سلبریتی، آیینه‌دار یا بحران‌ساز؟
محکومیت الناز شاکردوست، بازیگر سینما، به تحمل یک سال حبس تعزیری و دو سال محرومیت از فعالیت‌های سیاسی، هنری و فضای مجازی به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» بازتاب و واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشته است.
نسیبه پیرایش
محکومیت الناز شاکردوست، بازیگر سینما، به تحمل یک سال حبس تعزیری و دو سال محرومیت از فعالیت‌های سیاسی، هنری و فضای مجازی به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» بازتاب و واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشته است.
این حکم در پی انتشار استوری سال گذشته او صادر شد؛ متنی که در آن با اشاره به حوادث دی‌ماه، از کشته‌شدن «۴۰ هزار نفر» سخن گفته و نوشته بود «این خاک بوی خون می‌دهد». او همچنین اعلام کرده بود که دیگر تمایلی به ادامهٔ حضور در عرصهٔ بازیگری ندارد و برای همیشه از این حرفه کناره‌گیری می‌کند.
در واکنش به این حکم، هوشنگ پوربابایی، وکیل دادگستری، تصریح کرد: «موکل من صرفاً به واسطهٔ انتشار یک استوری در صفحهٔ شخصی خود، آن‌هم پس از وقایع تلخ دی‌ماه که داغ آن بر دل هر ایرانی نشست، به این مجازات محکوم شده است. این نوشته، از آغاز تا پایان، جز بیان اندوهی صادقانه برای جان باختن جوانان این سرزمین نبود.»
پوربابایی با تأکید بر محتوای استوری مذکور افزود: «در سراسر این متن، حتی یک واژه دال بر اشاره به نظام، حکومت، مسئولان یا نهادهای حاکمیتی وجود ندارد؛ چه رسد به فراخوان برای کنش جمعی، اقدام سازمان‌یافته یا براندازی.»
این وکیل دادگستری با تأکید بر اینکه «قانون، مرثیه‌سرایی برای درگذشت هم‌وطنان را جرم نمی‌داند و این تنها انسانیتی است که هیچ دادگاهی تاب محکوم‌کردنش را ندارد»، اعلام کرد که فرجام‌خواهی و احقاق حقوق موکلش را از طریق دیوان عالی کشور پیگیری خواهد کرد.
صدور این حکم بار دیگر فضای افکار عمومی و شبکه‌های اجتماعی را دوقطبی کرده است؛ گروهی او را در قامت چهره‌ای متعهد و همراه با مردم ستوده‌اند و در مقابل، منتقدان و حامیان حکم قضایی، انتشار چنین آمارهای تایید نشده‌ای را مصداق تشویش اذهان عمومی و سزاوار برخورد قانونی قلمداد می‌کنند. احضار و صدور احکام قضایی برای چهره‌های شناخته شدهٔ هنر و سینما در ایران، طی دو سال گذشته روندی تصاعدی به خود گرفته است. نقطهٔ آغاز این موج با بازداشت و پیگرد چهره‌های شاخصی نظیر ترانه علیدوستی و هنگامه قاضیانی به اتهاماتی چون «انتشار مطالب تحریک‌آمیز» رقم خورد و در ماه‌های بعد، با صدور احکام تکمیلیِ کم‌سابقه‌ای، از محرومیت‌های چندساله از کار و سفر تا محدودیت در شبکه‌های اجتماعی و حتی خدمات درمانی؛ برای شماری دیگر از بازیگران زن تثبیت شد. این تمهیدات قضایی نشان می‌دهد که دستگاه قضا، فضای مجازی و ضریب نفوذ رسانه‌ای چهره‌های سرشناس (سلبریتی‌ها) را کانون بالقوهٔ شکل‌گیری روایت‌های معارض ارزیابی کرده و برخورد با آن را در اولویت قرار داده است.
پرسش بنیادین اما همچنان پابرجاست: آیا این چهره‌های مشهور هستند که روایات معارض و بحران ساز را می‌آفرینند؟ تحلیل رفتار مخاطبان نشان می‌دهد که نسبت میان چهره‌های عمومی و جامعه، خطی و یک‌سویه نیست. سلبریتی‌ها در ایران بیش از آنکه «جهت‌دهنده» باشند، خود تحت فشار افکار عمومی و انتظارات فزایندهٔ هواداران ناچار به موضع‌گیری می‌شوند. از این منظر، صدور احکام سنگین قضایی برای این افراد، نه‌تنها به خاموش شدن روایت‌های منتقدانه نمی‌انجامد، بلکه شکاف موجود را به نمادی از «تقابل هنر با سیاست» تبدیل می‌کند. به عبارت دیگر، حذف یا خاموش کردن این چهره‌ها از صحنه، پاک کردن صورت مسئله است، بی‌آنکه پاسخی برای علل بنیادین نارضایتی عمومی فراهم آورد.
نظرات و تجربیات شما
