی مقاومت اجازه این کار را به این کشور بدهد.
روبیو، وزیر امور خارجه ی امریکا طی هفته گذشته، در خصوص جبهه ی انصارالله یمن چنین اظهار نظر کرده بود که آنها نیروهای نیابتی ایران هستند و پشت بخشی از اقدامات آنها، ایران است.
بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان در پاسخ به این ادعا گفت که انصارالله بازیگری مستقل است که خود تصمیم می گیرد، نه از کسی دستور می پذیرد و نه نیابتی دیگران است.
اما به نظر می رسد اقدام انصارلله در حمله به خط لوله ی نفتی عربستان برای تامین منافع ایران در منطقه انجام شده است، به خصوص اینکه این خط لوله یکی از امیدهای اصلی عربستان برای دور زدن تنگه ی هرمز در صادرات نفت است که می تواند به بی اثر کردن اهرم فشار اقتصادی ایران در منازعه با امریکا منجر شود.
در این میان عراق یکی از گذرگاه های مرزی خود را با ایران برای ساعاتی بست. برخی گزارش ها حاکی از آن است که حمله به لوله نفتی عربستان از مبدا عراق و با استفاده از پهپادهای ایرانی صورت گرفته است اما رئیس جمهور کشورمان تاکید می کند که ایران با عربستان در جنگ نیست. این رویداد نشان می دهد که دولت عراق تصمیم گرفته است خود را از منازعات میان ایران و امریکا کنار بکشد. این تصمیم با توجه به نقش و اهمیت نیروی مقاومت عراق می تواند تاثیر گسترده ای بر روابط ایران و آینده ی جنگ بگذارد.
برخی از تحلیل گران بر این باورند که در حال حاضر موقعیت خوبی برای ایران ایجاد شده است تا امریکا را به میز مذاکرات برگرداند و امیدوارند ایران از این فرصت برای توافق و پایان جنگ با امریکا استفاده کند. با این حال، موضع طرف امریکایی هنوز مشخص نیست. با وجود اینکه مقامات ایران از شرایط خود برای بازگشت به تفاهم نامه اسلام آباد سخن می گویند، تا کنون هیچ کدام از چهره های امریکایی، چه ترامپ و چه ونس، معاون اول او، اظهارنظری در این خصوص نکرده اند.
با این حال، برخی از ایرانی هایی که پیش از این با توافق با امریکا مخالف بودند، همچنان مخالف آن هستند. این دسته می گویند تلاش های دیپلماتیک دولت ایران به عاملی برای کاهش قیمت نفت در بازار جهانی تبدیل شده است و باید متوقف شود.
بدین ترتیب، دوگانگی در موضع گیری در قبال امریکا همچنان اتخاذ تصمیمی قاطع از جانب ایران را به تعویق می اندازد.