آینده برجام به سوریه گره خورده است!

#روزنامه امین
#سرمقاله

✅آینده برجام به سوریه گره خورده است!
📝وحید خدادادی/روزنامه نگار

آسوشیتدپرس در گزارشی نوشته آینده برنامه جامع اقدام مشترک یا توافق هسته‌ای ایران و گروه موسوم به ۱+۵ اکنون مبهم است و بقای آن ممکن است به مداخلات دقیقه نود کشورهای اروپایی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بستگی داشته باشد.
در همین راستا مذاکره‌کنندگان اروپایی و آمریکایی هفته گذشته برای چهارمین بار با یکدیگر دیدار کردند تا بتوانند بر سر طرحی برای اصلاح برجام که بتواند ترامپ را به ماندن در برجام متقاعد کنند به توافق برسند، با آن که پیشرفت‌هایی در این مذاکرات حاصل شد، طرفین نتوانستند بر سر همه موارد توافق کنند! با آن که ترامپ بارها بر لغو یک جانبه برجام تاکید داشته (هر چند تاکنون از عملی کردن این شعار عاجز مانده) اما طرف اروپایی در یک سال و نیمی که از عمر دولت موطلایی می‌گذرد همواره بر حفظ و البته ادامه گفتگوها بر سر سایر موضوعات مهم از جمله تاسیسات موشکی تاکید داشته است.
دو دیدار مهم ۲۴ و ۲۷ آوریل روسای کشورهای فرانسه و آلمان با رییس جمهور آمریکا برای ادامه حیات برجام حیاتی است! اما احساس می شود ترامپ بعد از موفقیت خود در ایجاد مثلث آمریکا، عربستان، اسراییل علیه ایران در حال شکل دادن به مثلث دیگری است، تا اتحاد دوم علیه ایران را شکل دهد. اتفاقات سوریه و یمن باعث گردیده است که شانس ترامپ برای دستیابی به این توافق و تشکیل اتحاد دوم بیشتر شود.
در خاورمیانه مثلث آمریکا، اسرائیل و عربستان بدون هیچ رسمیتی شکل گرفته است، اگرچه هر یک از آنان اهداف مختلفی دارند اما مخرج مشترک همه آنها یکی است و آن نیز ممانعت از تداوم افزایش قدرت ایران در خاورمیانه است هرچند او با دعوت از ترکیه وپاکستان قصد داشت این مثلث را چند ضلعی نماید و در این فقره توفیقی کسب نکرد.
لذا بدیهی است که آمریکای ترامپ صرفا به این مثلث بسنده نکند و در حال شکل دادن اشکال دیگری از اتحاد علیه ایران باشد، حال که دغدغه کره شمالی موضوعیت ندارد، ترامپ همه حواس خود در خاورمیانه البته به موضوع ایران متمرکز خواهد کرد.
هر چند همان طور که اشاره شد اروپا در یک سال و اندی گذشته نشان داده تمایلی برای ایجاد چنین اشکالی ندارد، اما دو مسئله نگران کننده در این خصوص احتمال این وفاق را دو چندان کرده است.
مسئله اول حول مسائل اقتصادی است. وابستگی متقابل اقتصادی و امنیتی اروپا و آمریکا چنان پیچیده و در هم تنیده است که همراه کردن اروپایی‌‌ها با منافع آمریکا چندان کار شگرفی نخواهد بود! موضوع حساس بعدی بحث سوریه و آینده سیاسی این کشور است.
سوریه این روزها آوردگاه تقابل دو قدرت بزرگ جهانی است که تقریبا به صورت غیر مستقیم در حال نزاع با یکدیگرند. با توجه به این که ایران نیز در تقسیم بندی های روز تعلق خاطری به غربی‌ها ندارد، اساسا در جناح رقیب تعریف می شود، یعنی در تقابل با آلمان، انگلیس و فرانسه! حال با این تفاسیر احساس می شود که ترامپ زودتر از آن چیزی که فکر می کرد بتواند این اجماع را
تشکیل دهد!
روندهای جدیدی از سوی کشورهای اروپایی در حال شکل‌گیری است که هدف آن را باید محدودسازی فزاینده نفوذ ایران در منطقه تلقی کرد! تشکیل کارگروه آمریکایی، اروپایی بررسی مجدد برجام گواه تایید این ادعاست. ابراز نگرانی مشترک سه قدرت اروپایی از برنامه موشکی ایران بر میزان نگرانی ها افزوده است و عدم توفیق لودریان و جانسون در سفرهای جداگانه به تهران نیز مزید بر علت شده است.
این در حالی است که دوستان هر چند ظاهری ما من جمله چین و روسیه نیز چندان تمایلی برای قدرت گرفتن ایران ندارند و چه بسا در مواردی با غرب همپا بوده اند. چین فعلا از رویارویی جدی با آمریکا حذر می‌کند و در این چارچوب حساسیت‌های آمریکایی را درک می‌کند.
بنابراین چین در صورت عملیاتی شدن چنین اجماعی با آن همراهی خواهد کرد و در نگرشی خوش بینانه رویکردی ممتنع را اتخاذ خواهد کرد! با توجه به شرایطی که بر جهان حاکم است و از آن به دوران آشوب یاد می شود، جدی گرفتن توصیه‌های دوران آشوب برای هر کشوری شرطی است عقلانی!
نهایتا باید آینده برجام را در گرو تحقق تشکیل مثلث دوم دانست! و البته در این راستا لزوم بازبینی در سیاست خارجی ایران به شدت احساس می شود.