قالیباف و نجات کشور از شر جنگ

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

مواضع اخیر عمان در خصوص راهکار مدیریت تنگه ی هرمز برای ایران ناامید کننده بوده است. پس از آن که عمان با امریکا برای گشودن مسیری جدید برای عبور کشتی ها از تنگه ی هرمز همکاری کرد، اعلام کرد که با دریافت عوارض از کشتی ها در تنگه موافق نیست.
ماه گذشته و پیش از امضای تفاهم نامه ی پایان آتش میان ایران و امریکا، عمانی ها مورد غضب امریکا و سایر کشورهای عربی قرار گرفته بودند. کشورهای عربی مانند عربستان و امارات از اینکه عمان، با آنها در محکومیت حملات ایران همراهی نمی کرد، عصبانی شده بودند و امریکا نیز نگران بود که عمان درصدد بر آید با ایران برای دریافت عوارض عبور از تنگه ی هرمز هم داستان شود.
عمان همچنین پیش از آغاز جنگ چهل روزه، میانجی برگزاری مذاکراتی میان ایران و امریکا شده بود. مقامات عمانی مدعی شده بودند که روند این مذاکرات مثبت و توافق بر سر مسئله ی هسته ای در دسترس بوده است. این موضع گیری آشکار کرد که تجاوز امریکا به خاک کشورمان هیچ توجیه واقعی نداشته و آنها از پرونده ی هسته ای ایران علیه آن سواستفاده کرده اند، در حالی که مقامات ایرانی آماده بودند تا به اختلافات پایان دهند. این مسئله باعث شد ایران به این جمع بندی برسد که می تواند به عمان اعتماد کند و به همکاری میان دو کشور امیدوار باشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام کرد که گفت و گوها میان ایران و عمان، علی رغم شروع مجدد درگیری ها در تنگه ی هرمز ادامه دارد. مذاکرات اخیر، بخشی از تفاهم نامه ی ایران و امریکا بود و امریکا در این تفاهم نامه پذیرفته بود که ایران برای برقراری ساز و کاری جدید برای مدیریت تنگه با عمان وارد گفت و گو شود و با این کشور همکاری کند اما برقراری ترتیبات جدید آن چنان که ایران امیدوار بود، پیش نمی رود.
این دستاورد تیم مذاکره کننده به ریاست محمد باقر قالیباف است. باید پرسید آیا این تیم، وضعیت فعلی را پیش بینی کرده بود. ایران در تفاهم نامه ی اسلام آباد پذیرفته بود که تنگه ی هرمز را بگشاید و تلاش برای بستن مجدد آن، نقض صریح این تفاهم نامه به شمار می آید. این در حالی است که تلاش امریکا برای ایجاد مسیر جایگزین، منافاتی با تفاهم نامه ندارد. بر این اساس، امریکا خواستار آن شده است که ایران تنگه هرمز را بگشاید.
برخی از تحلیل گران بر این باورند که تیم مذاکره کننده اشتباه کرد و تفاهم اسلام آباد یک پلن فریب بود و امریکا قصد جدی برای پایان جنگ و درگیری نداشت و از این تفاهم نامه صرفا برای گشودن تنگه و خارج کردن کنترل آن از دست ایران استفاده کرد.
در این میان، حملات امریکا به خاک کشورمان شدت گرفته است اما تیم مذاکره کننده همچنان از اتخاذ موضعی شفاف در قبال توافق و آینده ی دیپلماسی اجتناب کرده و صرفا به تکرار شعارهای مبهم اکتفا می کند. آیا قالیباف آماده است که شکست مذاکرات را بپذیرد و اعتراف کند که نتوانسته است دستاوردی برای ایران به ارمغان بیاورد. تیم او از پدید آوردن شرایطی برای گذر از جنگ و ایجاد صلح پایدار در کشور ناتوان بوده و به جای آن بر جوسازی رسانه ای تمرکز کرده است تا راهی برای جلب اعتماد مخالفان مذاکره که به تندروی مشهور شده اند، بیابد.
قالیباف می داند که تنها با پشتیبانی این دسته است که می تواند آینده ای برای خود در عرصه ی سیاست ایران پس از جنگ تصور کند اما برای اینکه چنین شود، او ابتدا باید کشور را از شر جنگ نجات دهد تا آینده برای همه ی ما قابل تصور باشد.