فصل آخر این داستان

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه
جمهوری اسلامی گویی باور کرده است که بحران را پشت سر گذاشته و توانسته است بار دیگر از موج اعتراضات گسترده ی ضدحکومتی جان سالم به در برد. با این وجود، موج جدیدی از اعتراضات از درون دانشگاه ها آغاز شده است و این رویدادی اجتناب ناپذیر بود. در حالی که سایه جنگ هر روز سنگین تر می شود، رسانه ها از عقب نشینی امریکا از جنگ با ایران خبر می دهند اما این تحلیل ها نمی تواند رویکرد واقعی حکومت را منعکس کند. طبیعتا حکومت خود را برای آغاز جنگ آماده می کند و می داند که روزهای سختی را در پیش رو دارد.
این روزها، رسانه ها پیوسته از جنگ رسانه ای سخن می گویند. در جنگ رسانه ای مخاطب مورد هجوم قرار می گیرد تا آنچه رسانه می گوید، به مثابه ی حقیقت بپذیرد. اما حقیقت نزد هیچ کدام از طرفین جنگ رسانه ای نیست. در عین حال، حقیقتی که مخاطب آن را باور می کند، طوقی می شود بر گردنش. مثلا وقتی در تابستان جنگ شد، رسانه های ایرانی گفتند که حکومت به پشتوانه ی حمایت مردم توانست در مقابل اسرائیل ایستادگی کند. گویی حکومت صرفا به خواست مردم است که عمل می کند. البته خواست بسیاری از مردم زمانی که جنگ شروع شد این بود که جنگ تمام شود اما واقعیت این است که خواست مردم تاثیری در تصمیم گیری های حاکمان نداشته و نخواهد داشت.
در جنگ رسانه ای، مخاطب گمان می کند که نقشی فعال در امور دارد و می تواند بر روند اتفاقات اثر بگذارد، در حالی که واقعیت این است که در زمان جنگ نیز مانند هر زمان دیگری مردم صرفا منفعل هستند و جهت گیری های آنان، نمی تواند جهت گیری حکومت را تعیین کند. این گمان اثرگذاری، بسیاری از طرفداران حکومت را نیز فریب می دهد. آنها گمان می کنند که حکومت خواست آنان را در جامعه اجرا کرده است اما در واقع این حکومت است که خواست آنان را شکل می دهد و آنها می آموزند که هیچ گاه حکومت را مورد پرسش قرار ندهند و به هر قیمتی شده در کنار آن بایستند. اما مخالفان حکومت نیز نباید تصور کنند که توانسته اند از جوسازی رسانه ای حکومت قسر در بروند. حتی مخالفان نیز در نهایت چیزهایی از آن را باور می کنند و سردرگم می شوند.
یکی از چیزهایی که این روزها مدام تکرار می شود این است که جنگ امریکا با ایران، به تصمیمات شخصی، غیرمنطقی و لحظه ای ترامپ وابسته است که چون دستش در پرونده ی اپستین رو شده است، از جانب اسرائیلی ها تحت فشار قرار گرفته است تا به ایران حمله کند. اما واقعیت این است که رویکرد کلی امریکا نسبت به مسئله هسته ای ایران همواره یکسان بوده است و همه رئیس جمهور های پیشین این کشور به آن پایبند بوده اند. هرچند دولت مردان ایرانی دو دهه ی پیش بر این باور بودند که تحریم ها نمی تواند آسیبی به نظام برساند، امروز می بینند که این طرح بلند مدت هر چند به آرامی، اما بالاخره ثمر داده است و جمهوری اسلامی را به نقطه ای رسانده است که چاره ای جز کوتاه آمدن در مقابل امریکا ندارد و ترامپ امروز صرفا مرحله ی پایانی این طرح را اجرا می کند.
البته تحولات منطقه نیز که حاصل تصمیمات نظام و جبهه ی مقاومت بوده است، بر سرنوشت روابط ایران و امریکا اثر گذاشته است. اگر رویدادهای منطقه در سه سال گذشته، به ترتیب دیگری صورت می پذیرفت، ترامپ نمیتوانست این چنین به ایران فشار آورد، اما دیگر نمی توان آب رفته را به جوی بازگرداند. به این معنی، اقدامات ترامپ علیه ایران در نظر امریکایی ها از منطقی بنیادین حکایت می کند.
حال به فصل آخر این داستان دراز رسیده ایم و نظام نیز می داند که تصمیمات طرف امریکایی با رجزخوانی و تیترهای رسانه ای که در کمتر از 24 ساعت منقضی می شوند، تغییر نمی کند. در این میان، مخاطب ایرانی که هدف جنگ رسانه ای قرار گرفته است، در این آرزوست که پیش از وقوع حادثه، آن را پیش بینی کند تا بتواند خود را برای هر شرایطی آماده کند. اگر حاکمان ایران صرفا تیتر تولید می کنند، طرف امریکایی نیز هر روز چیزی می گوید و مخاطب را سردرگم می سازد به طوری که به نظر می رسد مخاطب راهی برای پیروزی در این جنگ رسانه ای و پیش بینی آینده ندارد.