پیام بیانیه شعام چیست؟

این بیانیه به‌عنوان نقطه عطفی در روابط ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تلقی می‌شود و می‌تواند تأثیرات عمیقی بر آینده مذاکرات هسته‌ای و تعاملات بین‌المللی ایران داشته باشد چرا که بر اساس آن به وزارت امور خارجه ماموریت داده شده که در چارچوب تصمیمات شعام برای حفظ منافع ملی کشور به رایزنی‌های خود ادامه دهد.
اهمیت این بیانیه، اما وقتی روشن‌تر می‌شود که در نظر داشته باشیم همین چند روز قبل عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در قاهره توافقی را امضا کردند که به موجب آن، ایران متعهد شد دسترسی بازرسان آژانس به سایت‌های هسته‌ای خود را از سر گیرد. این توافق در شرایطی حاصل شد که حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، همکاری‌های پیشین را به حالت تعلیق درآورده بود.
پافشاری کشور‌های اروپایی به اجرای اسنپ بک یعنی فرآیند بازگشت خودکار تحریم‌های سازمان ملل، اما سبب شد که ایران با وجود اصرار طیف رادیکال به خروج از NPT، راضی به توافق قاهره شده و با از سرگیری همکاری‌ها با آژانس برخی از شروط طرف اروپایی را برآورده کند. این تصمیم با تنش‌های داخلی هم همراه بود و حتی سبب شد که وزیر خارجه علی رغم تعطیل بودن مجلس برای شرکت در یک جلسه اضطراری به بهارستان فراخوانده شود. در آن جلسه و قبل از آن، اما حرف عراقچی یک چیز بود؛ اخذ اجازه از شورای عالی امنیت ملیدر این شرایط چند سناریو در خصوص روابط ایران و آژانس که تاثیر مستقیمی هم بر مذاکرات هسته‌ای دارد، قابل پیش بینی است:
۱. ادامه تعلیق همکاری‌ها: با توجه به تصمیم اخیر ایران، احتمال ادامه تعلیق همکاری‌ها با آژانس وجود دارد که می‌تواند منجر به افزایش فشار‌های بین‌المللی بر ایران شود.
۲. افزایش تنش‌ها در منطقه: عدم همکاری با آژانس می‌تواند به افزایش نگرانی‌ها در خصوص برنامه هسته‌ای ایران و تشدید تنش‌ها در منطقه منجر شود.
۳. تلاش برای بازگشت به مذاکرات: با وجود شرایط فعلی، امکان بازگشت به میز مذاکره و دستیابی به توافقی جدید همچنان وجود دارد، اما این امر نیازمند تغییر در رویکرد طرفین و اعتمادسازی مجدد است.وضعیت کنونی نشان‌دهنده پیچیدگی در روابط ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جامعه بین‌المللی است. در واقع توافق قاهره نتوانست به طور مؤثری مسیر همکاری‌ها را هموار کند و بیانیه اخیر شورای عالی امنیت ملی نشان‌دهنده تغییر در رویکرد ایران به سمت موضعی تندتر است. در این شرایط، بازگشت به مذاکرات و دستیابی به توافقی جدید نیازمند اراده سیاسی و اعتمادسازی مجدد میان طرفین است.برخی سیاسیون سفر هفته آتی پزشکیان به نیویورک برای شرکت در اجلاس سالانه سازمان ملل را فرصت آخر تلقی می‌کنند، اما تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این سفر، سخنرانی و دیدار‌های حاشیه‌ای آن بیشتر تشریفاتی است و تا وقتی که تغییری در رویکرد و سیاست‌های کلان کشور ایجاد نشده باشد، نمی‌توان به اثرگذار آن امیدوار بود.