خونخواهی یا مسئولیت گریزی؟!

نسیبه پیرایش

خونخواهی رهبر شهید. واژه‌هایی که این روزها فراوان می‌شنویم و بیش از آن که یک مفهوم حقوقی و اخلاقی باشند، به یک ابزار سیاسی بدل شده‌اند. برخی آن را مساوی با انتقام‌جویی در سطح بین‌المللی می‌دانند و برخی، نفی هرگونه مذاکره. خونخواهی با هر کدام از این دو روش محقق شود، کشور با تبعات و بحران‌های جبران‌ناپذیری مواجه خواهد شد و هزینه‌های سنگینی بر پیکر جامعه تحمیل خواهد کرد. چیزی که روح رهبر شهید هم قطعا به آن راضی نخواهد بود.
همه‌ی ما برای چهره‌های بزرگ و ماندگار احترام قائلیم، اما یک مشکل بزرگ در فضای سیاسی امروز کشور ما وجود دارد؛ اینکه بعضی‌ها سعی می‌کنند از این بزرگان، اسطوره‌هایی بی‌نقص بسازند که هیچ کس حق نداشته باشد درباره‌ی کارهای آن‌ها سوال بپرسد. مسئله اینجاست که وقتی ما یک انسان را به جای یک «رهبر و سیاست‌مدار» به یک «مقدس و بی‌خطا» تبدیل می‌کنیم، در واقع سعی می‌کنیم راه پیشرفت را مسدود کنیم. وقتی سیاست به جای عقلانیت و واقعیت‌های روز با احساسات مدیریت شود، به بن‌بست می‌رسد.
سخن گفتن از خونخواهی، شاید در ظاهر خیلی حماسی به نظر برسد اما در واقعیت راه تمام چاره‌های منطقی بسته می‌شود و ما به جای تمرکز بر حل مشکلات اقتصادی و دیپلماتیک درگیر تکرار شعارهایی می شویم که هیچ راه حل عملی برای رسیدن به آنها متصور نیستیم. مشکل جایی است که وقتی یک سیاست یا یک شعار به نام یک شخصیت بزرگ مطرح می‌شود، نقد آن سیاست، توهین به آن شخصیت تلقی می‌شود و این یک بازی ناعادلانه است. با این کار راه‌ها برای پاسخگویی در برابر مردم بسته می‌شود. اگر فرصت‌ها از دست برود و اوضاع اقتصادی از چیزی که هست خراب‌تر بشود، شعار دهندگان مدعی می‌شوند که ما طبق راه آن بزرگوار پیش رفتیم و تمام. یعنی مسئولیت‌پذیری در برابر مردم فدای حفظ یک تصویر دست نخورده از گذشته می‌شود.
سیاست یعنی مدیریت امکان‌ها در دنیای واقعی. سیاست یعنی یافتن کوتاه‌ترین و کم‌ هزینه‌ترین مسیر برای تامین منافع ملی اما وقتی سیاست تبدیل به پرستش اسطوره‌ها و تکرار شعارهای حماسی شود، مردم قربانی می‌شوند.
چون مردم نیاز به شنیده شدن دارند، مردم نیاز دارند که ببینند که چطور تصمیمات امروز، آینده زندگی خود و فرزندانشان را می‌سازد.
بزرگترین ادای احترام به رهبران بزرگ، تکرار نام آنها در شعارهای پوچ نیست، بلکه این است که از مسیر او برای ساختن آینده‌ای استفاده کنیم که در آن، قدرت نقد، عقلانیت سیاسی و امکان زندگی شرافتمندانه برای مردم، اولویت نخست تصمیم‌گیران باشد.