نقطه ی صفر جنگ

عاطفه پیراش دانشجوی دکتری فلسفه

روز دوشنبه پزشکیان برای دیدار با پوتین، رئیس جمهور روسیه به مسکو سفر کرد. در همین زمان، مقامات رده بالای سه کشور عضو پیمان مکه یعنی عربستان، ترکیه و پاکستان برای حضور در نشستی مشترک با ایران به تهران سفر کردند. رسانه های ایرانی این رویداد را هم راستا با تلاش های دیپلماتیک این کشورها برای کاهش تنش ها در منطقه می دانند که در راس آنها تقابل میان ایران، امریکا و اسرائیل و تقابل میان انصارالله یمن و عربستان قرار دارد.
این در حالی است که پاکستان از هفته ی گذشته مرزهای زمینی خود با ایران را بسته است، اقدامی که روند صادرات ایران را با مانعی جدی رو به رو کرده است.
با این اقدام، پاکستان به کشورهایی پیوسته است که در همکاری با امریکا، تلاش می کنند فشارهای اقتصادی بر ایران را جهت اثرگذاری بر سیاست کشورمان در قبال امریکا افزایش دهند. این اقدام موجی از بی اعتمادی نسبت به جایگاه پاکستان به عنوان میانجی در میان سیاستمداران ایرانی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، در هفته های گذشته ایران به یمن و عربستان پیشنهاد داده بود که به عنوان میانجی برای پایان درگیری ها وارد عمل شود اما برخی از مقامات دولت یمن با این ایده مخالفت کردند.
به نظر می رسد عربستان همه ی راه های دیپلماتیک برای کاهش تنش را آزموده است و حال چاره ای ندارد جز آنکه از ایران کمک بخواهد اما مادامی که موفقیت های نظامی حوثی ها در یمن ادامه دارد، ایران دلیلی برای پایان دادن به آن ندارد.
پیش از این، یک هیئت قطری وارد تهران شدند تا راه های دستیابی به یک توافق موقت را ارزیابی کنند. گزارش ها حاکی از آن است که قطر بار دیگر وعده ی آزادسازی بخشی از پول های مسدود شده ی ایران را مطرح کرده است.
برخی تحلیل گران بر این باورند که افزایش فشارها بر امریکا به سبب افزایش قیمت نفت باعث شده است که قطر برای میانجی گری دوباره پا پیش بگذارد. اگر رویکرد ایران چنین باشد، احتمال می رود که ایران پیشنهاد هیئت قطری را نپذیرد و تلاش کند قیمت نفت را بالا نگه دارد. هرچند افزایش قیمت نفت یکی از نشانه های نزدیک شدن به نقطه ی صفر جنگ است اما سیاستمداران کشورمان این امر را پدیده ی مثبتی می دانند و رسانه های ایرانی آن را نشانه ای از پیشرفت ایران در تقابل با امریکا می دانند.
این نشست در شرایطی برگزار می شود که سیاستمداران ایرانی، مطابق اظهاراتشان تصمیم گرفته اند تن به رویارویی مجدد با امریکا و اسرائیل دهند و به راههای پاسخ به حملات احتمالی دشمن فکر می کنند. قالیباف، رئیس مجلس کشورمان از احتمال حمله ی زمینی امریکا سخن می گوید و تهدید می کند که ایران پاسخی ورای تصور به چنین اقدامی خواهد داد. اما پاسخی که ایران می تواند به حمله ی زمینی امریکا بدهد، چندان دور از ذهن نیست.
برخی از تحلیل گران بر این باورند که امریکایی ها حاضر نخواهند شد وارد خاک ایران شوند مگر اینکه عملیات زمینی محدودی را تدارک ببینند و بتوانند به سرعت از ایران خارج شوند. در نظر این دسته، امریکا به جای ورود زمینی به خاک ایران، از نیروهای تجزیه طلب در جنگ علیه ایران استفاده خواهد کرد. حمله ی پیش دستانه ی ایران به مواضع نیروهای تجزیه طلب در جنوب شرقی و غرب کشور حاکی از آن است که نظام این تهدید را جدی می داند. در نهایت، به نظر می رسد که تحرکات دیپلماتیک در منطقه نمی تواند مانع از گسترش درگیری شود اما ممکن است آن را به تعویق بیاندازد.