در سیستان و بلوچستان چه می گذرد؟
در هفته‌ای که گذشت، استان سیستان و بلوچستان بارها در کانون توجه خبرگزاری‌ها قرار گرفت.
نسیبه پیرایش
در هفته‌ای که گذشت، استان سیستان و بلوچستان بارها در کانون توجه خبرگزاری‌ها قرار گرفت. اوج‌گیری مجدد درگیری‌های مسلحانه و حملات روز مره به نیروهای نظامی و انتظامی در این استان، هم‌زمان با افزایش احتمال رویارویی نظامی میان تهران، واشنگتن و تل‌آویو، زنگ خطر را در محافل راهبردی به صدا درآورده است.
در تازه‌ترین موارد، روز ۱۷ مهر، افراد مسلح با شلیک به مینی‌بوس حامل کارکنان لشکر ۸۸ زرهی ارتش در نزدیکی نیک‌شهر، یک نظامی را به شهادت رساندند و سه تن دیگر را مجروح کردند. هم‌زمان، در حادثه‌ای جداگانه در نزدیکی زاهدان، یک مأمور پلیس جان باخت؛ حوادثی که سه روز پس از کشته شدن دو مأمور فراجا در نزدیکی بمپور و به‌دنبال هفته‌ها تبادل آتش و عملیات‌های ضد شورش به وقوع پیوستند. گروه جیش‌الظلم مسئولیت حمله در محور چشمه زیارت زاهدان را که به شهادت نصرت افتخاری، معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی سیستان و بلوچستان، انجامید، بر عهده گرفت. حالا نگرانی‌ها از تبدیل این مناطق مرزی به جبهه‌ای فعال برای تضعیف درونی، پراکنده‌سازی توان دفاعی و تهدید شاهراه اقتصادی مکران و چابهار به اوج رسیده است.
به عقیده کارشناسان، اگرچه تحرکات مسلحانه در این استان سابقه‌ای دیرینه دارد، اما الگوی حملات اخیر از ارتقای انسجام عملیاتی و تلاشی برنامه‌ریزی‌شده حکایت می‌کند؛ تلاشی که هدف آن، ارتقای ناامنی‌های محلی به سطحی بالاتر و ایجاد چالشی مستقیم برای اقتدار دولت مرکزی است. در شرایطی که مقامات ایرانی بیش از هر زمان دیگری خود را برای مواجهه با درگیری نظامی مجدد با ایالات متحده و اسرائیل آماده می‌کنند، این نگرانی جدی در میان استراتژیست‌های کشور وجود دارد که اتاق‌های فکر متخاصم، با فعال‌سازی گروه‌های مسلح مرزی، به‌دنبال ناامن‌سازی درونی، پراکنده‌سازی توان نیروهای مسلح و بسترسازی برای عملیات‌های نظامی خارجی باشند.
اما فراتر از این تحلیل‌ها، نقطه کور ماجرا، نه صرفاً وقوع این حوادث که گم شدن جزئیات آنها در میان انبوه اخبار روزمره و محدود ماندن اطلاع‌رسانی به اعلام اصل حادثه است. در چنین شرایطی، افکار عمومی، از آمار و جزئیات این حملات پراکنده مطلع می‌شود اما تصویر روشنی از وضعیت امنیتی استان، گستره ناامنی‌ها و تاثیر آنها بر زندگی روزمره مردم در اختیار ندارد.پرسش اصلی اینجاست که فراتر از خبر شهادت نیروهای نظامی و انتظامی، در مناطق درگیر چه می‌گذرد؟ مردم محلی تا چه اندازه احساس امنیت می‌کنند؟ فعالیت‌های روزمره، رفت‌و‌آمدها و دسترسی آنان به خدمات عمومی چه وضعیتی دارد؟ و مسئولان تا چه اندازه توانسته‌اند تصویری دقیق، مستند و قابل ارزیابی از شرایط موجود ارائه کنند.
اهمیت این پرسش زمانی بیشتر می‌شود که تحولات جنوب‌شرق کشور را در بستر تنش‌های منطقه‌ای ببینیم. هنگامی که اطلاعات دقیق، منظم و قابل ارزیابی در دسترس نباشد، امکان سنجش روند تحولات، تشخیص تغییرات احتمالی در الگوی ناامنی و ارزیابی عملکرد نهادهای مسئول نیز محدود می‌شود.
نبود اطلاعات روشن و منظم لزوما به معنای ناتوانی دستگاه‌های مسئول نیست اما می‌تواند فاصله میان واقعیت میدانی و تصویری را که جامعه از آن واقعیت دارد افزایش دهد. فاصه‌‌ای که در امنیت پایدار، حکم حفره‌ای خطرناک را دارد.
برای عبور از این وضعیت حساس، نهادهای مسئول باید بدانند که شفافیت نه یک انتخاب جانبی، که ابزاری راهبردی برای حفظ سرمایه اجتماعی و خنثی‌سازی نقشه‌هایی است که امنیت جنوب شرق را هدف گرفته‌اند. در میدان جنگ روایت‌ها، سکوت، پرهزینه‌ترین انتخاب است
نظرات و تجربیات شما
