رقابت ونس و روبیو بر سر ایران

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

خبرگزاری روسی تاس به نقل از مقامی ایرانی نوشته است که سخنان اخیر روبیو در جریان سفر به کشورهای عربی حاشیه ی خلیج فارس، تهدیدی برای توافق میان ایران و امریکا است.
وزیر امور خارجه ی امریکا، مارکو روبیو، به تازگی اظهار کرده که حاکمیت در ایران تغییری نکرده است و نظام جمهوری اسلامی همچنان در اختیار روحانیون تندرو است. او خواستار آن شد که موضوع حمایت ایران از گروه های نیابتی مقاومت در منطقه در مذاکرات مورد بررسی قرار بگیرد. هر چند برخی از تحلیل گران بر این باورند که پیشرفت مذاکرات ایران و امریکا ناشی از تغییرموضع ایران در قبال امریکا و تغییر رفتار آن است اما به نظر می رسد روبیو نسبت به نتیجه ی مذاکرات خوش بین نیست و معتقد است تا زمانی که موضوع نیابتی ها حل نشده، صلح در منطقه پایدار نخواهد بود.
از سوی دیگر، جی.دی. ونس به تازگی مدعی شده است که یک کانال ارتباطی میان سنتکام و سپاه پاسداران باهدف کاهش تنش های نظامی برقرار خواهد شد و فرماندهان دو طرف در دوحه دیدار و گفت و گو خواهند کرد. اما پس از این اعلامیه نیز، تنش های نظامی در تنگه همچنان ادامه دارند و ایران مصمم است اجازه ندهد کشتی ها از مسیری جز مسیر معین شده ی خود، عبور کنند.
از سوی دیگر، پس از سفر قالیباف به عمان، این کشور اعلام کرد که یک مسیردریایی دیگر در سواحل عمان برای کشتی ها در نظر گرفته شده است و کشتی ها می توانند از نیروهای امریکایی حاضر در منطقه، درخواست پشتیبانی کنند.
برخی بر این باورند که رقابت میان ونس و روبیو بر سر مسئله ی ایران پیش درآمدی است برای رقابت انتخاباتی آینده ی این دو برای رسیدن به جایگاه ریاست جمهوری ایالات متحده پس از ترامپ. در این صورت، موضع صلح طلبانه ونس می تواند امریکایی هایی را که با جنگ با ایران مخالف بودند، راضی کند اما مشکل این است که بسیاری از آنها، هر چند با جنگ مخالف بودند، توافق صلح اسلام آباد را به ضرر امریکا می دانند و آن را نشانه ای از شکست امریکا در مقابل ایران قلمداد می کنند.
برخی از تحلیل گران بر این باورند که ایران پس از جنگ چهل روزه و زیر سایه توافق فعلی قوی تر از گذشته خواهد شد و توان هسته ای و موشکی خود را گسترش خواهد داد. این دسته ممکن است موضع روبیو را بیشتر بپسندند اما روبیو تا حدودی بلاتکلیف است و گویی جرئت آن را ندارد که با صراحت لهجه خواستار پیگیری گزینه ی نظامی واشنگتن علیه ایران شود.
مشخصا کشورهای عربی حاشیه ی خلیج فارس که آسیب های بسیاری از اسفند سال گذشته متحمل شده اند، مخالف از سرگیری جنگ هستند و راه حل دیپلماتیک را ترجیح می دهند، به ویژه آنکه امریکا نتوانست از این کشورها در مقابل حملات ایران دفاع کند و پایگاه های امریکایی موجود در این کشورها، خسارات بسیاری دیدند. ممکن است سفر اخیر روبیو به کشورهای حاشیه خلیج فارس، با هدف ایجاد تغییر در موضع این کشورها در قبال ایران صورت گرفته باشد.
از سوی دیگر، ونس در سوییس تلاش می کند امتیازات بیشتری از ایرانی ها بگیرد اما روند مذاکرات همچنان به سود ایران پیش می رود، به خصوص آنکه ایران موفق شده است بدون آن که امتیازی در زمینه هسته ای به امریکا بدهد، بخشی از اموال مسدود شده خود را باز پس بگیرد و تحریم های نفتی ایران نیز به مدت 60 روز تعلیق شده اند.
به نظر می رسد شانس موفقیت ونس بیشتر از شانس روبیو نیست و هر دو در سرازیری قرار گرفته اند.