شکست در انتخابات؛ فرصتی برای بازنگری

نسیبه پیرایش

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با پیروزی دموکرات‌ها و از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره به پایان رسید. واکنش‌ها در ایران به نتیجه این انتخابات نیز جالب توجه بود. از آنجا که بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند این پیروزی لزوماً مانع از آغاز دوباره جنگ نخواهد شد، بیش از پیروزی دموکرات‌ها، شکست جمهوری‌خواهان و به‌ویژه پیامدهای سیاسی آن مورد توجه قرار گرفت.
برخی تحلیلگران این شکست را در ادامه جنگ‌افروزی‌های ترامپ و نشانه‌ای از ناکامی دوباره او در تقابل با ایران می‌دانند و معتقدند این نتیجه شایسته جشن و شادی است. در مقابل، گروهی دیگر انتخابات آمریکا را، فارغ از نتیجه حزبی آن، نوعی همه‌پرسی درباره عملکرد ترامپ و سیاست‌های او می‌دانند؛ رأی منفی جامعه آمریکا به شیوه حکمرانی رئیس‌جمهور که می‌تواند برای سیاست‌مداران ایرانی نیز درس‌آموز باشد.
اینکه نتیجه انتخابات آمریکا، به‌تنهایی تغییر چندانی در رویکرد سیاست‌مداران این کشور نسبت به ایران ایجاد نمی‌کند و تصمیم‌گیری آنها همچنان تابع منافع ملی و راهبردهای کلان ایالات متحده خواهد بود، موضوع تازه‌ای نیست. اما گره زدن نتیجه این انتخابات به جنگ و پیروزی‌های میدانی ایران و معرفی ایران به‌عنوان پیروز انتخابات آمریکا، برداشتی اغراق‌آمیز و نادرست است. هرچند جنگ با ایران، به اذعان برخی تحلیلگران، یکی از عوامل مهم شکست جمهوری‌خواهان بوده است، نمی‌توان مجموعه دلایل این شکست را به یک موضوع تقلیل داد.
اما اگر قرار باشد از این انتخابات درسی برای سیاست داخلی ایران بگیریم، شاید مهم‌ترین نکته نه در نتیجه آن، بلکه در نحوه مواجهه حزب شکست‌خورده با این نتیجه نهفته باشد. شکست در یک رقابت سیاسی، به معنای پایان حیات سیاسی یک جریان نیست؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای بازنگری در سیاست‌ها، ارزیابی عملکرد و شناسایی نقاط ضعف و قوت باشد.
انتظار می‌رود جریان‌های سیاسی پس از شکست، به جای پافشاری بر رویکردهای گذشته و نادیده گرفتن پیام رأی‌دهندگان، به نقد عملکرد خود بپردازند، مسئولیت تصمیم‌هایشان را بپذیرند و برای اصلاح مسیر تلاش کنند. مهم‌تر از آن، شکست انتخاباتی بهانه‌ای برای به بن‌بست کشاندن امور کشور با نادیده گرفتن اراده اکثریت و سنگ اندازی در مسیر حزب پیروز نخواهد بود.
این همان درسی است که شاید سیاست‌مداران و جریان‌های سیاسی داخل ایران بیش از هر چیز دیگری باید از انتخابات آمریکا بیاموزند. پذیرش شکست، بازنگری در سیاست‌ها و اصلاح مسیر، نه نشانه ضعف، بلکه لازمه بلوغ سیاسی و شرط پویایی نظام‌های سیاسی است.