سفر به نیویورک در برزخ جنگ و دیپلماسی

نسیبه پیرایش

مسعود پزشکیان، رئیس جمهور کشورمان قرار است برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد عازم نیویورک شود.
فاکس‌نیوز گزارش داده که ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره حضور پزشکیان در نیویورک گفته است که «احتمالاً» برای دیدار با او آمادگی دارد. این در حالی است که در بیش از 45 سال گذشته هیچ دیداری میان روسای ایران و آمریکا انجام نشده است و حتی اگر اراده‌ای دیپلماتیک در حاشیه‌ی این اجلاس شکل بگیرد، فشارهای سنگین و هجمه‌های سیاسی در داخل عملا امکان وقوع چنین دیداری را به صفر نزدیک می‌کند. (مگر آنکه معجزه‌ای رخ دهد.)
با این حال، این سفر هنوز انجام نشده، صف‌بندی‌های موافقان و مخالفان را در کشور به راه انداخته است. جالب آن که در صف منتقدان، چهره‌هایی از هر دو جناح سیاسی دیده می‌شوند. بارزترین نمونه‌اش، موضع‌گیری فواد ایزدی از چهره‌های جریان اصولگرا و محمدجواد آذری‌جهرمی از جریان اصلاح‌طلب/ اعتدالی هستند.
فواد ایزدی، با لحنی تند گفته: «سفر به نیویورک چرا؟ فقط چند ماه بعد از شهادت رهبری، بعد از شهادت بیش از ۵۰۰۰ ایرانی غیر نظامی، بعد از شهادت فرمانده‌هان ارشد سپاه و ارتش و دیگر نظامیان جان‌فدا، بعد از تخریب گسترده زیرساخت‌های کشور… آیا سفر به نیویورک در سطح رئیس‌جمهور در شرایط فعلی ضرورت دارد؟ واقعا سفرهای گذشته جناب آقای دکتر پزشکیان به نیویورک چه دستاوردی داشته که این سفر پرهزینه در شرایط فعلی قابل توجیه باشد؟»
در سوی دیگر آذری جهرمی هم در فضای مجازی نوشته: «کارکرد دیپلماسی گاه اقتضا می‌کند که در برخی اجلاس‌ها و مجامع حضور نیافت؛ چه ‌بسا در شرایطی خاص، منفعت و دستاوردِ عدم حضور در سطح رئیس‌جمهور در نیویورک، بیش از حضور در چنین سطحی باشد.»
در تحلیل این مواضع، به نظر می‌رسد یکی پشت پا زدن به این سفر را نوعی «قهر دیپلماتیک» می‌بیند و دیگری آن را ابزاری برای «تنبیه و بازدارندگی سیاسی» قلمداد می‌کند. اما این انتقادها در شرایطی مطرح می‌شود که دولت از پیش تصمیم خود را برای انجام این سفر نهایی کرده است؛ پاستور استفاده از این تریبون بین‌المللی را فرصتی مغتنم می‌داند و حضور فعال در میدانی را که چهره‌ای چون ترامپ در آن صحنه‌گردانی می‌کند، به انزوای خود خواسته و قرار گرفتن در موضع اتهام «فرار از گفتگو» ترجیح داده است. آن هم در شرایطی که مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، به فاکس نیوز گفته است ترامپ قصد دارد در سخنرانی پیش‌روی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، آنچه او آن را «تهدید هسته‌ای ایران» نامید را در مرکز سخنانش قرار دهد. والتز گفته هدف دولت ترامپ این است که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.
اما پرسش بنیادین اینجاست که در شرایطی که تهدیدهای لفظی ترامپ شدت یافته و کارشناسان نسبت به بالا گرفتن دوباره آتش جنگ هشدار می‌دهند، آیا این سفر پرهزینه می‌تواند دستاورد ملموسی نظیر کاهش تنش‌ها، زمینه‌سازی برای توافق یا گشایش اقتصادی، به همراه داشته باشد یا تنها میدانی برای فشارهای تبلیغاتی طرف مقابل خواهد بود؟