بازتعریف آینده ی سیاسی ایران

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

این روزها با اصلاح طلب شدن اصول گرایان و اصول گرا شدن اصلاح طلبان، نرم شدن لایه ی سخت نظام و سخت شدن موضع نرمش کاران و عجیب تر از همه احتمال جاسوس بودن خودی هایی که روزگاری در نظر نظام اصلح بودند و نظام به هر قیمتی از ایشان پشتیبانی می کرد، به نظر می رسد دیگر هیچ کس در جای خودش نیست.
اصلاح طلبانی که عمری از ضرورت شنیدن صدای مخالف و پذیرش تکثرها می گفتند، این روزها با تاکید بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام از تندروها می خواهند سکوت پیشه کنند وگرنه به خیانت و عامل بیگانه بودن متهم می شوند. طرفه اینکه این پایداری چی ها بودند که سالها، این و آن را عامل بیگانه می خواندند و حذف می کردند. انگار این روزها پایداری چی ها با همان چوبی رانده می شوند که خود به دست نظام داده اند. اصول گرایان که سالها از اصلاح طلبان دل چرکین بودند و چشم دیدنشان را نداشتند، حالا نمی توانند تحمل کنند که کسی از گل نازک تر به رئیس جمهوری بگوید که اصلاح طلبان بر سر کار آورده اند و اصلاح طلبانی که چهار دوره ی پیاپی مانع رئیس جمهور شدن قالیباف شدند، این روزها او را معتمدترین فرد نظام و دلسوزترین مسئول ایران می دانند و قدرت و اختیاراتی بیش از رئیس جمهور برای او در نظر می گیرند.
آنان که مخالف سرسخت مذاکره و مصالحه با امریکا در روزگاری بودند که این کشور نه به ما حمله کرده بود، نه کودکان و غیرنظامیان ایرانی را کشته بود و نه زیرساخت هایی را نابود کرده بود که ایرانیان دهه ها برای ساختنش خون دل خورده بودند، حالا و پس از همه ی جنایت های واقعی که امریکا در کشور ما مرتکب شده است، دشمنی ذاتی خود با امریکا را کنار گذاشته اند، دلواپسی های گذشته شان را پس زده اند و آماده اند توافقی را بپذیرند که نقدی را می دهد تا نسیه ای را طلب کند.
تاریخ سیاسی ایران، بیشتر به یک شوخی می ماند تا واقعیتی که ما در آن زیسته ایم. اما مهم تر از گذشته ایران، آینده ی آن است. به نظر می رسد گروه های مختلف سیاسی در حال بازتعریف نقش خود در آینده ی سیاسی ایران هستند. میانه رو ها و اصلاح طلبان امیدوارند بتوانند نقش پررنگ تری در عرصه ی حکمرانی ایفا کنند، در حالی که اصول گرایان و اعضای جبهه ی پایداری تلاش می کنند با تثبیت موفقیت های خود در عرصه ی نظامی، شیوه ی حکمرانی پیشین و جایگاه خود در آن را حفظ کنند. نکته ی جالب توجه آن است که هر کدام از این گروه ها تحقق اهدافشان را تنها به دست رقبای سیاسی خود ممکن می دانند. در نهایت، ممکن است جنگ و تحولات سیاسی به باز شدن فضای داخلی ایران منجر شود یا آنکه سبب شود نظام رویکردی بسته تر و سخت تر از گذشته را در پیش گیرد.
از سوی دیگر، ممکن است مذاکره با امریکا بار دیگر شکست بخورد و صحنه ی سیاست ایران با تحولات بیشتری روبه رو شود و چهره های اصلی نظام که در حال حاضر فعالیت گسترده ای در مذاکره با امریکا انجام می دهند به اهدافی برای ترور دشمن تبدیل شوند. یک جنگ دیگر، برای هیچ کدام از طرفین مطلوب نیست اما خطر آن هنوز کاملا رفع نشده است.
به نظر می رسد تحولات سیاسی در داخل ایران بر وضعیت جنگ تاثیر مستقیمی بگذارد. برخی از راست های افراطی ایران ستیز در امریکا با این استدلال که نظام پس از جنگ رادیکال تر شده است، از ترامپ می خواهند که توافق با ایران را نپذیرد و به جنگ بازگردد در حالی که پیش از این، ترامپ مدعی شده بود تغییری که امریکا خواستار آن بود در ایران رخ داده است و به این دلیل، او به اهداف خود از حمله به ایران رسیده و می تواند با ایران به توافق برسد. در تازه ترین اخبار مربوط به مذاکره، نیویورک تایمز مدعی شده است که ترامپ شرایط سخت گیرانه تری را برای توافق با ایران در نظر گرفته است و منتظر پاسخ ایران است. او که بنا بود دو هفته پیش متن نهایی طرح توافق با ایران را امضا کند، تصمیم گیری در مورد آن را مدام به تاخیر می اندازد چرا که می داند اگر ایران حاضر شده است تا این اندازه برای معامله با امریکا پیش بیاید، بیشتر از این نیز می توان از آن طلب کرد.