سکوت قالیباف وعراقچی درمیان انتقادها

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

رئیس جمهور در دیدار با برخی از مدیران رسانه، بار دیگر تاکید کرد که نظام نمی تواند صرفا برحسب نظر جریانی خاصی تصمیم بگیرد و اینکه مردم مهم هستند نه این جریان خاص. او همچنین بار دیگر خاطر نشان کرد که تصمیم جنگ و مذاکره با رهبری است.
این سخنان پس از آن بیان شد که برخی از اعضای جبهه ی پایداری و بدنه ی مردمی این جریان، همانند سابق با توافق مخالف هستند و متن تفاهم نامه ی فعلی را زیان بار می دانند.
این دسته معتقدند این تفاهم نامه از خطوط قرمزی رهبری که چندی پیش در پیامی عمومی منتشر شده بود، عبور کرده است و نمی تواند خواسته های طرف ایرانی را تامین کند.
شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه ی کیهان، معتقد است ایران نباید حاکمیت خود بر تنگه را که حق قانونی آن است با رفع محاصره ی دریایی امریکا که اصولا عدول از قوانین بین المللی است، معاوضه کند.
محمود نبویان، نماینده ی مجلس نیز معتقد است آزادی اموال مسدود شده ی ایران، در متن تفاهم نامه به تحقق خواسته های امریکا بستگی دارد و از این رو مطلوب نیست.
این دسته هشدار می دهند که امریکا تنها به این دلیل خواهان توافق با ایران است که پس از باز شدن تنگه ی هرمز، ذخایر نفتی خود را که رو به پایان است، افزایش دهد تا بحران نفتی پیش رو را که حاصل اتمام ذخایر نفتی جهان است، خنثی کند.
گویی برخی از چهره های سیاسی نظام و طرفداران ایشان، به این نتیجه رسیده اند که تصمیم گیرنده ی نهایی در مورد توافق با امریکا، رهبری نبوده و کسانی اقدام به توافق با امریکا کرده اند که مطابق قوانین جمهوری اسلامی، صلاحیت لازم برای انجام این کار را نداشته اند. با وجود این، مخالفان توافق با امریکا، وزنی برای پزشکیان قائل نیستند و قالیباف و عراقچی را مقصر اصلی شرایط فعلی می دانند به طوری که در برخی از تجمعات شبانه، تجمع کنندگان خواستار استعفای این دو شخص شدند.
برخی گزارش ها حکایت از آن دارد که قالیباف از سوی ایران برای شرکت در مراسم امضای تفاهم نامه میان ایران و امریکا شرکت خواهد کرد در صورتی که در طرف مقابل، احتمالا معاون اول رئیس جمهور امریکا، جی. دی. ونس یا شخص رئیس جمهور امریکا، دونالد ترامپ برای امضای توافق حضور خواهد داشت. در حالی که قالیباف و عراقچی در مقابل موج انتقادات سکوت کرده اند، پزشکیان در دیدار خود با مدیران رسانه تاکید کرد که استعفا نخواهد داد.
در مقابل این رویکرد، به نظر می رسد که توافق فعلی با امریکا تنها به این دلیل ممکن شده است که عالی ترین سطح تصمیم گیری در ایران، یعنی رهبری با امضای این تفاهم نامه موافقت کرده است. ترامپ پس از آنکه هفته پیش ایران را تهدید به حمله ی گسترده کرد، به صورت ناگهانی از مواضع خود عقب نشست و اعلام کرد که ایران و امریکا در شرف امضای تفاهم نامه هستند به این دلیل که ایران در عالی ترین سطح در حال بررسی توافق است.
به نظر می رسد رئیس جمهور امریکا بر این باور است که سلسله مراتب تصمیم گیری در نظام همچنان به جای خود باقی است و نظام توانسته است ساختمان و ساختار خود را علی رغم شهادت چهره های کلیدی حفظ کند.
در مقابل برخی افراد نزدیک به نظام بر این باورند که توازن قوا در کشور از بین رفته است و ساختار نظام از هم پاشیده است هر چند برخی از چهره های نظام موفق شده اند جایگاه خود را حفظ کنند یا ارتقا دهند. باید دید آیا جریان پایداری که اصلی ترین مخالف این توافق است، می تواند به تنهایی و بدون برخورداری از حمایت های پیشین، خواسته های سیاسی خود را محقق سازند؟ هر چند توافق با امریکا قطعی شده است و راه برگشتی از آن وجود ندارد اما مخالفت ها با آن همچنان ادامه دارد.
از سوی دیگر جریانی نو با نقش آفرینی پزشکیان و قالیباف در کشور در حال شکل گیری است که مشی سیاسی پیشین خود را رها کرده اند و به این باور رسیده اند که می توانند اداره ی امور مملکت را به دست بگیرند بی آنکه دیگر لزومی به وفاق با سایر جریان های انقلابی داشته باشند.