ایده ی ساخت سلاح هسته ای برای بازدارندگی

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

هر زمانی که ترامپ با ذکر جزئیات اعلام کرده که ارتش امریکا در ساعات آینده عملیاتی جدید را علیه ایران انجام خواهد داد، آن عملیات هرگز شروع نشده است. در برخی موارد، او خبر از عملیاتی جدید داده است و این عملیات واقعا انجام شده است اما در همه ی این موارد، او از ذکر جزئیاتی مانند اهداف احتمالی، گستره و شدت حملات و… اجتناب کرده است.
او فقط در یک مورد، عملیات را پس از آغاز آن متوقف کرد و آن در ماجرای تلاش برای گشودن تنگه ی هرمز تحت پروژه ای به نام پروژه ی آزادی بود که پس از وقوع انفجار در بندر فجیره امارات متوقف شد.
دو روز پیش نیز ترامپ مدعی شد که ارتش امریکا عملیاتی گسترده در ایران انجام خواهد داد و زیرساخت های برق کشور را نابود خواهد کرد اما چند ساعت بعد، دستور داد که این عملیات متوقف شود و پس از آن ضرب الاجلی 48 ساعته برای مذاکرات تعیین کرد.
گفته می شود این بار عربستان سعودی بوده که نسبت به گسترش درگیری ها ابراز نگرانی کرده است و بدین ترتیب، مانع حمله ی امریکا شده است. به نظر می رسد این ابراز نگرانی سعودی ها ناشی از تهدید متقابل ایران به حمله به زیرساخت های برق منطقه بوده است.
همه ی این جریان پیش از این نیز یک بار اتفاق افتاده بود. در آخرین روزهای جنگ چهل روزه، ترامپ زبان به تهدید گشود و از احتمال حمله به زیرساخت های برق و نیروگاه های ایران سخن گفت و ایران نیز واکنشی مشابه نشان داد. اما پس از تبادل این پیام ها، دو کشور با توافقی برای آتش بس موافقت کردند. از این رو، این پرسش مطرح می شود که چرا امریکا دوباره به راهی می رود که یک بار از آن بازگشته است.
در این میان، وزیر امور خارجه ی کشورمان اعلام کرد که توافق با عمان در خصوص تنگه ی هرمز نزدیک است و مذاکرات با این کشور، مراحل نهایی خود را طی می کند. ممکن است عقب نشینی ترامپ این بار نیز تحت تاثیر انتظار برای باز شدن تنگه ی هرمز باشد، هر چند ارتش امریکا پیش از این تاکید می کرد که تنگه ی هرمز باز است و کشتی ها در حال تردد از آن هستند. در حالی که وزارت امور خارجه، ادعای ترامپ مبنی بر آغاز مذاکرات در روز دوشنبه را رد کرد اما به نظر می رسد ایران بار دیگر وارد گفت و گو با امریکا خواهد شد.
در ایران، چه کسانی که مخالف امضای تفاهم نامه ی اسلام آباد بودند و چه کسانی که خواستار پایان دائمی و هر چه سریعتر جنگ هستند، به دنبال یافتن راهی هستند که تضمین کند امریکا، اسرائیل و سایر متحدان، دیگر به ایران حمله نخواهند کرد. برخی بر این باورند که افزایش فشار اقتصادی بر امریکا از طریق بسته نگه داشتن تنگه ی هرمز، می تواند دولت امریکا را متقاعد کند که به صورت دائمی از درگیری با ایران دست شوید. در مقابل، برخی به این نتیجه رسیده اند که تنها کشورهای منطقه می توانند امریکا را مجاب کنند که دست از مداخله گری در امور منطقه بر دارد و عقب بنشیند. برخی می گویند ایران باید ابزار جدیدی برای ایجاد بازدارندگی بیابد و از ایده ی ساخت سلاح هسته ای در کشور حمایت می کنند.
این تحلیل ها نشان می دهد که تا زمانی که ایران نقطه ی اتکایی برای بازدارندگی نیافته، نمی تواند به طرف مقابل اعتماد کند و از این رو مذاکرات ثمربخش نخواهد بود. همچنین نشان می دهد که خواست اصلی بسیاری در ایران این است که درگیری ها در منطقه به صورت قطعی پایان یابد. برخی تحلیل گران به رفتار دوگانه ی ترامپ و دولت او در قابل ایران امید بسته اند و بر این باورند که او هنوز نتوانسته است تصمیم بگیرد می خواهد در مقابل ایران چه کار کند. رفتار او گاهی حاکی از آن است که می خواهد نظام را در ایران تغییر دهد و این کار را تنها راه اتمام درگیری ها می داند اما گاهی نیز آماده است تا با نظام به توافق برسد و ترک مخاصمه کند. به نظر می رسد تنها امید ایران در حال حاضر برای پایان جنگ، این است که ترامپ خود به سبب فشارهای اقتصادی و سیاسی بخواهد جنگ را پایان دهد.