سیکل معیوب در سفره‌های مردم

نسیبه پیرایش

اخیرا محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، طی سخنانی در مورد گرانی و تورم به سیکل معیوبی اشاره کرده که به گفته‌ی او باید جلوی آن گرفته شود. او گفته: «بخشی از گرانی ناشی از تصمیمات ماست. وقتی حقوق کارگر را در سال ۱۴۰۵، ۶۰ درصد افزایش می‌دهید، قیمت‌ها باید ۶۰ درصد، ۵۰ درصد یا ۳۰ درصد اضافه شود. این را نمی‌شود کاری کرد. یعنی ما یک سیکل معیوب را از ابتدای انقلاب دنبال کردیم که مورد تأکید قانون است. قانون می‌گوید هر سال افزایش دستمزدها متناسب با تورم باشد که هیچ‌وقت هم نتوانستیم به آن عمل کنیم. باید جلوی این سیکل معیوب گرفته شود. الزاماً افزایش حقوق، افزایش قدرت خرید مردم نیست.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طبق تحلیل کارشناسان، «افزایش ۶۰ درصدی حداقل دستمزد در سال ۱۴۰۵، بسیار سریع‌تر از سال‌های گذشته قدرت خرید خود را از دست داده است. قدرت خرید دلاری حداقل دستمزد که در روز تصویب مصوبه مزد ۱۵۱.۸ دلار بود، در پایان نیمه نخست امسال به ۸۱.۷ دلار کاهش یافته است. این یعنی، افزایش دستمزدها نه‌ تنها به حفظ قدرت خرید کارگران منجر نشد، بلکه بخش قابل‌توجهی از این افزایش نیز در فاصله‌ای کوتاه از بین رفت.»
از سخنان جناب عارف چنین برمی‌آید که عامل اصلی گرانی در کشور افزایش حقوق کارگران است نه رانت، سوء‌مدیریت و بحران‌های اقتصادی. این در حالی است که کارشناسان دلیل اصلی کاهش قدرت خرید دستمزد، تورم بالا و افزایش چشمگیر نرخ ارز می‌دانند. به گفته آنان، در روز تصویب دستمزد، در پایان اسفند 1405، قیمت هر دلار آمریکا حدود ۱۴۳ هزار تومان بود، اما این روزها نرخ دلار به بیش از ۲۷۰ هزار تومان رسیده است. در همین حال، نرخ تورم نیز به شکل چشمگیری افزایش یافته؛ به‌طوری‌که مرکز آمار ایران، تورم سالانه و نقطه ‌به‌ نقطه مهرماه را به‌ترتیب بیش از ۷۶ و ۸۸ درصد اعلام کرده است.این رویکرد، در واقع با نادیده گرفتن ریشه‌های ساختاری تورم، ‌از جمله رانت‌های گسترده، سوءمدیریت در سیاست‌های پولی و بحران ارزی، سعی دارد مسئولیت گرانی را از دوش سیاست‌گذاران برداشته و به دوش کسانی بیاندازد که بزرگترین قربانی این چرخه هستند.
به بیان دیگر، به جای مواجهه با رانت و سوءمدیریت که قطعا کار دشواری است و به قول قدیمی‌ها «گاو نر می‌خواهد و مرد کهن»، تمرکز سیاست‌گذاران بر زندگی و سفره مردم، به ویژه کارگران، قرار گرفته است. افزایش دستمزدها را عامل شکل‌گیری چرخه معیوب اقتصاد کشور بداند. به احتمال زیاد، جناب عارف، حال بازنشسته‌ای را درک نمی‌کند که مستمری ماهانه 8 میلیون تومانی دریافت می‌کند و هنوز دهم ماه نرسیده، حتی پول بلیط اتوبوس خطی شرکت واحد را ندارد. بازنشسته ای که برای رفتن به جایی آن قدر کنار خیابان منتظر می‌ماند تا شاید دل کسی به رحم بیاید و او را سوار کند.
در نهایت باید پرسید چرا به جای آنکه سیاست‌های کشور به سمت مبارزه با «ژن‌های خوب»، رانتخواران و کسانی که سفره‌های مردم را غارت کرده‌اند، حرکت کند، سفره‌های مردم به هدف سیاستگذاری‌ها، تبدیل شده است. آیا هدف این است که در نهایت با تنگ‌تر کردن سفره‌های مردم، فضا برای بقای رانت‌خواران بازتر شود؟