لاریجانی رهبر مذاکرات با آمریکاست و عراقچی کلمه‌به‌کلمه با شعام هماهنگ است

*محمد آیتی:
روز سه شنبه، دور دوم مذاکرات ایران با آمریکا به ریاست عباس عراقچی در ژنو برگزار شد. رسانه‌های آمریکایی می‌گویند ایران قرار است ظرف دو هفته آینده با بسته پیشنهادی دقیق خود به میز مذاکرات برگردد. همزمان، اما مذاکرات از یک کانال دیگر هم در حال انجام است. علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، سفر‌های خارجی متعددی در ماه‌های اخیر از جمله به عمان و روسیه داشته که گفته می‌شود همه آنها در راستای مذاکره با آمریکا بوده است.

برخی کانال‌های اطلاعاتی مدعی‌اند که لاریجانی یک مکالمه تصویری با رئیس جمهور آمریکا در جریان سفرش به مسکو انجام داده است. خبری که تاکنون از هیچ منبعی در داخل کشور تایید یا اعلام نشده، اما رئیس جمهور آمریکا ۱۸ دی ماه در یک اظهارنظر عجیب در جمع خبرنگاران آمریکایی گفت «با یک مقام بسیار عالیرتبه ایران دیدار داشتیم؛ فوق العاده بود، واقعاً می‌خواهند توافق کنند.» اظهارنظری که شایعات درباره تماس تصویری لاریجانی با ترامپ را تقویت می‌کند.حالا پرسش اصلی اینجاست که: در مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، بازیگر اصلی و تصمیم‌گیرنده کیست؛ شورای عالی امنیت ملی یا وزارت امور خارجه؟ این پرسش ساده‌ای نیست. بسیاری از کارشناسان سیاست خارجی معتقدند پیگیری سیاست خارجی از کانال‌های مختلف منجر به ایجاد مانع بر سر حصول نتیجه خواهد شد.

ابوالقاسم دلفی مدیرکل سابق وزارت خارجه و سفیر پیشین ایران در فرانسه گفته حاکمیت باید رسما اعلام کند که کدام کانال در حال مذاکره با آمریکاست. علت این وسواس، عدم ایجاد تناقض در مطالبات ایران و گیج شدن طرف مقابل است. از سوی دیگر چندگانگی کانالهای مذاکرات، دست مذاکره کنندگان را برای داشتن یک ابتکار عمل می بندد.اتفاقی که در برجام رخ داد و به حصول یک توافق منجر شد، سپردن صفر تا صد مسئولیت مذاکره به وزارت امور خارجه بود.

در همین خصوص، سالار ولایتمدار، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو ضمن رد شایعه تماس تلفنی لاریجانی با ترامپ گفته: «اینکه عده‌ای گمانه‌زنی می‌کنند یا شایعاتی مطرح می‌شود که آقای لاریجانی با ترامپ تلفنی صحبت کرده، صحت ندارد. آقای لاریجانی هر گفت‌وگویی داشته باشد، رسمی و علنی بوده است. دلیلی برای مذاکره پنهانی وجود ندارد و اصلاً گفت‌وگوی مستقیم با ترامپ در برنامه ایران نیست.»لاریجانی به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی نقش تعیین‌کننده‌ای در سیاست‌گذاری‌ها دارد. شورای عالی امنیت ملی یک تشکیلات بی‌نظیر در ۴۷ سال عمر انقلاب بوده است. اعضای این شورا مسلط و هماهنگ هستند و به اصول انقلاب اعتقاد دارند؛ بنابراین نگاه شورا در مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا پررنگ است و اساساً مذاکرات، کلمه به کلمه، از این شورا گرفته می‌شود.»نماینده عضو کمیسیون امنیت ملی همچنین تصریح کرد: «هدایت مذاکرات اخیر ایران و آمریکا با شورای عالی امنیت ملی است. وزن افراد حاضر در شورا به هم نزدیک است، چون همه آدم‌های بزرگی هستند. وزارت خارجه هم بخشی از این سازوکار است و مجری سیاست‌های کلی نظام محسوب می‌شود و تا امروز هم کارش را به‌خوبی انجام داده است.»
ولایتمدار در توضیح سازوکار تصمیم‌گیری نیز گفت: «وقتی وزیر امور خارجه بعد از یک دور مذاکره می‌گوید باید با تهران مشورت کنیم، منظورش همین شورا است. طرف مقابل هم در کشور خودش مکانیزمی شبیه به این دارد.»
اظهارات عضو کمیسیون امنیت ملی نشان می دهد سکان مذاکرات اخیر در دست لاریجانی است. با این اوصاف اهمیت واکنش‌های سریع و به موقع رئیس شورای عالی امنیت ملی برای دفاع از منافع کشور اهمیت دوچندانی پیدا می کند.
در روزهای اخیر مصاحبه لاریجانی با الجزیره عربی در حاشیه سفر به دوحه منتشر شده است. در این گفت و گو، علی لاریجانی که ظاهرا به زبان عربی هم مسلط است هیچ واکنشی به استفاده خبرنگار از عبارت جعلی“خلیج عربی” نشان نمی دهد. اتفاقی که با انتقاد بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی مواجه شده و حتی باعث شده تصویر شناسنامه لاریجانی که او را متولد عراق نشان می دهد، بارها دست به دست شود.