آیا مسئولان بنای آشتی دارند؟

نسیبه پیرایش
پس از فعال شدن مکانیسم ماشه، کارشناسان، نمایندگان مجلس و مقامات پیشنهادهای مختلفی را در رابطه با واکنش ایران به این اقدام قدرت های غربی بیان کرده‌اند. از ساخت سلاح هسته‌ای، تا خروج از ان‌پی‌تی و تلاش برای مذاکره با غرب.
پیشنهاد ساخت سلاح هسته‌ای و خروج از ان‌پی‌تی عمدتا از سوی تندروها و نمایندگان مجلس مطرح می شود اما آنچه که این روزها از اخبار و اظهارات نمایندگان استنباط می‌شود این است که گزینه خروج از NPT فعلا در دستور کار مجلس نیست. گزینه حرکت به سمت ساخت سلاح هسته ای هم در شرایطی که تاکید ایران بر استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای است و به ویژه پس از بمباران سایت‌های هسته ای کشور بارها بر آن تاکید شده است بیشتر یک پیشنهاد احساسی است و به نظر می رسد فعلا موضوعیتی نداشته باشد.
اما در مورد مذاکره با اینکه بارها و بارها مسئولان سیاست خارجی کشورمان تاکید کرده‌اند که تنها راه حل بحران هسته ای ایران مذاکره است اما اکنون ایران در نقطه‌ای حساس ایستاده است؛ جایی میان تنش یا دیپلماسی. اگر ایران می خواهد راهی به جز تنش و درگیری را در سطح گسترده انتخاب کند باید در درجه اول همه جریان‌های سیاسی و اجتماعی ـ با وجود اختلاف‌نظرهای طبیعی ـ در برابر تهدید مشترک دشمن در یک صف قرار گیرند. این اتحاد به معنای چشم‌پوشی از نقد یا مطالبه‌گری نیست، بلکه یعنی ترجیح دادن امنیت ملی و استقلال کشور بر رقابت‌های جناحی و مقطعی. امروز هم هیچ سرمایه‌ای بالاتر از این همبستگی ملی برای بی‌اثر کردن فشارهای سیاسی و اقتصادی و روانی دشمن وجود ندارد. البته که در این راه باید منابعی که طی شش سال گذشته به کاسبان تحریم رسیده است، مورد بازنگری قرار گیرد و درآمد‌های ناحق به نفع دولت و مردم بازگردانده شود.
در مرحله بعد توجه به اصلاحات داخلی و مطالبات عمومی است که بی‌توجهی به آن تنها به تداوم بحران‌ها، فشار اقتصادی و کاهش جایگاه بین‌المللی منجر خواهد شد. تجربه‌ی دفاع مقدس و همین جنگ اخیر نشان داد که وقتی ملت و حاکمیت در کنار هم ایستادند، دشمن از دستیابی به اهداف خود بازماند. از طرفی چه بخواهیم و بپذیریم و چه نخواهیم و نپذیریم، تحریم‌ها در کوتاه‌مدت و در بلندمدت آثار جدی خود را بر اقتصاد کشور خواهد گذاشت. حتی جنبه روانی تحریم‌ها نیز بر معیشت مردم تأثیر مستقیم می‌گذارد؛ بنابراین اگر به دنبال یک سناریوی موفق در شرایط جدید باشیم، ناچار باید به سمت آشتی ملی و جلب مشارکت مردم در مسائل مهم کشور حرکت کنیم.
این مسیر شامل مبارزه جدی با فساد مالی، مقابله با هر شکل از تبعیض، رفع بی‌عدالتی و ایجاد اعتمادسازی در سطح گسترده است. اگر مردم احساس کنند که به آشتی ملی رسیده‌اند و می‌توانند به حکومت اعتماد کنند، نقشی برجسته در استمرار مقاومت ایفا خواهند کرد. اما اگر این تغییرات ایجاد نشود و مبارزه واقعی با فساد و تبعیض صورت نگیرد، تکرار بحران‌ها و افزایش نارضایتی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
در این میان دولت دکتر پزشکیان کار سختی را پیش رو دارد و آن هم بازسازی اجتماعی و کاهش فاصله میان مردم و ساختار قدرت است تا وفاق واقعی در کشور شکل بگیرد و ایران را به بازیگری تأثیرگذارتر و باثبات‌تر در منطقه و جهان تبدیل کند.