تقابل با مردم که ترسی ندارد

عاطفه پیرایش دانشجوی دکتری فلسفه

آیا ما باید از رئیس جمهور ممنون باشیم که در اقدامی بسیار شجاعانه تصمیم گرفتند از مردم عذرخواهی کنند، در حالی که ایشان مشخص نکردند که دقیقا به خاطر چه چیزی از مردم عذرخواهی می کنند؟ او با سخنرانی در راهپیمایی ۲۲ بهمن، گفت از مردم به خاطر نارسایی ها و کمبودها عذرخواهی می کند اما مشخص نیست کدام یک از نارسایی ها و کمبودها مد نظر ایشان است. با این حال معاون اطلاع رسانی او معتقد است او در مورد چیزی عذرخواهی کرده است که کمترین نقش را در آن داشته است. دقیقا کدام چیز مد نظر است، خدا می داند.
به نظر می رسد رئیس جمهور کشور ما آن قدر ها هم شجاع نیست که به میان مردم بیاید و با صراحت در مورد کشتار دست کم ۳۰۰۰ نفر از مردم در دی ماه گذشته صحبت کند، کشتاری که نه در آن سر دنیا، بلکه همین جا اتفاق افتاده است، در همان شهرهایی که در سفرهای استانی شان به آن سر می زند، در همین خیابان هایی که امروز در آنها راه می رود، در کشور خودمان که امروز در گوشه گوشه اش مراسم ترحیم به پاست. هنوز مشخص نیست که آیا عذرخواهی او، مربوط به قضایای دی ماه گذشته بوده است، یا صرفا به خاطر کم و کاستی های راهپیمایی ۲۲ بهمن عذرخواهی کرده است.
شاید به او گفته اند که چنین جمله ی مبهم و بی در و پیکری بگوید تا رسانه ها بتوانند به آسانی روی آن مانور بدهند و اذهان مردم را چنان هدایت کنند که گویی رئیس جمهور به خاطر فجایع ۱۸ و ۱۹ دی متاسف است، هرچند او اصلا چنین حرفی نزده است.
از طرف دیگر، روزنامه ی کیهان از رئیس جمهور تشکر ویژه کرده است که در مقابل برخی انتقاداتی که به حکومت وارد شده بود، موضعی غیرتمندانه گرفته است. برخی از فعالین سیاسی اصلاح طلب، به تازگی بیان کرده بودند که یکی از شیوه های حکومت در برخورد با اعتراضات در دهه های گذشته این بوده که با تزریق خشونت به اعتراضات مردمی از آن به مثابه ی بهانه ای برای سرکوب مردم استفاده کند و حکومت از همین شیوه در دی ماه گذشته نیز استفاده کرده است.
رئیس جمهور در واکنش به آن گفته است که بی انصافی است اگر بگوییم که حکومت خودش مساجد، بازارها و اتوبوس ها را آتش زده است. او که مدعی است به دنبال تقابل با مردم نیست، به یک فعال سیاسی، که یکی از مردم است، حمله می برد در حالی که تا به امروز جرئت نداشته به یکی از مسئولان حکومتی چنین حمله ای بکند. در هر حال، تقابل با مردم که ترسی ندارد. گویی آقای رئیس جمهور، پیش از سخنرانی، به جای آنکه به فکر پاسخگویی به مردم استانی باشد که عده ای از معترضان آن ماه گذشته در خیابان کشته شده اند، به فکر این است که چه بگوید تا هواداران حاکمیت از او خوششان بیاید و تشویقش کنند.
پزشکیان هر چند با جدیت اعلام کرده است که انداختن تقصیر آتش گرفتن مساجد و بازارها بر گردن حکومت، بی انصافی است اما هنوز هیچ توضیح قانع کننده ای در مورد بلایی که بر سر کشته شدگان دی ماه آمده است، نداده است.
او ماه پیش، جلوی دوربین صداوسیما آمد و آنچه را که مجری اخبار ظهرگاهی خوانده بود، دوباره روخوانی کرد و مدعی شد تروریستهای سازمان یافته در ایران مردم را کشته اند اما فراموش کرد بگوید وزیر اطلاعات او کجا بود وقتی که این تروریست ها وارد ایران شدند و سازمان یافتند.
