استعفای وزیر نفت، آغاز پاسخگویی یا پایان یک تخلف؟

نسیبه پیرایش

در شرایطی که مجلس انقلابی هر روز بر طبل استیضاح برخی وزرا می‌کوفت، ناگهان استعفای وزیر نفت و موافقت رئیس‌جمهور با آن همه را شوکه کرد.
این در حالی‌ است که کارشناسان و صاحب‌نظران، تغییر در سطوح مدیریتی کلان را در شرایط جنگی به صلاح کشور نمی‌دانند و با استیضاح مخالفت می‌کنند. در عین حال اما برخی صاحب‌نظران، براین باورند که رئیس‌جمهور باید با این استعفا، فرآیند تغییر در کابینه خود را کلید بزند و پیش از آن که مجلس انقلابی دست به کار بشود، مدیران و وزرای پرحاشیه یا کم‌کار را از چرخه خارج کند.
اما پرسش اصلی این است: آیا این تغییرات، راهکاری برای عبور از بحران است یا خود، بحرانی جدید خواهد ساخت؟ پاسخ به این پرسش در گرو ماهیت این تغییرات است. اگر این تغییرات به معنای جابه‌جایی مهره‌های پرحاشیه باشد، کشور در میانه این جنگ، با بحران تداوم بی‌کفایتی مواجه خواهد شد، اما اگر تغییر، گامی به سوی بازسازی ساختار مدیریتی و تقویت اعتماد عمومی باشد، می‌تواند همان تغییر لازم در شرایط بحرانی باشد که کشور به آن نیاز دارد.
استعفای محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، در حالی پذیرفته شد که طی هفته‌های اخیر پرونده فروش نفت، عملکرد «تراستی‌ها»، تحقیق و تفحص مجلس و ورود نهادهای نظارتی به یکی از پرحاشیه‌ترین موضوعات وزارت نفت تبدیل شده بود. اگرچه به طور رسمی، دلیل استعفای پاک‌نژاد «دلایل شخصی» اعلام شده و هیچ ارتباطی میان استعفای او و پرونده تراستی‌ها یا پرونده آقایاری اعلام نشده اما روایات بر قربانی شدن وزیر مستعفی تاکید دارند.
به همین دلیل نمی‌توان با خوش‌بینی صرف، به این استعفا نگریست؛ چرا که این اقدام، بیش از آن که تلاشی برای شفافیت باشد، می‌تواند نشانه‌ای از ناکارآمدی فرآیندهای تصمیم‌گیری و عدم توانایی در مدیریت بحران‌های پیش‌رو باشد. بخصوص که افکار عمومی سوالات زیادی پیرامون فعالیت‌های وزیر مستعفی مطرح می‌کند. از جمله اینکه مسئولیت انتخاب تراستی‌ها بر عهده کیست؟ چرا واسطه‌های پرحاشیه دوباره به مدیریت نفت رسیده‌اند؟ پول‌های ادعایی مورد تردید کجاست؟ و اگر تخلفی رخ داده، چه کسی محاکمه خواهد شد؟ آیا استعفای پاک‌نژاد، آغاز یک روند شفاف پاسخگویی است یا پایان یک پرونده‌ی پنهان؟ و هنوز شخصی مسئولیت‌پذیر پیدا نشده تا به این سوالات، پاسخ دهد.
اگر تغییرات در کابینه با چنین رویکردی و بدون برنامه‌ریزی منسجم پیش برود، تنها می‌توان انتظار تشدید بحران‌ها و اختلال در امور اجرایی را داشت. همچنان که بازی های جناحی و استیضاح‌های سیاسی پرهیاهو در این بازه حساس زمانی، همچون سمی در رگ‌های مدیریت کشور خواهند بود. این مسیر نه تنها به صلاح کشور نیست، بلکه می‌تواند ثبات باقی مانده را نیز به چالش بکشد.