پایان دیپلماسی

نسیبه پیرایش
حمله رژیم صهیونیستی به قطر نشان داد که اسرائیل هر تلاشی برای دیپلماسی را نابود می‌کند. این حمله، که پس از حملات غافلگیرانه ماه ژوئن اسرائیل به ایران انجام شد، به نظر می‌رسد که سال‌ها تلاش برای ایجاد روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را عقب رانده باشد.
در زمانه ای که لباس اخلاق و موازین حقوقی کنار گذاشته شده و خشونت و زور به حالت عریان و متوحش در حال درنوردیدن صحنه های جهانی است، هیچ انتظاری از سازمان ملل متحد یا سازمان همکاری اسلامی و سایر نهادهای بین‌المللی نیست که در برابر این تجاوز آشکار، واکنش فوری، قاطع و عملی نشان دهند؛ چنانچه شورای امنیت روز پنجشنبه طی بیانیه‌ای با توافق هر ۱۵ عضو، بدون نام بردن از اسرائیل حمله به قطر را محکوم کرد. اما هیچ‌یک از کشورهای عربی که روابط خود را بر اساس پیمان‌های ابراهیم با اسرائیل برقرار کرده‌اند، پس از عملیات قطر روابط را تعلیق نکرده‌اند.
در ایران واکنش ها به این تجاوز، همراه با تاسف و ترس بود. برخی آن را دلیلی بر حقانیت منطق ایران قلمداد کردند. احمد زیدآبادی در کانال تلگرام خود نوشت:«حملهٔ هوایی اسرائیل به محل گردهمایی رهبران حماس در دوحه، گرچه با توجه به ضرب‌الاجل ترامپ خیلی دور از انتظار نبود، اما نقض حاکمیت قطر به عنوان یکی از کشور‌های متحد آمریکا، در نوردیدن یکی دیگر از “خطوط قرمز” اصول حقوق بین‌الملل سنتی توسط دولت‌های نتانیاهو و ترامپ است. قاعدتاً کشور‌های عرب هر کدام با لحن مخصوص به خود این حمله را محکوم خواهند کرد، اما بعید است در رویکرد کلان آنها در برابر سیاست آمریکا و اسرائیل تغییری رخ دهد. ظاهراً ما با دنیای تازه‌ای رو‌به‌رو هستیم؛ دنیایی که معیار‌های مرسوم رفتار متقابل بین کشور‌ها تخریب شده است بدون آن که معیار‌های تعریف‌شده‌ای جای آنها را گرفته باشد. دنیای ترسناکی است!
روزنامه جوان هم شکست پدافندی قطر را نماد فروپاشی مدل امنیتی مبتنی بر وابستگی دانسته و نتیجه گرفته است که تحقق امنیت پایدار نه در بازار‌های تسلیحاتی غرب، بلکه در مراکز تحقیقاتی داخلی و توسعه توانمندی‌های بومی امکان‌پذیر است.
محسن مهدیان هم در یادداشتی در همشهری نوشته: «این‌ها همه یک پیام روشن دارد: تنها راه ما اقتدار بومی، استقلال راهبردی و تکیه بر مردم است. هرچه جز این، سرابی بیش نیست.» این یادداشت هشدار می‌دهد که وابستگی صرف به قدرت‌های خارجی، حتی با میلیارد‌ها دلار هزینه، نمی‌تواند امنیت واقعی ایجاد کند و تنها راه حفظ امنیت، توسعه توان بومی و اعتماد به مردم است.
حال در شرایطی که رژیم اسرائیل افسار گسیخته در منطقه یکه تازی می کند و همه قوانین و تعهدات بین المللی را نادیده می گیرد و حمایت غرب را هم به همراه دارد به نظر می‌رسد ما بیشتر از هر کشوری در مخاطره هستیم. اگر عملیات در غزه پایان یابد، این احتمال وجود دارد که اسرائیل اقدامات گسترده‌تری در منطقه انجام دهد که حتی می‌تواند به جنگ مستقیم با ایران منجر شود. هر چند که ایران به مدد توافقی که با آزانس کرده امیدوار است که اروپا را مهار کند اما فعال‌شدن مکانیزم ماشه که به معنای بازگشت خودکار تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران است، می‌تواند زمینه‌ای برای توجیه حمله نظامی به ایران را فراهم کند.
از این رو به نظر می رسد شاید در شرایطی قرار بگیریم که اجتناب از جنگ ممکن نباشد.