التماس امریکا به ایران برای توافق

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

پس از آنکه اختلاف نظر و مجادله ی تلفنی نتانیاهو با ترامپ بر سر لبنان رسانه ای شد، نخست وزیر اسرائیل مدعی شد که تلاش های اخیر ترامپ برای توافق با ایران به این معنی نیست که ترامپ می خواهد نظام بماند. در اسفند ماه سال گذشته وقتی امریکا به خاک کشورمان حمله کرد، مدعی شد یکی از اهداف اصلی این حمله تغییر رژیم در ایران است اما پس از آنکه این هدف در روزهای ابتدایی جنگ محقق نشد، برخی مقامات امریکایی از جمله وزیر امور خارجه ی امریکا، مارکو روبیو آن را از لیست اهداف امریکا در جنگ با ایران خط زدند. در این دوره، کاخ سفید مورد انتقاد دموکرات های کنگره قرار گرفته بود به این دلیل که به نظر می رسید امریکا هیچ هدف مشخص و هیچ دلیل ضروری برای حمله به کشورمان نداشت اما روبیو با دفاع از اقدامات کاخ سفید اعلام کرد که اهداف امریکا در این جنگ شامل نابودی کامل توان موشکی، نابودی نیروی هوایی و دریایی و در نهایت پایان دادن به فعالیت های هسته ای ایران است.
حال با گذشت بیش از یک ماه از آتش بس که برای کاخ سفید به معنی پایان عملیات خشم حماسی علیه ایران بود، روبیو معتقد است امریکا به اهداف نظامی خود رسیده است و در جنگ چهل روزه با ایران پیروز شده است. او هفته ی گذشته در کنگره ی امریکا حاضر شد تا به سوالات نمایندگان کنگره در خصوص حمله این کشور به ایران و وضعیت مذاکرات پاسخ دهد. او این بار نه نابودی بلکه صرفا کاهش چشمگیر ذخایر موشکی و پهپادی ایران را هدف ارتش امریکا در عملیات خشم حماسی دانست و مدعی شد این هدف محقق شده است که حاکی از کوچک شدن توقعات امریکایی ها از جنگ با ایران و پیروزی دارد. اما همین خواسته های محدود نیز برخلاف تصویری که وزیر امور خارجه امریکا ارائه می دهد، محقق نشده اند. پاسخ قاطع ایران به نقض آتش بس از سوی امریکا در حمله به جزایر ایرانی در خلیج فارس و حمله به پایگاه های امریکایی در کویت و بحرین نشان می دهد که ایران از آمادگی نظامی بالایی برخوردار است و ذخایر کافی موشکی و پهپادی برای مقابله با حملات احتمالی آینده را دارد.
روبیو نابودی زیرساخت های مرتبط با صنایع دفاعی ایران را یکی دیگر از اهداف امریکا دانست و دستیابی به آن را به معنی پیروزی امریکا در جنگ قلمداد کرد که توضیح می دهد چرا امریکایی ها زیرساخت های صنعتی ایران همچون فولاد و پتروشیمی را مورد هدف قرار دادند. برخی بر این باورند که امریکا در میانه ی جنگ از همراهی با اسرائیل و تلاش برای تغییر نظام در ایران دست کشیده است و مهم ترین نشانه ی این تغییر رویکرد را حمله ارتش امریکا به زیرساخت های صنعتی ایران می دانند. به عبارت دیگر، امریکا به این نتیجه رسیده بود که نظام در ایران قابل تغییر نیست و به زودی باید با نظام برای رسیدن به توافقی برای پایان جنگ وارد مذاکره شود. از این رو، صنایع حیاتی ایران را مورد حمله قرار داد که علاوه بر تامین مواد اولیه ی تولید در بسیاری از صنایع داخلی و منطقه ای، در صنعت موشک سازی نیز نقش اساسی دارد. امریکا در جریان مذاکرات عمان این نکته را به خوبی دریافت که نمی تواند ایران را وادار کند که از توان موشکی خود دست بکشد.
از سوی دیگر، از عهده ی تغییر نظام در ایران نیز برنیامد. از این رو تصمیم گرفت صنعت ساخت موشک و پهپاد ایران را نابود کند و پس از آن، خود را برای مذاکره و توافق با نظام آماده سازد. در همین راستا، ترامپ به تازگی گفته است تمایل دارد با رهبر جدید ایران دیدار کند. تلاش او برای دستیابی به یک توافق که با نادیده گرفتن آتش مبادله شده در منطقه همراه است، نشان می دهد که ترامپ می خواهد با جمهوری اسلامی از در صلح و سازش برآید. بسیاری بر این باورند که اگر امریکا با ایران توافق کند، به طور ضمنی موجودیت و حاکمیت نظام را پذیرفته است و باید حضور و تاثیرگذاری آن در منطقه را نیز تحمل کند. در چنین شرایطی، نتانیاهو همچنان ادعا می کند که توافق امریکا با ایران به معنی حفظ نظام نخواهد بود در مقابل هدف جمهوری اسلامی از جنگ با امریکا، حفظ موجودیت خود بود و توانست به این هدف دست یابد و از این حیث، در جنگ با امریکا پیروز شود. روبیو در بخشی دیگر از سخنان خود در کنگره ی امریکا، به فشارهای اقتصادی ناشی از محاصره دریایی کشورمان اشاره می کند و معتقد است این وضعیت سبب می شود این ایران باشد که برای توافق با امریکا، التماس کند.
این پاسخی است که او به نماینده ای می دهد که معتقد است امریکایی ها دارند به ایران التماس می کنند تا توافقی را احیا کنند که ترامپ در دوره ی پیشین ریاست جمهوری خود پاره کرده بود. به نظر می رسد امید نخست وزیر اسرائیل به تغییر نظام در ایران، از افزایش فشارهای اقتصادی بر ایران ناشی می شود اما امریکایی ها آماده اند در ازای باز شدن تنگه ی هرمز، محاصره دریایی ایران را متوقف کنند.
روبیو در کنگره مدعی شد امریکا تنها به این دلیل رو به محاصره دریایی اورد که ایران از گشودن تنگه پس از آتش بس خودداری کرد. این سخنان نشان می دهد که امریکا قصد ادامه ی محاصره دریایی را ندارد. با همه ی این تفاصیل، توافق ایران و امریکا، نمی تواند توافقی دائمی باشد و طرف ایرانی هر چند آمادگی بیشتری برای توافق و پایان درگیری ها نشان می دهد اما در نهایت قصد دارد از آن برای تقویت موضع خود و جبهه ی مقاومت و افزایش آمادگی برای درگیری های احتمالی پیش رو که اجتناب ناپذیر به نظر می رسند، استفاده کند.