بگیر و ببند هالووینی

نسیبه پیرایش

کارشناسان، اصرار بخشی از نسل جوان بر اجرای این جشن وارداتی را معلول گسترش شبکه‌های اجتماعی و نیاز مبرم جامعه به ‌ویژه نسل نو، به تفریح، نشاط، هیجان و فرصت‌هایی برای تخلیه انرژی و تجربه‌ی شادی جمعی می‌دانند. به باور آن‌ها، تا زمانی که مجاری مناسب و بومی برای تخلیه این هیجان‌ها گشوده نشود، گرایش به الگوهای وارداتی پا بر جا خواهد ماند. صاحب‌نظران همچنین با اشاره به کمبود فضاهای متنوع و پذیرفته ‌شده برای نشاط عمومی، این پرسش را پیش روی متولیان فرهنگی می‌گذارند که: «چرا برای مناسبت‌های بومی، برنامه‌های شهری فراگیر، جذاب و خلاقانه طراحی نمی‌شود؟»
با این همه، توجه به این نکته نیز ضروری است که استقبال از هالووین به ایران محدود نمی‌شود و این پدیده امروز به مقیاسی جهانی راه یافته است. تا جایی که برخی کشورها برگزاری آن را ممنوع اعلام کرده یا قوانین سخت‌گیرانه‌ای برایش وضع کرده‌اند، در حالی که بسیاری دیگر آن را به رسمیت شناخته و با آن کنار آمده‌اند. برای نمونه، هند مثال گویایی در این رابطه است؛ کشوری که هرچند برگزاری هالووین در آن ممنوع نیست، اما به دلیل گستردگیِ آیین‌ها و جشن‌های بومیِ متنوع و همچنین تضاد فرهنگی و مذهبی آن با باورهای بومی، مورد استقبال گسترده قرار نمی‌گیرد.
کارشناسان معتقدند که «ما در احیای سنت‌های بومی، هنوز در ابتدای راهیم. آیین‌هایی چون شب یلدا، تیرگان و سپندارمذگان ظرفیت عظیمی برای تبدیل‌شدن به جشن‌های خیابانی، رویدادهای هنری و بازی‌های گروهی دارند؛ اما همچنان در حصار مراسم خانوادگی، محدود یا تشریفاتی مانده‌اند و مدل تخلیه جمعی و عمومی هیجان در آن‌ها به رسمیت شناخته نشده است. صرف معرفی پیشینه تاریخی یک آیین یا تأکید بر «ایرانی‌بودن» آن گرهی از کار باز نمی‌کند؛ جوان امروز باید در طراحی و اجرای این مناسبت‌ها نقش‌آفرین باشد و از حضور در آن‌ها تجربه‌ای زنده و جذاب بیندوزد.»
در نهایت باید این پرسش کلیدی را مطرح کرد که چرا مدیریت فرهنگی در ایران، به‌جای مواجهه ریشه‌ای با مطالبات اجتماعی، همچنان به واکنش‌های امنیتی و قهری پناه می‌برد؟ متولیان امر تا کی می‌خواهند از این واقعیت چشم‌پوشی کنند که تکیه بر ابزار «بگیر و ببند» نه تنها مانع گسترش آیین‌های وارداتی نمی‌شود، بلکه معکوس عمل کرده و نسل جوان را بیش از پیش به سمت آزمودنِ ممنوعه‌ها هل می‌دهد؟