حسن نیت ایران برای پایان درگیری در منطقه

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

ترامپ به تازگی پیشنهاد ایران برای پایان جنگ را رد کرد. در این بسته پیشنهادی، ایرانی متعهد می شد که در صورت پذیرش شروط خود از سوی امریکا می تواند تنگه ی هرمز را ظرف هفت روز به روی کشتی های تجاری بگشاید. این بسته ی پیشنهادی می تواند حسن نیت ایران برای پایان درگیری در منطقه را نشان دهد.
برخی تحلیل گران بر این باورند که ایران این طرح را به قصد اتمام حجت در مجامع بین المللی طراحی کرده بود تا در صورت حمله ی مجدد امریکا به کشورمان، بتواند به جهانیان ثابت کند که ایران خواستار جنگ نبوده و برای دستیابی به صلح در منطقه تلاش کرده و این امریکا است که مانع بازگشت صلح به منطقه شده است.
برخی گزارش های غیررسمی می گویند عربستان از امریکا خواسته است که دست از محاصره ی دریایی نکشد. این در حالی است که این کشور در هفته های گذشته از جانب حوثی های یمن تحت فشار قرار گرفته است. پزشکیان در سفر خود به امریکا وعده داده بود که ایران می تواند به عنوان میانجی برای حل اختلاف میان یمن و عربستان وارد عمل شود اما طبیعتا لازم است که امریکا نخست محاصره ی دریایی ایران را متوقف کند. همچنین وزیر امور خارجه ی کشورمان در سفر به نیویورک با وزیر امور خارجه ی عربستان دیدار کرد اما نتیجه ی این دیدار هنوز مشخص نشده است.
به نظر می رسد ایران دیگر نمی تواند از ابزار تنگه ی هرمز برای مذاکره با امریکا و امتیاز گرفتن از آن استفاده کند و ابزار باب المندب نیز چندان برای ایران قابل استفاده نیست. البته این تنگه هنوز به طور کامل بسته نشده است و کشتی های اروپایی بدون هیچ مشکلی از آن عبور می کنند و این صرفا عربستان است که در حال حاضر تحت فشار است.
از سوی دیگر، امریکا تصمیم به محاصره ی هوایی ایران گرفته است و برخی از کشورهای همسایه برخلاف انتظار مسئولان کشورمان به این کارزار پیوسته اند. برخی تحلیل گران هشدار می دهند که امریکا قصد دارد برنامه ی فشار به ایران را با محاصره زمینی ایران تکمیل کند و از این رو ایران باید هر چه سریعتر راهی برای مقابله با محاصره ی هوایی بیابد. البته محاصره ی هوایی ایران هنوز کامل نشده است و پروازها به مقصد چین، روسیه، پاکستان، افغانستان و چند کشور دیگر ادامه دارد.
دبیرخانه ی شورای عالی امنیت ملی می گوید نمی توان به اقدام کشورهای همسایه در پیوستن به محاصره ی هوایی ایران با استفاده از ابزارهای نظامی پاسخ داد. این در حالی است که برخی از تحلیل گران در صدا و سیما توصیه می کنند که ایران برای مقابله با این اقدام، مسیرهای هوایی نزدیک به ایران را برای عبور هواپیماها ناامن کند تا کشورهای همسایه را وادار به عقب نشینی کند. البته این خود محسن رضایی بود که در مقام دبیری شورای عالی امنیت ملی ایران، با ادبیاتی تهدیدآمیز گفت: اگر فرودگاه ها از پذیرش هواپیماهای ایرانی خودداری کنند اجازه نخواهیم داد هیچ پروازی از این فرودگاه ها صورت گیرد.
به نظر می رسد ایران در حال حاضر ابزار بازدارندگی مناسبی برای عقب راندن امریکا و اهرم فشاری برای مقابله با تهدیدات آن ندارد و این وضعیت می تواند شرایط را برای ایران به مراتب دشوارتر کند.