نظام و پذیرش ضعف ها

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

مهم ترین ابزار اعمال فشار جمهوری اسلامی در مقابله با امریکا، بستن تنگه ی هرمز است که به باور تحلیل گران سیاسی داخلی توانسته است مشکلات بسیاری برای امریکایی ها به وجود آورد. به همین دلیل مهم ترین خواسته ی امریکا در مذاکرات آتش بس که با میانجی گری پاکستان انجام شد و گفته می شود همچنان ادامه دارد، باز شدن تنگه ی هرمز است. در مقابل، وزیر جنگ امریکا به تازگی در یک نشست مطبوعاتی مدعی شد که بستن تنگه به دست ایرانی ها نمی تواند آسیبی به مواضع امریکا بزند و بیش از امریکا، متحدان آن در اروپا و خلیج فارس را متضرر می کند. او در خلال این سخنان خلیج فارس را خلیج عربی نامید و مدعی شد امریکا پیش از این به صورت رایگان از متحدان خود حفاظت کرده است اما از آنجایی که این متحدان حاضر به همکاری با امریکا در جریان جنگ با ایران نشده اند، امریکا نیز دیگر دلیلی برای محافظت رایگان از منافع این کشورها ندارد. این اظهارات هم راستا با رویکرد ترامپ است که گفته بود اگر اروپایی ها به سبب بسته شدن تنگه دچار مشکل شده اند، یا باید برای باز کردن آن با امریکا همکاری کنند یا اینکه خود راهی برای باز کردن تنگه بیابند.
در مقابل رسانه های ایرانی چنین استدلال می کنند که اساسا این رفتارهای نابهنجار طرف امریکایی بوده است که سبب افزایش تنش ها در منطقه شده است و منافع بسیاری از کشورها در حاشیه ی خلیج فارس و اروپا را به خطر انداخته است و این کشورها را دچار بحران کرده است. به نظر می رسد که اروپا با پیش گرفتن موضعی معتدل در قبال ایران با این رویکرد همراه شده است و جمهوری اسلامی را تهدیدی برای منافع خود نمی بیند، هر چند پیش از این از افزایش تحریم ها علیه ایران و به کار افتادن مکانیسم ماشه حمایت کرده بود.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی در میانه ی آتش بس اعلام کرد که مادامی که امریکا به محاصره ی دریایی ایران ادامه دهد، تنگه ی هرمز بسته خواهد ماند. این در حالی است که ارزیابی کارشناسان صدا و سیما و سایر تحلیل گران داخلی حاکی از آن است که محاصره ی دریایی امریکا چیزی جز یک بلوف رسانه ای نیست و امریکا توان اجرای واقعی چنین محاصره ای را ندارد به نحوی که کشتی های ایرانی بدون هر گونه مشکلی به عبور و مرور خود از تنگه ادامه می دهند. اگر محاصره ی دریایی امریکا هیچ تاثیری بر ایران نمی گذارد، به چه دلیل طرف ایرانی خواستار رفع آن شده است و تنگه را برای مقابله با آن بسته نگه داشته است؟
علی رغم مخالفت برخی از حامیان داخلی نظام، اعتدال گرایان در ایران هنوز به مذاکرات امیدوار هستند و تاکید می کنند که نظام باید با کنار گذاشتن عناصر تندرو، به سوی توافق با امریکا حرکت کند. هر چند تصمیم گیرندگان اصلی نظام حاضر به شرکت در دور جدیدی از مذاکرات نشده بودند اما به باور اعتدال گرایان، سفر اخیر وزیر خارجه به پاکستان، به مذاکرات اخیر ایران با امریکا مربوط می شود. در این باره، ترامپ نیز مدعی شده است که ایران در حال آماده سازی پیشنهادی جدید برای توافق با امریکاست.
در مقابل، برخی از تحلیل گران، خبر اعزام تیم مذاکره کننده ی امریکایی به پاکستان در اخرین روز آتش بس دو هفته ای را عملیات فریب امریکا ارزیابی کرده و پیش بینی می کنند که کشورمان مجددا مورد تهاجم دشمن قرار بگیرد. اما آنچه روشن است این است که جمهوری اسلامی همانند تقابل های گذشته، تصمیمی برای پیش دستی برای آغاز جنگ ندارد و ترجیح می دهد منتظر اقدام بعدی امریکایی ها بماند.
پس از آنکه زمان آتش بس دو هفته ای میان ایران و امریکا به پایان رسید، ترامپ تصویری از هشت نفر از زنانی که در ایران با خطر اعدام روبه رو هستند، منتشر کرد. در مقابل برخی از رسانه های داخلی مدعی شدند که این اشخاص وجود خارجی ندارند و صرفا چهره هایی ساخته ی هوش مصنوعی هستند. با این وجود، ترامپ تعلیق حکم اعدام این افراد را به عنوان یکی از شروط امریکا برای ادامه ی آتش بس و مذاکرات میان ایران و امریکا مطرح کرد و چندی بعد اعلام کرد که جمهوری اسلامی با این خواسته ی طرف امریکایی موافقت کرده است و این عده فعلا از خطر اعدام جان به در برده اند. هر چند پس از آن، جمهوری اسلامی برای انذار اذهان عمومی به اعدام جاسوسان ادامه داده است. قابل انکار نیست که عملکرد شبکه ی اطلاعاتی جمهوری اسلامی بسیار ضعیف بوده است و به شهادت رهبر جمهوری اسلامی و بسیاری از چهره های اثرگذار و فرماندهان نظامی و حتی وزیر اطلاعات و رئیس اطلاعات سپاه انجامیده است. به نظر می رسد کسی پاسخی برای این فاجعه ی اطلاعاتی ندارد و نظام نیز قصد ندارد ضعف های خود را بپذیرد. برخی بر این باورند که قطعی سراسری اینترنت در ایران برای جلوگیری از نفوذ اطلاعاتی صورت گرفته است اما مشخصا این اقدام نتوانسته است مشکلی را حل کند و ترورها حتی پس از قطعی اینترنت نیز ادامه داشتند.