تاثیر سفر ترامپ به چین در آسیای غربی

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

صبح شنبه، پس از پایان سفر رئیس جمهور امریکا به چین، رسانه های ایرانی واکنشی مثبت به این رویداد نشان داده اند. برآورد رسانه های ایرانی حاکی از آن است سفر ترامپ به چین نشانه ای از تسلیم این کشور در مقابل قدرت نوظهور چین است که به تقویت موقعیت ایران در عرصه ی بین المللی می انجامد. مطابق این رویکرد، ترامپ در این سفر به دنبال کمک گرفتن از چین برای گشودن گره تنگه هرمز بوده و احتمالا خواستار آن شده است که چین دست از حمایت از ایران بکشد اما چین با این خواسته موافقت نکرده و حاضر نیست تغییری در روابط خود با ایران ایجاد کند. به نظر می رسد در مورد مسئله ی تنگه، چین آماده است طرح های اجرایی مختلفی را پیشنهاد کند که مورد توافق مشترک ایران، کشورهای عربی و امریکا باشد و بدین ترتیب، تنش ها را در منطقه کاهش دهد. هر چند امریکا با طرح ایجاد سازوکار منطقه ای برای برقراری امنیت در تنگه مخالفت نکرده است اما گشوده شدن تنگه برای چین بیش از هر چیز، مستلزم رفع محاصره دریایی ایران به دست امریکا است و نه موافقت امریکا با اخذ عوارض از کشتی های عبوری از تنگه.
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که چین به اهمیت روابط خود با ایران پی برده و به هیچ وجه حاضر نیست اقدامی صورت دهد که این اتحاد را متزلزل کند. بر این اساس، ممکن است حمله امریکا به ایران به بهانه ی مقابله با تهدید هسته ای، اقدامی باشد برای قطع بازوهای حیاتی چین، به ویژه محدود کردن واردات نفت این کشور تا مانع از رشد این کشور در مقابل امریکا شود و موقعیت امریکا را بار دیگر به عنوان قدرت برتر جهان تثبیت کند. این در حالی است که ایران در میانه ی سفر ترامپ به چین، مجوز عبور از تنگه ی هرمز را به یک نفت کش چینی داد تا نشان دهد ایران اجازه نخواهد تقابل با امریکا، خللی در روابط تجاری میان ایران و چین به وجود آورد.
آنچه در مورد این دیدار مورد تاکید طرف امریکایی قرار گرفت این بود که امریکا و چین هم در مورد تنگه ی هرمز و هم در مورد پرونده ی هسته ای ایران اشتراک نظر دارند. هر چند به نظر می رسد همکاری چین با امریکا در مورد ایران، عملا غیرممکن است و تضعیف ایران سبب می شود موازنه قدرت بار دیگر به سود امریکا باز گردد. در مقابل، رسانه های ایرانی بر این باورند که مادامی که تلاش های دیپلماتیک برای حل معارضات ادامه دارند، چین از موضع ایران در مورد تنگه ی هرمز دفاع خواهد کرد هر چند چینی ها نتوانسته اند امریکا را متقاعد کنند که دست از محاصره دریایی ایران و توقیف کشتی های چینی بکشد.
این وضعیت سبب شده است گمانه زنی ها در مورد احتمال حمله مجدد امریکا به کشورمان افزایش یابد. علاوه بر برخی از نشریه های امریکایی که ادعا کرده اند ترامپ در حال طراحی عملیات نظامی جدیدی در خاورمیانه است، برخی از تحلیل گران داخلی صدا و سیما نیز، حتی پیش از سفر ترامپ، بر این باور بودند که این سفر برای امریکا بی نتیجه خواهد بود و پس از پایان این سفر، احتمالا این کشور بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد. با این حال، خونسردی چین در برابر امریکا علی رغم آنکه اقدامات اخیر امریکا در منطقه، منافع چین را به خطر انداخته است، نشان می دهد که این کشور به این نتیجه رسیده است که امریکا نخواهد توانست با اقدام نظامی جدیدی در خلیج فارس، ایران را به عقب براند و ایران می تواند در رویارویی های پیش رو در مقابل امریکا مقاومت کند. در نهایت، به نظر می رسد سفر چین تاثیر خاصی بر وضعیت منطقه نگذاشته است و ممکن است پیش بینی ها مبنی بر دور جدیدی از تنش ها در خلیج فارس به زودی محقق شوند.