فقدانی که جبران نخواهد شد

نسیبه پیرایش

این روزها به بهانه چهلمین روز شهادت علی لاریجانی، همکاران ایشان در حوزه‌های مختلف، سیاستمداران و اصحاب قلم و رسانه به تجلیل از شخصیت والا و خدمات ایشان می‌پردازند. آنچه در همه این سخنان و نوشته‌ها مشترک است ظلمی است که به ایشان در جریان انتخابات ریاست جمهوری شد و حتی با وجود گلگی رهبری شهید از این جفا، شورای نگهبان هیچگاه در مقام جبران برنیامد. علاوه بر این سخن از ادب، متانت، حجب و حیا، تدبیر و صبر این شهید والامقام است و بیشتر از همه اینها سخن از یک خلا بزرگ در نبود ایشان. سازندگی می‌نویسد: «ترور علی لاریجانی از میان سیاسیون فقط با ترور قاسم سلیمانی از میان نظامیان قابل قیاس بود و از لحاظ محتوایی ترور هر دو تلاش برای انتقام از برجام هم بود که لاریجانی از ارکان آن و سلیمانی از تبعات پیروزی آن در صحنه منطقه‌ای بود.»
علی لاریجانی مسیر پرفراز و نشیبی را در سمت‌های مختلف طی کرده بود: «از جانشینی سیدمحمد خاتمی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا جایگزین محمد هاشمی رفسنجانی در صدا و سیما تا ۱۲ سال تکیه بر صندلی ریاست مجلس؛ از مجلس هشتم که اصولگرایان را از حامی محمود احمدی نژاد به منتقد او بدل شدند تا مجلس دهم که به عنوان رییس جلسه رای گیری تاریخی برجام را در صحن انجام داد.«
جبهه پایداری و جریان سعید جلیلی اصلی‌ترین منتقد او در دوران ریاست مجلس و بعد از آن بودند و علی لاریجانی را به خاطر برجام مورد هجمه قرار می‌دادند. علاوه بر این اصلاح‌طلبان هم از مخالفان و منتقدان بزرگ علی لاریجانی محسوب می‌شدند. زمانی که او ریاست سازمان صدا و سیما را به مدت 11 سال بر عهده داشت. دوره‌ای که می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین و در عین حال مناقشه‌برانگیزترین مقاطع کارنامه سیاسی او دانست؛ دوره ای که او را به عنوان یک چهره تندروی سیاسی معرفی کرد. «سیمای لاریجانی» محل نقد و حمله به دولت خاتمی و مجلس ششم بود و در تمام این دوران، جریان حاکم بر قوه مقننه و مجریه کشور از رسانه ملی حذف شد.»
اما از میانه دهه ۸۰ به‌بعد، به‌تدریج نشانه‌های تغییر در رویکرد لاریجانی آشکار شد و تصویب 20 دقیقه‌ای برجام در دولت روحانی او را علنا در برابر تندروها قرار داد. از همان زمان روابط تیره اصلاح‌طلبان با لاریجانی نه‌تنها حسنه شد، بلکه زمزمه‌هایی از ائتلاف اصلاح‌طلبان و لاریجانی در جریان تشکیل مجلس دهم و لیست امید شنیده شد.
سال ۱۴۰۰ علی لاریجانی با کمپینی متفاوت وارد انتخابات ریاست جمهوری شد اما رد صلاحیت او نشان داد که این انتخابات قرار نبود یک پیروز بیشتر داشته باشد و آن ابراهیم رئیسی بود. اما پاسخ لاریجانی به رد صلاحیت دوباره‌اش در انتخابات زودهنگام ۱۴۰۳، ترکیبی از تمکین و اعتراض بود. تمکینی که یک سال بعد در یک دوره تاریخی مهم او را به ریاست شورای عالی امنیت ملی رساند و اعتراضی که با کلید واژه «خالص سازی» نام او را در تاریخ معاصر ایران، جاودانه کرد.
و حالا چهل روز پس از شهادتش در شرایطی که کشور درگیر جنگ و مذاکرات پیچیده است، فقدان چنین چهره‌ای به گفته بسیاری از ناظران، مسیر رسیدن به یک راه‌حل سیاسی را دشوارتر کرده است.
اما شهادت علی لاریجانی در کنار معاونین و فرزندش یک درس بزرگ به ما داد و آن اینکه هیچ یک از ما در طول حیاتمان مبرّی از اشتباه و گناه نیستیم. مهم فهمیدن خطا و شجاعت برای بازگشتن است. لااقل پس از این باید به نتایج و توابع رفتار علی لاریجانی به عنوان یک سیاستمدار نگاه کنیم نه به قد و بالای او و یا انتساب او به یک جناح خاص. (البته که این کار را باید در زمان حیات همه سیاستمداران انجام داد و نه پس از مرگشان) به یاد داشته باشیم همان‌هایی که به علی لاریجانی در زمان حیاتش، آن‌هم در نمازجمعه، مُهر پرتاب می‌کردند و او را عمله انگلیس می‌خواندند حالا و بعد از شهادتش از او حلالیت می‌طلبند و بر سر و سینه می‌کوبند.