متغیر تعیین کننده ی تقابل ایران و امریکا

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

برخی تحلیل گران بر این باورند که ترامپ تا زمان انتخابات میان دوره ای امریکا از حمله به ایران اجتناب خواهد کرد اما حدود سه ماه تا موعد انتخابات زمان باقی است. مدت زمان تقابل های نظامی گذشته نشان می دهد که این مدت، بازه ی زمانی مناسبی برای تکرار حمله ی نظامی به ایران است، به خصوص آن که امریکا نشان داده است که مدیریت زمان نبردهای نظامی را در دست دارد.
از سوی دیگر، اگر تیم ترامپ به این نتیجه برسد که وضعیت امریکا در غرب آسیا در نهایت سبب شکست جمهوری خواهان در انتخابات میان دروه ای کنگره خواهد شد، طبیعتا رو به طراحی و اجرای نقشه ای خواهد آورد که موضع امریکا را در منطقه تثبیت کند.
اگر چنان که رسانه های ایرانی می گویند تحریم های اقتصادی امریکا علیه ایران به سبب عدم همراهی کشورهایی همچون چین به شکست بیانجامد و نتواند آن نتایج ملموسی را که ترامپ به دنبال آن است، داشته باشد، او طبیعتا گزینه ی نظامی را با جدیت بیشتری بررسی خواهد کرد.
به نظر می رسد متغیر تعیین کننده تر در خصوص تقابل میان ایران و امریکا، مسئله خروج نظامیان امریکایی از عراق است که مطابق زمان بندی دولت عراق تا 35 روز دیگر کامل خواهد شد. این تحول همزمان با خلع سلاح نیروهای نظامی مستقل در عراق از جمله حشدالشعبی صورت می گیرد و تهران با دقت روند آن را رصد می کند و امیدوار است این روند به معنی تضعیف حشدالشعبی نباشد. گفته می شود تهران پیشنهاد داده است که سلاح های این گروه نظامی به ایران منتقل شود اما مشخص نیست که آیا دولت عراق با این خواسته موافقت خواهد کرد یا نه.
به نظر می رسد این تغییرات، جغرافیای درگیری های احتمالی میان ایران و امریکا را تغییر خواهد داد. در جنگ چهل روزه، پایگاه های امریکایی موجود در خاک عراق به ویژه در بخش شمالی این کشور، یکی از اهداف اصلی و حیاتی ایران برای ضربه زدن به امریکا بود. از سوی دیگر، عراق مبدا برخی از حملات ایران علیه مواضع امریکا در منطقه بوده. از این رو، ایران باید خود را با شرایط جدید وفق بدهد یا آن که روند صلحی را که با میانجی گری طرف پاکستانی آغاز شده است، با جدیت بیشتری دنبال کند.
پس از آنکه عربستان با همکاری امریکا به مقر حشدالشعبی در عراق حمله کرد، حشدالشعبی اعلام کرد که این حمله بی پاسخ نخواهد ماند و حتما به آن واکنش نشان خواهد داد. اما از ابتدای مرداد تا کنون پاسخ نظامی به این حمله داده نشده است. نخست وزیر عراق در واکنش به این درگیری ها بر جلوگیری از تهدید خاک کشورهای همسایه از خاک عراق تاکید کرد و مطابق برخی گزارش ها، مانع حمله ی حشدالشعبی به عربستان شد. این موضع قاطع دولت عراق می تواند نشانی از آن باشد که نخست وزیر این کشور تصمیم گرفته است سیاستی امریکا محور را در پیش بگیرد و از همکاری با ایران اجتناب کند.
وزیر خزانه داری امریکا پس از آنکه اعلام کرد امریکا بسته ی تحریمی جدیدی را علیه ایران اجرا خواهد کرد، به کشورهای جهان هشدار داد که هیچ منطقه ی خاکستری در میانه ی تقابل ایران و امریکا وجود ندارد. اگر کشورهای دیگر با تحریم های امریکا علیه ایران همراهی نکنند، امریکا آنها را به همکاری آشکار با تهران متهم خواهد کرد. این در حالی است که الزیدی، نخست وزیر عراق در نخستین سفر خود به تهران، به صورت رسمی چندین طرح برای همکاری تجاری با ایران امضا کرد. بدین ترتیب، یا آمریکا باید نوعی معافیت برای عراق و کشورهایی همچون پاکستان که نقش میانجی را بر عهده دارند و در عین حال، شاهراه اقتصاد ایران را در وضعیت جنگی در دست دارند، در نظر بگیرد یا آنکه از آنها بخواهد موضع خود را در قبال ایران تغییر دهند.