وقتی دریاچه دوباره جان می‌گیرد

نسیبه پیرایش

در روزگاری که مردمان ایران با پیامدهای تلخ جنگ و از دست دادن جان و مال دست به گریبان‌اند، هر خبری از زندگی و حیات، بارقه‌ی امیدی است به فردایی بهتر و مرهمی است بر دل‌های خسته. در این میان بازگشت حیات به دریاچه ارومیه، نگین فیروزه‌ای آذربایجان، از همین دست خبرها است.
سال‌ها بود که دریاچه‌ی ارومیه در برابر چشمان ما رنگ می‌باخت و تماشای تصاویر خشکی این پهنه‌ی وسیع، برای مردم منطقه زجری عمیق و اندوهی بی‌کران بود. اما امروز تماشای تصاویر آبی دریاچه، اگرچه هنوز به شکوه دیرین خود باز نگشته، امیدآفرین و یادآور این حقیقت است که هیچ زمستانی ابدی نیست و با لطف پروردگار، سختی‌ها و رنج‌ها نیز روزی به پایان می‌‌رسند.
دریاچه‌ای که پاییز گذشته در کام خشکی فرو‌ رفته بود، اکنون با بهره‌گیری از بارش‌های بهاری اخیر ۴.۳ میلیارد مترمکعب آب در خود جای داده و به یک‌سوم حجم پایدارش رسیده است، آن هم در حالی که دهه‌ها تلاش‌ دولت‌های مختلف برای احیای آن به بن‌بست می‌خورد. البته در این باره، میان مردم شایعاتی نیز به گوش می‌رسد. به ویژه پس از وقایع اخیر و هدف گرفتن رادارهای دشمن، برخی افزایش حجم بارش‌ها را به نابودی این رادارها نسبت می‌دهند. اما از نظر علمی این ادعاها فاقد صحت است.
کارشناسان تاکید دارند که این رادارها ابزارهای سنجشی هستند و قدرت لازم برای تغییر در اقلیم، جابجایی ابرها یا عقیم‌سازی آن‌ها را ندارند. پدیده‌ای چون «ابردزدی» نیازمند انرژی عظیمی است و جابجا کردن توده‌های ابرها از یک جغرافیای خاص به جای دیگر، فعلا فراتر از توان و دانش بشر است.
اما اکنون که نشانه‌هایی از بازگشت حیات به دریاچه به چشم می‌خورد، نخستین وظیفه ما شکرگزاری است. اما نه شکرگزاری صرفا زبانی بلکه شکرگزاری عملی. شکر واقعی یعنی قدر نعمت را بدانیم و برای بقای آن بکوشیم.
دریاچه ارومیه امروز تنها تشنه‌ی آب نیست؛ او تشنه‌ی عشق، آگاهی و مسئولیت‌پذیری ماست. احیای آن نباید به یک پروژه کوتاه‌مدت یا یک خبر گذرا محدود شود. این دریاچه بخشی از آینده ما و فرزندان ماست.
همه ما در این مسئولیت شریکیم؛ از سیاستگذاران و متخصصان گرفته تا کشاورزان، صنعتگران و شهروندان عادی. مدیریت هوشمندانه منابع آب، پرهیز از اسراف، حمایت از برنامه‌های علمی و پایدار، تنها راه تضمین این نعمت الهی است. تجربه جهانی نشان داده که احیای موقت ناشی از بارش‌های ترسالی، بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی، می‌تواند تنها وقفه‌ای کوتاه در روند خشک‌شدن باشد.
امید است که این فرصت دوباره‌ای را که با عنایت پروردگار در اختیار ما قرار داده شده با تصمیمات آگاهانه و متعهدانه مسئولان قدر دانسته شود و زمینه برای تداوم و بهبود وضعیت دریاچه فراهم شود.