سرانجام، توافق

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

صبح یکشنبه، رسانه های جهان از احتمال تصویب پیش نویس یک توافق احتمالی از سوی کاخ سفید خبر دادند، هرچند هنوز این احتمال وجود دارد که امریکا با این طرح موافقت نکند. در مورد محتوای این توافق، اخبار متفاوتی منتشر شده است. نیویورک تایمز نوشته ایران مطابق این طرح، تنگه هرمز را بدون دریافت عوارض خواهد گشود. خبر عبور 35 کشتی از تنگه هرمز در روز گذشته نیز نشان می دهد که ایران آماده است تنگه را بگشاید. از سوی دیگر، اکسیوس مدعی شده است که ایران متعهد می شود که در مدت 60 روزه مورد توافق مسیر مین گذاری شده در تنگه را پاکسازی کند اما فارس با تکذیب این خبر گفته است هر چند ایران پذیرفته است که تعداد کشتی های عبوری از تنگه به میزان پیش از جنگ بازگردد اما این معنی آزاد شدن تردد در تنگه نیست. تسنیم نیز نوشته است ایران تا 30 روز مهلت دارد که تنگه را بگشاید و امریکا نیز باید تا 30 روز پس از نهایی شدن توافق، محاصره ی دریایی را رفع کند و مهلت 60 روزه، دوره ای است که دو طرف در مورد موضوع هسته ای ایران مذاکره خواهند کرد.
آکسیوس مدعی شده است که در نظر ترامپ، کاهش فشارهای امریکا بر ایران تنها در برابر اقدام عملی ایران و امتیازدهی ملموس و قابل سنجش آن اتفاق خواهد افتاد. به عبارت دیگر، ایران باید نخست خواسته های امریکا را اجرا کند و پس از آنکه امریکا تایید کرد که ما وظایف خود را انجام داده ایم، محاصره دریایی را رفع خواهد کرد و بخشی از تحریم های نفتی علیه ایران را فعلا نادیده خواهد گرفت. در مقابل، برخی از تحلیل گران داخلی معتقدند امریکا نتوانسته است فشار اقتصادی چندانی بر کشور ما وارد کند، بلکه این اقتصاد جهانی است که در نتیجه ی اقدامات مخرب ترامپ و جنگ طلبی های او تحت فشار قرار گرفته است و ایران باید به فشردن گلوگاه اقتصادی جهان تا زمان تسلیم دشمن ادامه دهد.
بنا بر گزارش نیویورک تایمز، پرونده هسته ای مطابق خواست ایران، فعلا از متن توافق کنار گذاشته شده است اما آکسیوس می گوید ایران از طریق میانجی ها به امریکا تعهد شفاهی داده است که حاضر است در زمینه تعلیق غنی سازی و کنار گذاشتن مواد هسته ای با امریکا به توافق برسد و امتیاز دهد. در مورد سایر شروط، ایران بر پایان جنگ در تمامی جبهه به خصوص لبنان اصرار می کند. یک مقام امریکایی به آکسیوس گفته است که اگر امریکا این شرط را بپذیرد، آتش بس یک طرفه نخواهد بود و اگر لبنان به اسرائیل حمله کند، اسرائیل مجاز خواهد بود اقدام متقابل انجام دهد. اما نیویورک تایمز نوشته است که اسرائیل از توافق احتمالی با ایران مستثنی شده است که به این معنی است که امریکا شرط پایان جنگ در تمامی جبهه ها را نپذیرفته است. فارس در مقابل مدعی شده است که به متن نهایی شده توافق دسترسی دارد و بر اساس این متن، ادعای نیویورک تایمز صحت ندارد. در روزهای گذشته، برخی از رسانه های امریکایی مدعی شده بودند که ترامپ و نتانیاهو در مورد مسئله ی جنگ دچار اختلاف نظر شده اند. در حالی که ترامپ تلاش می کند برای حفظ منافع امریکا هر چه سریع تر از این جنگ خارج شود، اسرائیل اصرار می کند که به جنگ با ایران ادامه دهد. تسنیم همچنین گزارش داده است که امریکا باید در گام نخست توافق، بخشی از دارایی های بلوکه ی شده ی ایران را آزاد کند تا تفاهم اولیه در مورد پایان جنگ امکان پذیر شود. در گزارش نیویورک تایمز، به مبلغ 25 میلیارد دلار از این دارایی ها اشاره شده است که می توان آن را تنها ضمانتی دانست که طرف امریکایی به ایران برای پایبندی به مذاکرات داده است. علاوه بر صهیونیست ها، ایران ستیزهای تندروی امریکایی نیز با این توافق مخالفت می کنند و آن را توافقی شبیه به توافق برجام می دانند. به نظر می رسد این عده بر این باورند که اگر امریکا نتواند حکومت را در ایران تغییر دهد، توافق با ایران و بازگرداندن دارایی های بلوکه شده ایران، تزریق پول به ایران است و کشور ما را قوی تر خواهد کرد به طوری که ایران، پس از موفقیت های عظیمی که در جنگ چهل روزه به دست آورده است، به تهدید امریکا و رژیم صهیونیستی ادامه خواهد داد.
برآوردهای داخلی نیز ممکن است این توافق را نه تسلیم در برابر امریکا و واگذاری برگه ی هرمز، بلکه دستاوردی سیاسی در مقابل امریکا تلقی کند، چرا که علی رغم آسیب های بسیاری که کشور در جریان جنگ متحمل شده است، نظام توانسته است موجودیت خود را حفظ کرده، جایگاه داخلی خود را تثبیت کند. چه این توافق نهایی شود و چه نه، اگر گزارش ها در مورد بندهای آن که مورد قبول ایران قرار گرفته صحیح باشد، پیش نویس مذکور میزان آمادگی ایران برای امتیازدهی جهت دستیابی به صلح را نشان می دهد. اما این پرسش مطرح می شود که آیا توافق مورد انتظار می تواند امنیت را برای کشور ما به ارمغان بیاورد و تضمینی باشد برای اینکه امریکا و رژیم صهیونیستی دیگر به کشور ما حمله نخواهند کرد. به نظر می رسد که امریکا با تعیین مدت زمان 60 روزه برای توافق به دنبال آن است که گزینه ی حمله نظامی در صورت شکست مذاکرات را برای خود حفظ کند، هر چند برخی از رسانه های خارجی چنین استدلال می کنند که پذیرش مهلت 60 روزه از جانب امریکا برای مذاکره در موضوع هسته ای، به معنی پیروزی ایران و از بین رفتن اهرم نظامی امریکاست. به نظر می رسد تندروهای امریکایی در نظر دارند به بهانه ی مقابله با توان هسته ای ایران، کشور ما را نابود سازند و هر چیزی کمتر از آن را پیروزی ایران و عقب نشینی ترامپ تلقی می کنند. در طرف مقابل تسنیم تاکید می کند که ایران آمادگی نظامی خود را با توجه به احتمال شکست مذاکرات حفظ خواهد کرد. در نهایت به نظر می رسد که ایران در موقعیتی قرار گرفته است که باید بین شر آنی و شر آتی یکی را برگزیند.