سفر پرفراز و نشیب عراقچی

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

سفر پرفراز و نشیب عراقچی به امریکا هفته ی پیش به پایان رسید اما اخبار و حواشی آن همچنان ادامه دارد. عراقچی مطابق زمان بندی اعلام شده ی پیشین، نیویورک را به مقصد تهران ترک کرد، اما وزیر امور خارجه ی امریکا مدعی شد که پس از آنکه شروط ایران برای توافق از جانب امریکا رد شده، او دستور داده است که عراقچی از امریکا برود. این مدعا واکنش های بسیاری در فضای داخلی ایران و در رسانه های جهانی برانگیخت اما عراقچی پاسخی به این حواشی نداده است.
گفته می شود وزیر امور خارجه کشورمان با خود پاسخ طرف امریکایی به طرح ایران برای گشودن تنگه ی هرمز را به همراه آورده است و دولت در حال بررسی آن است.
برخی از نمایندگان مجلس در پایان هفته ی گذشته مسئله ی استیضاح عراقچی را که در زمان حضور او در نیویورک مطرح شده بود، بررسی کردند. برخی بر این باورند که این کار در شرایط فعلی به صلاح نیست و عملکرد عراقچی در دوران جنگ و آتش بس قابل قبول بوده است. برخی دیگر اما می گویند دیدار مستقیم عراقچی با نمایندگان امریکا بدون هماهنگی با تهران انجام شده و او اجازه ی انجام این کار را نداشته است. این دسته بر این اساس خواستار استیضاح او در مجلس شدند. برخی رسانه های تندرو مدعی شدند که امریکا پس از دیدار مستقیم عراقچی با نمایندگان امریکا در جریان مذاکراتی که با میانجی گری عمان برگزار شد، به ایران حمله کرد و نتیجه گرفتند که دیدار دوباره او با ویتکاف و کوشنر می تواند زمینه ساز جنگی دیگر میان ایران و امریکا شود. در نظر این دسته، مذاکره علت اصلی جنگ است.
این مدعا در شرایطی مطرح می شود که خوش بینی بسیار کمی در فضای داخلی کشورمان نسبت به نتیجه بخش بودن مذاکرات ایران و امریکا وجود دارد و رسانه های تندرو، خبر از قریب الوقوع بودن جنگی دیگر می دهند.
از سوی دیگر، رسانه های حامی دولت همچنان امیدوارند که دولت بتواند راهی برای احیای تفاهم نامه اسلام آباد بیابد. برخی رسانه های خارجی مدعی شده اند که ایران در جریان رایزنی ها در نیویورک با بازرسی از سایت های هسته ای که در جنگ دوازده روزه مورد حمله قرار گرفته بودند، موافقت کرده است. این در حالی است که ایران پیش از این، از انجام چنین کاری به سبب تبعات امنیتی آن خودداری کرده بود. جریان های مختلف به این پرسش که آیا علمکرد وزارت امور خارجه در مواجهه با تهدیدات خارجی علیه کشورمان، برای تامین منافع ملی کشورمان کافی بوده یا نه، پاسخ های متفاوتی داده اند.

برخی از چهره های سیاسی کشورمان که در جریان مذاکره با امریکا حضور فعالی داشتند، چنین موضع گیری می کنند که میدان باید به کمک دیپلماسی بیاید و ابزار لازم برای چانه زنی در مقابل دشمن را فراهم کند و در مقابل، این دیپلماسی است که دستاوردهای عرصه ی نظامی را تکمیل می کند اما به نظر می رسد برخی از مشکلات امروز کشور را نه با زورآزمایی نظامی می توان حل کند و نه می توان به شیوه ای دیپلماتیک راه حلی برای آن یافت، مگر آنکه ایران رویکرد خود را در قبال امریکا و برخی از کشورهای منطقه تغییر دهد و دیپلماسی جدیدی را برای حل مشکلات در پیش گیرد.