نوشدارو پس از مرگ سهراب

نسیبه پیرایش
چهارشنبه هفته گذشته تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام در موافقت با پیوستن ایران به کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم (CFT) موجی از واکنش ها را به دنبال داشت.
در این باره محسن دهنوی، سخنگوی مجمع تشخیص، توضیح داد: «مجمع تشخیص مصلحت نظام پس از برگزاری چهار جلسه… با پیوستن ایران به CFT به صورت مشروط موافقت کرد. ایران تنها در چارچوب قانون اساسی و قوانین داخلی خود به این کنوانسیون عمل خواهد کرد.» به عبارت دیگر، مجمع همان مصوبه مجلس دهم را با اضافه کردن قید «مطابقت با قوانین داخلی» تصویب کرده است.
این یعنی دولت موظف به اجرای CFT است، اما هر جا با قانون اساسی یا قوانین داخلی تعارض داشت، اولویت با قوانین داخلی ایران خواهد بود. پیش‌تر نیز مجمع پس از سال‌ها تأخیر، پیوستن مشروط ایران به کنوانسیون پالرمو را تأیید کرده بود. حالا با پذیرش مشروط CFT، عملاً یکی از شروط کلیدی FATF برای خروج ایران از فهرست سیاه برداشته شده است اما در شرایطی که ایران زیر تحریم‌های شدید بین‌المللی قرار دارد.
در حالی که بسیاری از کارشناسان معتقدند که با توجه به شرایط خاص اقتصادی ایران در روزهای پس از فعال شدن مکانیسم ماشه و تحریم، تصویب این لایحه می‌تواند بر آینده مناسبات مالی و سیاسی ایران اثر مستقیم بگذارد و با نشان دادن آمادگی ایران برای تعامل محدود با جامعه جهانی از فشارها بکاهد. اما مخالفان قدیمی این لایحه، معتقدند که تصویب CFT دست ایران را برای کمک به گروه‌های مقاومت منطقه‌ای یا حتی انجام تراکنش‌های مالی در شرایط تحریم می‌بندد. آنها می‌گویند در شرایطی که مکانیسم ماشه فعال شده، هرگونه عقب‌نشینی در سطح حقوقی تنها دست برتر را به طرف مقابل خواهد داد و تأکید می‌کنند که این کار نه‌تنها از فشار‌ها نمی‌کاهد بلکه ممکن است زمینه مداخله‌های بیشتر را فراهم کند.
کیهان در گزارشی می‌نویسد: «پیوستن به چنین رژیم‌های حقوقی و نظارتی تحت سلطه غرب، عملاً به معنای دادن اطلاعات کامل مالی و بانکی کشور به دشمنان است. آنان با استفاده از همین اطلاعات می‌توانند راه‌های تازه‌ای برای تحریم بیابند، شبکه‌های اقتصادی ایران را ردیابی کنند و فشار بر کشورمان را مضاعف سازند.».
اما تصویب این لایحه علاوه بر مخالفان سنتی، مخالفان دیگری هم دارد. برخی از سیاسیون و فعالان رسانه‌ای اصلاح‌طلب نیز معتقدند که این تصمیم دیرهنگام نمی‌تواند کمکی به حل مسائل کشور کند. حشمت‌الله فلاحت‌پیشه نماینده سابق مجلس نوشت: «مجمع تشخیص به خاطر شش سال تاخیر در تصویب کنوانسیون‌های اف‌ای تی اف، نشان شجاعت نمی‌گیرد. چه کسانی از هدر رفت ۳۰ درصدی پول ملت در مناسبات خارجی فربه شدند؟»
داوود حشمتی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب هم نوشت: «تصویب cft در مجمع تشخیص مصلحت حتی هزار تومان روی قیمت دلار اثرگذاری نداشت. وقتی کاری رو در موقع لازم انجام ندهید، هم چوب را می‌خورید هم پیاز را.»
اما واقعیت این است که ایران به دلیل قرار گرفتن در فهرست سیاه FATF، سال‌هاست که برای انجام تراکنش‌های مالی بین‌المللی با موانع جدی مواجه است و حتی کشور‌های همسو و شرکای سنتی تهران نیز برای مبادلات بانکی با ایران دچار مشکل‌اند.
تجربه سال‌های گذشته نشان داده حتی روابط ایران با چین، روسیه یا برخی کشور‌های منطقه نیز بدون خروج از فهرست سیاه FATF و پیوستن به حداقل استاندارد‌های شفافیت مالی، با مشکلات گسترده روبه‌روست. بسیاری از کارشناسان معتقدند پذیرش CFT می‌تواند یک گام مهم برای عادی‌سازی روابط بانکی ایران با جهان باشد. هر چند پذیرش این لایحه به تنهایی تحریم‌های آمریکا را رفع نمی‌کند، اما بی‌تردید یکی از پیش‌شرط‌های لازم برای بازگشت ایران به نظام مالی جهانی است.
اما در عین حال یک سوال بسیار مهم باقی می‌ماند و آن اینکه چرا چند سال پیش که از مکانیسم ماشه خبری نبود، مجمع با بایکوت کردن این لایحه در‌های سیستم بانکی جهان را به روی ایران بست؟ اگر اتخاذ این تصمیم دقیقا پس از اسنپ بک به سخره گرفتن ملت نیست پس باید پاسخگو باشند که چرا پس از این همه خسارت و در چنین شرایطی تصمیم به تصویب آن گرفته‌اند؟