مبارزه با فساد، الزیدی و پزشکیان

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

پس از آنکه ارتش عراق در اقدامی شبیه به کودتا، با تانک وارد منطقه ی سبز بغداد شد، 47 نفر از اعضای پارلمان و مقامات دولتی به اتهام فساد مالی دستگیر شدند. گفته می شود 180 حکم بازداشت برای سیاستمداران عراقی صادر شده است و الزیدی اعلام کرده است این نخستین مرحله از عملیات کابینه ی او برای مبارزه با فساد در عراق است.
هم زمانی سفر عراقچی به عراق با این رخداد کم سابقه نیز در نوع خود جالب توجه است. عراقچی در دیدار با الزیدی بر ضرورت حفظ مناسبات و روابط دوجانبه تاکید کرد و الزیدی خواستار توسعه ی روابط با تهران شد.
با این حال برخی تحلیل گران احتمال می دهند که این عملیات با اهداف سیاسی انجام شده باشد. برخی گزارش ها تاکید می کنند که نمایندگان دستگیر شده، با ایران همسویی داشته اند و احتمال می دهند این موضوع بر روابط میان ایران و عراق تاثیربگذارد.
ماه پیش دولت عراق طرحی برای انحصار سلاح در دست دولت اجرا کرد. مطابق این طرح، تصمیم جنگ و صلح تصمیمی ملی و حاکمیتی است که از طریق نهادهای قانون اساسی عراق، شامل پارلمان و دولت منتخب، در اختیارمردم عراق قرار دارد و هر اقدامی خارج از این چارچوب خروج از قانون محسوب می شود. در پی این تصمیم، گروه نظامی حشد الشعبی که به ایران نزدیک است، موظف شد به قانون اساسی و دستورات فرمانده کل نیروهای مسلح عمل کند و از اقدامات خودسر بپرهیزد.
این تحولات نشان می دهد که الزیدی، نخست وزیر عراق مانند پزشکیان نیست که دو سال پس از رسیدن به پست ریاست جمهوری همچنان بلاتکلیف است و نمی داند باید با مسئولیتی که خود برای به دست آوردن آن جنگیده است، چه کند. الزیدی دقیقا می داند چه می خواهد و اهل تعارف و وفاق با کسی نیست. پزشکیان معتقد است صرفا در دوره ریاست جمهوری اش بدشانسی آورده که مملکت دو بار جنگ به خود دیده است و او نیز مانند مردم عادی چاره ای جز کنار آمدن با شرایط موجود نداشته است. این در حالی است که او می توانست با پیگیری اقداماتی مشابه در ایران، کنترل شرایط را به دست بگیرد و مانع از وقوع بسیاری از رخدادهایی شود که در نظر او صرفا بدشانسی بوده اند. هر چند ما در همه ی این دو سال در جنگ نبوده ایم، اما حتی زمانی که جنگ نبوده، سایه ی جنگ بر سر دولت بوده و دولت آن قدر بلاتکلیف بوده که نمی دانست باید چه کار کند. گویی وضعیت نه جنگ و نه صلح و تعلیق میان این دو، دست و پای دولت را هم بسته و از کار و زندگی انداخته.
در دو سال گذشته، به همان ترتیبی که بسیاری از بخش های کشور در وضعیت نیمه تعطیلی به سر برده اند، دولت نیز نیمه تعطیل بوده و نتوانسته است اقدامی اثرگذار انجام دهد. شاید مهم ترین اقدام دولت در این دو سال تلاش برای حذف ارز ترجیحی بود که البته بدون مبارزه گسترده با ریشه های فساد و رانت اقتصادی در کشور، عملا بی فایده است و این را خود آقایان مسئول هم می دانند اما به هر حال می خواستند بگویند دولت هم کاری کرده است.
می گویند مبارزه با فساد از عهده ی دولت بر نمی آید چون عاملان فساد در کشور قدرتی بیشتر از دولت دارند. حقیقتش را بخواهید همین حالا هم که پزشکیان از مذاکره با امریکا دفاع می کند، به این دلیل نیست که ناگهان زورش زیاد شده یا ترسش را کنار گذاشته. در واقع، این قالیباف است که با امریکا مذاکره می کند و دست آخر متن تفاهم نامه را جهت امضا و ضمانت برای پزشکیان ارسال می کند تا چوبش را او بخورد.