پزشکیان و سخن گفتن از زبان مردم

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

در روزهای گذشته، بخش هایی از اظهارات پزشکیان مورد توجه رسانه ها و مخاطبان فضای مجازی قرار گرفت.
او در جریان همایشی اقتصادی، در واکنش به زنی که می گوید حی علی الاصول، فریاد می کشد “اصول عدالته، اصول خدمت به مردمه، اصول صداقته”. این واکنش صریح پس از آن رخ داد که برخی از فعالان سیاسی که علی الاصول با مذاکره با امریکا مخالف بودند، با استناد به بیانیه ی اخیر رهبری در خصوص تفاهم نامه ی اسلام آباد، به پزشکیان حمله کردند.
این بیانیه آشکار می کرد که رهبری نیز مخالف توافق با امریکا بوده اما پس از آنکه پزشکیان تضمین داده است که از حقوق ملت ایران دفاع خواهد کرد، با امضای آن موافقت کرده اند.
به نظر می رسد دولت، اختیار پیشبرد مذاکرات جاری با امریکا را در دست گرفته است، هر چند قالیباف ریاست تیم مذاکره کننده ی مستقر در سوییس را برعهده دارد. این در حالی است دولت پیش از جنگ، نقش چندانی در مذاکرات نداشت و شورای عالی امنیت ملی با هدایت شهید لاریجانی، خود به امور مذاکره رسیدگی می کرد.
در مورد امور داخلی کشور نیز، موضع گیری ها و اظهارنظرهای پزشکیان و نزدیکان او، این تصور را ایجاد کرده بود که دولت عملا در تصمیم سازی های کلان حاکمیت نقش چندانی ندارد و بیشتر به مثابه اجرا کننده ی سیاست های نظام عمل می کند. اما به نظر می رسد دولت در دوران جنگ و پس از آن توانسته است قدرت خود را باز یابد و اختیارات خود را گسترش دهد.
در بخشی دیگر از سخنرانی مذکور، پزشکیان می گوید “اگر می جنگید باید پای لرز آن نیز بنشینید” و به برخی آسیب های اقتصادی من جمله تورم 60 درصد، بیکاری گسترده و بی پولی دولت اشاره می کند.
او می گوید اگر دولت از رزمندگان پشتیبانی نمی کرد، این رزمندگان نمی توانستند بجنگند و به عنوان مثال، از اعطای بیست میلیون بشکه نفت به هوافضای سپاه از سوی دولت برای تجهیز آن خبر می دهد. به نظر می رسد تلقی پزشکیان از جایگاه و اهمیت نقش خود تغییر کرده است.
او برای دفاع از ایده ی مذاکره با امریکا گفت که در دوران محاصره ی دریایی امریکا، ایران نتوانسته بود حتی یک بشکه نفت از منطقه صادر کند. این در حالی است که برخی از رسانه های ایرانی و خارجی مدعی شده بودند ایران در زمان محاصره ی دریایی امریکا، با استفاده از نفت کش های خالی و تحریمی خود آن را دور می زند.
به اعتقاد برخی از تحلیل گران، تفاهم نامه اسلام آباد به نفع ایران تنظیم شده است. این دسته بر این باورند پیروز تقابل ایران و امریکا، طرفی است که بتواند تاب آوری بیشتری از خود نشان دهد و بر این اساس، ایران توانسته است بر امریکا چیره شود. اما اظهارات اخیر رئیس جمهور ایران نشان می دهد که دولت ایران زمانی که تفاهم نامه ی صلح با امریکا را امضا کرد، به آستانه ی تاب آوری خود رسیده بود.
سخنرانی پزشکیان علاوه بر کاربران ایرانی، ترامپ را نیز به واکنش واداشت. او از اینکه پزشکیان گفته بود ایران به هیچ وجه از حق غنی سازی خود کوتاه نخواهد آمد، عصبانی شد و گفت اگر پزشکیان “مراقب حرف هایش نباشد، کنترل بقیه ی ایران را هم به دست می گیریم”. با این حال، پزشکیان تاکید کرد که تفاهم نامه ی اخیر تماما به نفع ایران است و امریکا تنها از ایران خواسته است “امضا کنند که بمب هسته ای نمی خواهند”. پزشکیان همچنین گفت که می ترسد نتواند به درستی به مردم خدمات بدهد و مردم ناراضی شوند و به خیابان بیایند. آن وقت ابهت ما فرو می ریزد. ممکن است منظور او این باشد که توافق با امریکا توانسته تصویری از ابهت ایران و دولت آن به مثابه ی پیروز نبرد بسازد اما نارضایتی های عمومی می تواند به یک باره این تصویر را در هم شکند. باید دید سخن گفتن از زبان مردم، پزشکیان را در عرصه ی سیاست به کجا خواهد کشاند.