کنشی صرفا وطن دوستانه

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

محمد فاضلی، جامعه شناس ایرانی به تازگی در مطلبی که برای روزنامه اعتماد نوشته، تصریح کرده که در حال حاضر هیچ پژوهش، نظرسنجی یا داده قابل اعتنایی در دسترس نیست که نشان دهد وضعیت اجتماعی ایران چگونه است. بنابراین، هر کسی که دست به تحلیل افکار عمومی در ایران می زند باید بداند که این تحلیل تنها به میانگین روابط اجتماعی و شبکه ارتباط او و رسانه هایی که استفاده می کند، محدود می شود. او معتقد است هر چند گزاره های شناختی عموم مردم در مورد وضعیت نظام در تقابل با امریکا تغییر کرده است اما با توجه به رویدادهای گذشته، به خصوص وقایع دی، انباشته ای عاطفی از نفرت در سطح جامعه ایجاد شده که به این آسانی از بین نمی رود و از این رو، جهت گیری سیاسی عمده ایرانیان در طول جنگ چهل روزه تغییر چندانی نکرده است.
البته در ایران اظهارنظر سیاسی و موضع گیری رسمی چندان آسان نیست. اگر نگاهی به اخبار و اظهارنظرهای مقامات جمهوری اسلامی بیاندازیم، می بینیم که عادتی است که مخالفان را پادوهای اسرائیل و جاسوسان امریکا، خودفروختگان، مزدوران، فریب خوردگان و چیزهایی از این دست بنامند. این القاب صرفا اسم هایی نیستند که جناح های مختلف در دعواهای سیاسی به یکدیگر نسبت دهند بلکه شیوه ی برخورد با مخالفان را فاش می کند و در توجیه مصادره ی اموال و اعدام مخالفان مورد استفاده قرار می گیرد. بدین ترتیب، اتهامات سنگین امنیتی و خطر جانی و مالی مخالفت علنی با نظام را غیرممکن کرده است.
از سوی دیگر، یک روزنامه نگار در روزنامه ی جوان که به جبهه ی پایداری نزدیک است، نوشته که بر هم خوردن معادلات امریکا و اسرائیل در مورد جنگ با ایران به شکست این کشورها در مقابل ایران انجامیده است و علت اصلی این امر واکنش جامعه ایران به مسئله ی جنگ بوده است که با پیش بینی های امریکایی ها و اسرائیلی ها همخوانی نداشت. چنانکه بسیاری از مسئولان نیز در دو ماه و نیم گذشته پیوسته از وحدت و انسجام ملی گفته اند و مردم ایران را به سبب پشتیبانی از کشور ستوده اند و در عین حال، دسترسی ایرانیان به اینترنت را قطع کرده اند و عملا راهی برای مردم برای اظهارنظر سیاسی بدون الزام به افشای هویت باقی نگذاشته اند. در هر حال، در نظر این روزنامه نگار، شرایط فعلی نشان دهنده ی آن است که قدرت ملی بیش از آنکه یک واقعیت عینی باشد، یک برساخته ی ادراکی است. هرچند عموم مردم ایران عملا نقشی در شکل دادن به این برساخته ادراکی نداشته اند.
در مقابل، حامیان نظام به حضور برخی مردم در خیابان ها برای حمایت از نظام اشاره می کنند و مدعی هستند این حضور منعکس کننده رویکرد عمومی جامعه به نظام است. یک تحلیل گر به تازگی مدعی شده 68 درصد مردم ایران حداقل یکبار در این تجمعات شرکت داشته اند اما مشاهدات عینی به سختی این عدد را پشتیبانی می کند. البته جمعیت در همه ی مراکز تجمع به یک اندازه نیست و برخی تجمعات شلوغ تر از برخی دیگر هستند. در مورد کیفیت حضور در تجمعات شبانه فعلی نیز به تازگی بحث های بسیاری شکل گرفته است و برخی تحلیل گران مدعی شده اند که همه ی کسانی که در این تجمعات شرکت می کنند لزوما به جناح حامی نظام تعلق ندارند و برخی حضور در این تجمعات را صرفا کنشی وطن دوستانه تلقی می کنند.