نسیبه پیرایش
در روزهای اخیر انتشار دو خبر پیرامون رئیسجمهور واکنش برانگیز شد.
یکی خبر استعفای ایشان که با واکنش سریع مقامات دولتی و رسانههای داخلی روبهرو و بهطور رسمی تکذیب شد اما در فضای مجازی با وجود بازتاب گسترده، عمدتاً جدی گرفته نشد و بیشتر با واکنشهای طنز و انتقادی کاربران مواجه شد. منبع این خبر برخی رسانههای خارجی از جمله فاکسنیوز و ایراناینترنشنال بودند که مدعی شدند رئیسجمهور ایران به دلیل «نبود اختیار و نفوذ کافی در ساختار حاکمیت» درخواست استعفا داده است. در ادامهی این ادعا نیز آوردند که پزشکیان به دفتر آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر انقلاب، اعلام کرده که او و دولتش از تصمیمگیریهای مهم کنار گذاشته شدهاند.
البته این موضوعی بود که در روزهای ابتدایی جنگ و به ویژه پس از شهادت رهبر انقلاب و فضای فوقالعاده امنیتی کشور در پی تهدید به ترور مقامات، در میان افکار عمومی شایع شده بود. اما مدیریت خوب اوضاع اجتماعی و اقتصادی توسط دولت در خلال جنگ این شایعات را کمرنگ کرد و به ویژه در روزهای اخیر وقتی با تلاشهای پیگیر رئیسجمهور اینترنت بینالملل دوباره در دسترس عموم قرار گرفت، این شبهات باز هم رنگ باختند.
در هر صورت شایعه استعفای رئیسجمهور را باید تلاش دشمن برای بازسازی همان شکافی دانست که در میدان عمل شکل نگرفت. پروژهای که نتوانست در عرصه سیاسی و اجتماعی به نتیجه برسد، اکنون از مسیر عملیات روانی و رسانهای دنبال میشود. اما مهمترین نکته در این زمینه کنترل تندروهایی است که آتش بیار معرکهاند و این خواست دشمن را هر از چند گاهی در محافل خود نشخوار میکنند و قصدشان جهت دهی افکار عمومی است تا فشارها را متوجه رقبای سیاسی خود (در اینجا رئیسجمهور) کنند.
برای مدیریت این فشار رئیسجمهور هم گاهی مجبور است دست به اقدامات نمادین بزند و مثلا کت خود را در یک جلسه رسمی در بیاورد. اقدامی که بهسرعت به یک بحث عمومی تبدیل و تفسیرها و تاویلها شروع بشود. برخی آن را رفتاری بدانند که پیام صرفهجویی در انرژی را منتقل میکند. برخی از تجربه کولبیز ژاپن بگویند و برخی هم با توجه به پوشش متفاوت مردان و زنان در کشور آن را یک حرکت نمایشی صرفا مردانه توصیف کنند که حتی در حوزه سیاست گذاری نمادین هم جواب نمیدهد. بعضی هم لیست بلندبالایی از ریشههای بحران انرژی در ایران از ساختارهای فرسوده، تا ناکارآمدی در مدیریت مصرف و قیمتگذاری غیرواقعی و نبود نظام بهرهوری انرژی ردیف کنند و مدعی شوند که ریشه بحران انرژی در ایران را نمیتوان در سطح پوشش یا رفتار فردی مدیران جستوجو کرد. برخی هم از فرصت استفاده کنند و به سختگیریهایی که در سالهای گذشته نسبت به پوشش مردان مخصوصا در ادارات و مرحله گزینش خدمات دولتی انجام میگرفت اشاره و به ذکر خاطراتی چند و شاید لعن و نفرین بپردازند. عدهای هم مدعی شوند که هدف رئیسجمهور از این کار، بیشتر از انتقال پیام صرفهجویی و مصرف بهینه، تابوشکنی است. اما به نظر میرسد هدف رئیسجمهور از این کار، فراتر از حاشیهها و در پی اصلاح است. اصلاح الگوها و رویههای غلطی که سالها است به شکلی ناکارآمد و غیرضروری در کشور رواج یافته و به «قوانین نانوشته» بدل شدهاند؛ برخی را مجبور به تبعیت کردهاند و برخی را هم مجبور به موضعگیری ولی نتیجه هر دو فرسایش بوده است. فرسایش منابع انرژی و فرسایش روح و روان و در نهایت تحمیل هزینه اضافی بر دوش مردم و حاکمیت.
به نظر میرسد رئیس جمهور می خواهند با این کار نشان دهند که رها شدن از این بار اضافی، نیازمند فقط اصلاحات ساده است و کار چندان دشواری نیست. با این امید که این تغییر رویههای نمادین کوچک راه را برای اصلاحات ساختاری بزرگ باز کند.
نظرات و تجربیات شما
