توافق یا آتش بس موقت ترامپ؟!
در حالی که سایهی جنگ بر خاورمیانه سنگینی میکرد و تهدیدات ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن زیرساخت های انرژی ایران به اوج خود رسیده بود، ناگهان چرخش غیرمنتظرهای در واشنگتن رخ داد.
نسیبه پیرایش
در حالی که سایهی جنگ بر خاورمیانه سنگینی میکرد و تهدیدات ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن زیرساخت های انرژی ایران به اوج خود رسیده بود، ناگهان چرخش غیرمنتظرهای در واشنگتن رخ داد.
دونالد ترامپ با اداعای واکنش به درخواست ایران و برخی کشورهای منطقه، اعلام کرد که حمله نظامی برنامهریزی شده علیه جمهوری اسلامی را متوقف کرده تا فرصت برای دستیابی به یک توافق فراهم شود. اما آیا این یک چرخش دیپلماتیک واقعی است یا تنها یک وقفه استراتژیک برای بازآرایی قدرت؟
ترامپ در شبکه تروث سوشال مدعی شد که هدف او ایجاد زمینهای برای ایران مرفه است مشروط بر این که توافقی شامل «بازگشایی فوری، کامل و بدون محدودیت تنگه هرمز» و همچنین پایان دادن به آنچه او «تهدید هستهای ایران» مینامد، حاصل شود.
ترامپ بار دیگر از همان اسلوبی استفاده میکند که هم «تکهپارهکننده» است و هم «نجاتبخش». او ابتدا با تهدید به نابودی زیرساخت های انرژِی ترس را در منطقه میکارد و سپس با ادعای شفقت برای آینده ایران، نقش معاملهگر را بازی میکند. پشت این پرده جذاب «ایران مرفه» پیامی پنهان است: امتیازدهی در ازای امنیت.
اما مشکل اینجا است که بازی ترامپ با واقعیتهای ساختاری ایران در تضاد است. او از بازگشایی بدون محدودیت تنگه هرمز حرف میزند، در حالی که در پارلمان ایران، بحث بر سر این است که چگونه حاکمیت ایران بر این گلوگاه استراتژیک را قطعیتر کند. اظهارات اخیر جلیل محبی، معاون حقوقی مرکز پژوهشهای مجلس، نشان میدهد که ایران نه تنها در حال تدوین 14 طرح مختلف برای اعمال حاکمیت در تنگه است بلکه بر تعیین دقیق اختیارات نهادهایی نظیر سپاه یا ستاد کل نیروهای مسلح تاکید دارد. یعنی تنگه هرمز برای ایران یک کارت بازی نیست بلکه یک مرز حاکمیتی است که بر سر آن سازش نخاوهد کرد.
علاوه بر این عبارت مبهم ترامپ درباره پایان دادن به تهدیدات هستهای با اصول بنیادین ایران در تقابل است؛ کشوری که بارها بر عدم تمایل شرعی به دستیابی به سلاح هستهای تاکید کرده است اما غنیسازی را حق مسلم خود میداند و معامله بر سر خروج اورانیوم با غنای بالا را (طبق توافق اسلامآباد) به مذاکرات تخصصیتر در آنیده موکول کرده است. این تضاد میان شرطهای ترامپ و موانع ساختاری ایران نشان میدهد که احتمالا با یک توافق روبرو نیستیم بلکه با یک بازگشت به آتشبس موقت روبرو هستیم؛ آتشبسی که هر لحظه میتواند به آتش بازی بزرگی تبدیل شود.
نظرات و تجربیات شما
