سال تحصیلی نو و مشکلات کهنه

نسیبه پیرایش
دانش‌آموزان و خانواده‌ها سال تحصیلی جدید را دیروز در حالی آغاز کردند که همه مشکلات گذشته درباره آموزش و مدرسه بر سر جای خود هستند. آموزش مجازی که یادگار دوره شیوع ویروس کروناست احتمالاً در طول سال تحصیلی جدید مجدد به‌ دلیل مسائلی مانند آلودگی هوا و ناترازی انرژی تکرار می‌شود؛ اختلاف‌ها درباره سبک زندگی متفاوت دانش‌آموزان با ایده‌آل‌های آموزش و پرورش که نمود عینی آن بعد از اعتراضات سال ۱۴۰۱ بود، احتمالاً در سال جدید مجدد خودنمایی کند؛ همچنین کمبود تعداد معلم و فضای آموزشی از همین الان قابل پیش‌بینی است چرا که بسیاری از برآوردها نشان می‌دهد امسال دانش‌آموزان از مدارس غیردولتی به سمت مدارس دولتی کوچ کرده‌اند. به اضافه اینکه جنگ دوازده روزه را پشت سر گذاشته‌اند و استرس و نگرانی‌های پس از آتش بس هنوز به قوت خود باقی است.
اما در میان همه این مشکلات موضوع نابرابری در آموزش بیش از هر چیزی به چشم می خورد. نابرابری که محصول ناکارآمدی نظام سیاسی و اقتصادی کشور است و نابرابری‌های اجتماعی را رقم می‌زند. مثال بارز آن را هم پس از اعلام نتایج کنکور شاهد بودیم. زمانی که درصد قبولی های مدارس خاص و غیر دولتی به مراتب بیشتر از مدارس معمولی و دولتی بود.
طبق گزارش کارشناسان در دهه‌های اخیر نگاه دولت به مسئله آموزش و سلامت که حق مردم است به‌سمت تجاری و کالایی شدن سوق داده شده، دولت وظیفه خودش مطابق اصل ۳۰ قانون اساسی را فراموش کرده که درباره آموزش رایگان است، بر عکس بخش خصوصی را تقویت کرده‌اند که همه توان مالی استفاده از آموزش در بخش خصوصی را ندارند، امروز دانش‌آموزانی که در طبقه بالای مالی قرار دارند می‌توانند از مدارس بهتر و غیردولتی استفاده کنند، در حالی‌ که کیفیت مدارس دولتی آن قدر نیست که به سود دانش‌آموز باشد.
علاوه بر این میانگین معدل در استان‌های محروم به مراتب پایین‌تر از سایر نقاط کشور است این نظام آموزشی کالایی، باعث شده ارزش تحصیل پایین بیاید. علاوه بر آن امروز در آزمون‌های بین‌المللی که برای دانش‌آموزان برگزار می‌شود نمره دانش‌آموزان ایرانی از میانگین جهانی هم پایین‌تر است، یعنی انگار سواد خواندن ندارند، درباره دروسی مانند ریاضی و علوم هم همین‌طور است، این نشان می‌دهد نظام آموزشی ما نتوانسته کارکرد اصلی خودش را که انتقال اطلاعات است، درست انجام دهد، ما آموزش و پرورشی درست کردیم که نخبه‌گرا است، دانش‌آموزان المپیادی را جلوی دوربین می‌آورند و به عنوان افتخار از آن‌ها یاد می‌کنند اما چیزی درباره آزمون‌های بین‌المللی که سواد دانش‌آموزان را نشان می‌دهد و ما هم در این آزمون‌ها خوب نیستیم نمی‌گویند، در واقع با این اقدام ضعف‌های نظام آموزشی را پنهان می‌کنند.
آنچه که بیش از همه بر نظام آموزشی اثر می‌گذارد، نظام سیاسی و اقتصادی کشور است. تا زمانی که ما مشکلات خود را در حوزه سیاست داخلی و جهانی حل نکنیم، باید منتظر مشکلاتی بیش از آن چه اکنون درگیر آن هستیم باشیم.
امیدواریم سایه جنگ به زودی از کشورمان برداشته شود و کشور به سمت صلح و ثبات و امنیت حرکت کند تا شاهد شکوفایی و رفع نابرابری در امر آموزش در کشور باشیم.