مذاکره، لشکرکشی نظامی و امتیاز اقتصادی!؟
با اینکه در دور اول مذاکرات بین ایران و امریکا، امیدها برای رسیدن به نتیجه و شروع نشدن جنگی دوباره قوت گرفته بود اما پس از دور دوم که سهشنبه گذشته در ژنو برگزار شد، دوباره کفه ترازو برای شروع جنگ، سنگینی میکند. به ویژه در فضای رسانهای که همه از مذاکرات به عنوان یک امر حاشیهای یاد میکنند و شاهد آن را هم اعزام بدون وقفه نیروی نظامی امریکا به خلیج فارس میدانند.
نسیبه پیرایش
با اینکه در دور اول مذاکرات بین ایران و امریکا، امیدها برای رسیدن به نتیجه و شروع نشدن جنگی دوباره قوت گرفته بود اما پس از دور دوم که سهشنبه گذشته در ژنو برگزار شد، دوباره کفه ترازو برای شروع جنگ، سنگینی میکند. به ویژه در فضای رسانهای که همه از مذاکرات به عنوان یک امر حاشیهای یاد میکنند و شاهد آن را هم اعزام بدون وقفه نیروی نظامی امریکا به خلیج فارس میدانند.
اگر چه بر اساس گفته مقامات دو طرف، پیشرفتهای ملموسی در این دور از مذاکرات حاصل شده و قرار است تا دو طرف به رایزنیها ادامه دهند اما اکسیوس مدعی است که هیچ نشانهای از یک گشایش دیپلماتیک واقعی با ایران در افق دیده نمیشود؛ اما نشانهها برای اینکه جنگ نزدیک است، هر روز بیشتر میشود. اکسیوس نوشته آمریکا بعد از اعتراضات ایران دو مسیر را همزمان پیش برده؛ مذاکرات هستهای و انباشت گسترده نیروهای نظامی. با طولانی کردن روند و وارد کردن این حجم از قدرت نظامی، ترامپ عملاً انتظارات را بالا برده است که اگر توافقی حاصل نشود، عملیات نظامی چه شکل و ابعادی خواهد داشت.
از طرف دیگر مقامهای آمریکایی پس از مذاکرات سهشنبه گفتهاند ایران باید ظرف دو هفته با یک پیشنهاد دقیق برگردد. کارشناسان معتقدند که انتخاب این بازه زمانی شباهت زیادی به حوادث قبل از جنگ دوازده روزه دارد.
با این حال در ایران برخی دیگر معتقدند که خبرهای رسیده از سوئیس مثبت است و به نظر میرسد رسانههای آمریکایی، سعی دارند با پمپاژ خبری ایران را برای دادن امتیازات بیشتر در میز مذاکره تحت فشار قرار دهند. فشاری که احتمالا در پشت پرده هم به مقامات ایرانی منتقل شده و رهبری در سخنرانی خود در جمع مردم تبریز به همین ادبیات پاسخ داده و گفته «خطرناکتر از ناو، سلاحی است که میتواند به قعر دریا بفرستدش.» در حالی که رویکرد امریکا، گسیل نیروی نظامی گسترده، حین انجام مذاکره است در ایران، آمادگی دفاعی همزمان با گفتوگوهایی صرفاً در چارچوب پرونده هستهای مطرح بود که البته حالا با اظهارات حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، به عنوان یکی از اعضای تیم مذاکره کننده ایران، مواضع جدیدی درباره ابعاد اقتصادی گفتگوها مطرح شده است. موضوعی که برخی کارشناسان معتقدند که مطرح کردن آن دیگر اهمیت چندانی ندارد، چون امریکاییها دیگر هیچ اعتنایی به آن نمیکنند و این امتیازات اگر قرار بود داده شود باید چند سال قبل اتفاق میافتاد تا مانع پاره شدن برجام شود. برخی هم معتقدند که مطرح کردن این موضوع، خیلی زود اتفاق افتاده است و اول باید مسائل سیاسی با آمریکا حل شود و تکلیف حضور و استقرار ناوهای نظامی آمریکا در منطقه روشن شود، بعد سراغ مسائل اقتصادی برویم. همان طور که در برجام بعد از حل موضوع هستهای، سراغ مسائل اقتصادی و سرمایه گذاری غربیها رفتیم. همان موقع که اختلافات داخلی درباره حضور آمریکاییها در ایران شروع شد؛ اروپاییها آمدند و آمریکاییها نیامدند و نهایتاً نه چیزی از برجام ماند و نه سرمایهگذار خارجی.
اما مهمتر از همه اینها بعضی دیگر از کارشناسان معتقدند که اظهارات اخیر معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت خارجه بیش از آنکه نشانه یک گشایش جدید باشد، میتواند علامت دیگری از بلاتکلیفی در مسیر گفتگوها تلقی شود: «این وضعیت که انگار هر کس گوشهای از پرونده را گرفته و به سمت خودش میکشد، رویه مناسبی نیست. اینکه عضو موثر تیم مذاکرهکننده در مقطع فعلی از اقتصاد سخن بگوید، نشان میدهد یا با فضای مذاکره بیگانه است یا تصور میکند میشود از مسیر بازار ایران، آمریکا را جذب کرد. قطعا ترامپ اگر بتواند برای شرکتها،خصوصاً نفتیهای آمریکایی، دستاوردی بسازد، آن را موفقیت بزرگ معرفی میکند. اما قبل از آن، باید مسئله هستهای حل شود و برای عقبنشینی نظامیاش توجیه داشته باشد. بنابراین در این کانتکس باید فضا را دید و از اظهاراتی که مسیر مذاکرات را از خط اصلی منحرف میکند پرهیز کرد.»
نظرات و تجربیات شما
