سیاست مدار موفق

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

برخی چهره های سیاسی، ممکن است آینده سیاسی خود را به وضعیت جنگ و توافق با امریکا گره بزنند اما سیاستمدارانی در ایران موفق تر خواهند بود که بتوانند برای همه ی سناریوهای احتمالی برنامه ریزی کنند. در طرف دیگر ماجرا امریکا تصمیم گرفته است فعلا نظاره گر اوضاع ایران و منطقه باشد و تحولات سیاسی داخلی ایران را رصد کند که در روزهای اخیر شتاب بیشتری گرفته است. اما ممکن است برخی از فعالان سیاسی به این نتیجه رسیده باشند که اساسا جنگ با امریکا به پایان رسیده است و پس از این، درگیری های نظامی محدود و موقتی خواهند بود تا جایی که سرانجام ایران و امریکا به توافق برسند.
به نظر می رسد برای اینکه وضعیت تقابل با امریکا روشن شود، ابتدا لازم است که وضعیت نظام در ایران تعیین تکلیف شود. در این میان، پزشکیان تاکید می کند که قصد استعفا ندارد و هر گونه شایعه مربوط به استعفای خود یا تغییر ترکیب کابینه ی وزرا را تکذیب می کند. این در حالی است که برخی اعضای جبهه ی پایداری به صراحت خواستار کناره گیری او شده اند و اعلام کرده اند که برای تحقق این هدف تلاش خواهند کرد.
تفسیر خاص جبهه ی پایداری از تغییرات اخیر شورای عالی امنیت ملی نیز جالب توجه است. این دسته می گویند ذوالقدر به این دلیل از عضویت شورا برکنار شد که عملکرد شورا در پرونده ی توافق با امریکا مورد قبول رهبری نبود. اما چند روزی پیش از این عزل، خبری منتشر شد مبنی بر اینکه او خود استعفا داده و پزشکیان با این درخواست موافقت نکرده است.
ممکن است او به این دلیل با کناره گیری ذوالقدر مخالفت کرده است که مطمئن نبوده او پس از آن، به دنبال تصاحب کدام پست خواهد رفت. عزل از یک سمت در نظام همواره با اعطای سمتی دیگر همراه بوده است. چنانکه ذوالقدر به سمت مشاور سیاسی رهبر جمهوری اسلامی منصوب شده است. انتصابی که نشان می دهد حتی پس از برکناری از عضویت شورای عالی امنیت ملی، جایگاه او درون نظام حفظ شده است. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که او برنامه ی مشخصی برای ایفای نقش در رویدادهای آینده دارد.
پزشکیان دو سال زمان دارد اما این احتمال وجود دارد که دولت نتواند بحران جنگ با امریکا را در این دو سال حل کند. شاید اشتباه پزشکیان این بوده که زیاده از حد به قدرت قالیباف در همسو کردن سایر بخش های نظام با دولت اطمینان داشته است. مشخص است که همراهان قالیباف، او را کنار گذاشته اند، شاید چون قالیباف قصد داشت از فرصت پیش آمده برای پشت سر گذاشتن رفقای خود و یکه تازی در عرصه ی قدرت استفاده کند. هر چه هست، قالیباف مدتی است که در سکوت به سر می برد و مذاکره با عمان را نیز به عراقچی سپرده است.
با این حال، تیم مذاکره کننده ی ایران هنوز نسبت به بازگشت امریکا به مذاکرات خوشبین هستند. این یعنی قالیباف هنوز امیدوار است که بتواند فرصتی دیگر برای اثرگذاری بیابد اما مشکل اصلی او این است که بقای سیاسی او به توافق با امریکا وابسته است. اما این وضعیت به نفع جبهه ی پایداری هم نیست. وقتی نظامی ها تصمیم بگیرند خود مناصب سیاسی را تصاحب کنند، جای کمی برای سیاستمداران باقی می ماند و عرصه به ویژه برای آنهایی که نماینده ی نظامیان در عرصه ی حکمرانی بودند، تنگ می شود.