البته می دانیم که دستگاه های امنیتی در چهل روز گذشته، بسیاری از مردم خودمان را با اتهامات سنگین امنیتی بازداشت کرده اند، اما حکومت از برگزاری علنی دادگاه ها اجتناب می کند. برخی وکلای دادگستری خبر می دهند که حکومت اجازه نمی دهد پرونده های این بازداشت شدگان مسیر قانونی خود را طی کند و گزارش های نگران کننده ی بسیاری از برخوردهای غیرانسانی با بازداشت شدگان اعتراضات منتشر شده است که کمیته ی حقیقت یاب جناب رئیس جمهور هنوز وقت نکرده است نگاهی به آن بیاندازد و توضیحی به مردم بدهد. البته این گونه روندهای اداری در ایران، همیشه به آهستگی پیش میروند و حالا حالاها باید برای شنیدن دوباره آنچه ماه پیش به مردم گفتند، صبر کنیم. البته ما نمیخواهیم پیشاپیش قضاوت کنیم و بگوییم کمیته ی حقیقت یابی که دولت تشکیل داده است، نمایشی بیش نیست اما وقتی رئیس جمهور پیش از پایان روند رسیدگی این کمیته، اعلام می کند که آتش زدن بازار و مسجد کار حکومت نبوده است، واضح است که این کمیته چگونه قرار است به مسئله رسیدگی کند. در هر حال، آقای پزشکیان در قامت یک سیاست مدار تماما ایرانی ظاهر شده است، به نحوی که در مورد هر اتفاقی که در ایران می افتد، هیچ مسئولیتی را متوجه خود نمی داند، گویی که نباید او را به خاطر رفتار حکومت بازخواست کرد. گویی او فقط سخنگوی حکومت است و حکومت او را حتی آن قدر قابل نمی داند که به او اجازه دهد منویاتش را اجرا کند. در مقابل، اصلاح طلبانی که او را به ریاست جمهوری رساندند نیز نباید انتظاری از او داشته باشند. او به دنبال تقابل با کسی نیست، مگر کسانی که تقابل با آنها هزینه ای ندارد. او البته شعارهایی که سالها پیش در محافل اطلاح طلبی شنیده است، جراحی اقتصادی و کوتاه کردن دست رانت خواران و بازگشت به سوی مردم و حق را به مردم دادن و چیزهایی از این دست را پشت سر هم در سخنرانی های خود تکرار می کند اما جراحی که بماند، او حتی نمی تواند اقتصاد ایران را بخیه بزند.
او پیش از اجرایی شدن طرح یکسان سازی ارز، که در کمتر از یک ماه شکست خورد، مدعی شده بود که عده ای می خواهند مانع عملی شدن این طرح شوند گویی که قرار است در مقابل رانت خواران بایستد و ریشه رانت را بکند اما واقعیت این است که این رانت خوارن نه تنها از طرح رئیس جمهور احساس خطر نکرده اند بلکه اتفاقا این طرح ضامن تامین منافع آنان شده است. با این حساب، چرا آنها مانع اجرای این طرح بشوند؟
البته آقای رئیس جمهور می تواند هرچه قدر که دلش می خواهد ژست ابر قهرمان را برای مردم بگیرد، اما مشکلی که او نادیده می گیرد، هنوز به قوت خود باقی است و کالابرگ یک میلیون تومانی نمی تواند آن را حل کند.
در نهایت باید یادآور شد که پزشکیان به مثابه رئیس جمهور منتخب مردم ایران، هیچ کاره نیست. هر چند او از زمانی که انتخاب شد چنین وانمود که تصمیم گیری به عهده ی او نیست و در حاکمیت ایران نقش چندانی ندارد، اما واقعیت این است که او هیچ گاه، هیچ کاره نبوده است بلکه خود تصمیم گرفته است کنار بکشد و کاری به کار کسی نداشته باشد تا خدای نکرده آسیبی به او نرسد. او در قامت مردی صادق و دلسوز ظاهر شده است که کاری از دستش ساخته نیست و مانند بچه ای است که هرچه بگویند، بی چون و چرا باور می کند و با صداقت آنچه را که باور کرده است، به مردم می گوید. البته برای او بهتر است که پرسشی نکند تا باورش خدشه دار نشود و خدای نکرده حرفی نزند که به آن باور ندارد. ممکن است او انسانیتش را از دست بدهد، اما صداقتش را هرگز از دست نخواهد داد.