الو صدا میاد…؟!

نسیبه پیرایش

پس از آنکه اعتراضات مسالمت‌آمیز دی ماه مردم ایران به اغنشاش کشیده و مصادره شد، طبق معمول اولین کاری که دولت انجام داد قطع دسترسی به اینترنت و سپس تعطیلی مدارس بود. پس از آن و در شرایطی که رسانه‌های فارسی زبان و غیرفارسی زبان معاند شروع به آمارسازی از تعداد مجروحین و به خصوص جان باختگان کردند، مسئولین عزیز در سکوتی عجیب فرو رفتند. در غیاب اینترنت و دسترسی به فضای مجازی برای راستی آزمایی آمارهای ارائه شده، هر روز چشممان به اخبار صدا و سیما بود تا با تکذیب این تعداد کشته و اعلام تعداد واقعی، جامعه را از شوک و دشمنان را از موج سواری باز دارد اما از دیوار صدا درآمد ولی از مسئولان نه. حالا هم که پس از گذشت حدود دو هفته بالاخره مسئولان محترم زبان باز کرده‌اند و آمار داده‌اند دیگر کمتر کسی است که آن را باور و قبول کند. اما اینکه دلیل این همه تعلل چه بوده الله اعلم.
حالا در کنار این قرار بدهید انتشار تصاویر مردی را که میان اجساد می‌گردد و نام فرزندش را صدا می‌زند، ویدئویی که به ‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد و به یکی از نماد‌های احساسی روایت رسانه‌های خارج از کشور از وقایع اخیر تبدیل شد. در چنین شرایطی، صدا و سیما دست به کار شد و با پخش گفت‌وگویی از والدین فردی به نام «سپهر ابراهیمی» و تأکید بر اینکه همان مرد حاضر در ویدئوی منتشرشده، پدر این شهید است، کوشید خط روایی متفاوتی ارائه دهد.
تسنیم نیز با بازنشر این گزارش، روایت صداوسیما را تقویت کرد و مدعی شد که با توضیحات پدر و مادر سپهر، «دست ایران‌اینترنشنال رو شده است». در این روایت، پدر سپهر می‌گوید فرزندش دو هفته پیش برای رفتن به باشگاه از خانه خارج شده و دیگر بازنگشته، و پس از جست‌و‌جو در بیمارستان‌ها و کلانتری‌ها، نهایتاً پیکرش در کهریزک و بهشت زهرا پیدا شده است. مادر نیز با نشان‌دادن قرآن، بر باور‌های مذهبی فرزندش تأکید می‌کند.
صداوسیما در این گزارش تاکید می کند که قربانی «شهید» است و خانواده‌ای که از «سوءاستفاده رسانه‌های خارجی» گلایه دارند. در این میان اما هیچ مستندی وجود ندارد که روایت صداوسیما را زیر سوال ببرد اما افکار عمومی بر اساس سابقه عملکرد صداوسیما در این روایت شک دارد.
کاربران بسیاری مدعی‌اند فرد معرفی‌شده، «سپهر دیگری» است و خانواده‌ای متفاوت از آنچه در ویدئوی اولیه دیده شده، مقابل دوربین قرار گرفته‌اند. این ادعا‌ها الزاماً به معنای رد روایت صداوسیما نیست، اما نشان می‌دهد شک و تردید، به بخشی جدایی‌ناپذیر از مواجهه مخاطب با هر روایت رسمی تبدیل شده است.
روایت حاکمیت از اعتراضات به اغتشاش کشیده شده زمانی باور پذیر و قابل اعتماد خواهد بود که در زمان مناسب و با شفافیت و پاسخ‌گویی به آن پرداخته شود و همه زوایای حادثه را مورد توجه و بازبینی قرار دهد که متاسفانه هر چه بیشتر گفته می شود کمتر کسی است که آن را بشنود و مورد توجه قرار دهد.
از طرفی بی توجهی به مهم‌ترین خواست و نیاز مردم در شرایط کنونی که همانا دسترسی به اینترنت آزاد است و بزرگ و کوچک نسبت به تبعات ادامه این شرایط هشدار می دهند (و انسان شک می‌کند که گویی عمدی در کار است تا اوضاع وخیم تر شود) ذره ی باقیمانده اعتماد مردم به حکومت را هم دستخوش تغییر خواهد کرد و در آن صورت شاید باید منتظر وقایعی تلخ‌تر از آنچه شاهدش بودیم، باشیم.