حقوق زنان فقط سپردن  چند جایگاه سیاسی و اجرایی به آنها نیست

روزنامه امین – وحید خدادادی:
تبریز به شهر اولین ها شهره است. اولین بانوی معاون فرماندار هم در این شهر انتخاب شد. بانویی که دو دوره نیز عضویت در شورای شهر تبریز را در کارنامه خود دارد و البته عنوان مشاور اجتماعی شورای شهر و شهردار تبریز را هم. دیروز ایشان مهمان روزنامه سراسری امین بود و مثل همیشه رسا و صریح به مسائل مطرح شده پاسخ داد.
در ادامه مصاحبه اختصاصی روزنامه امین را با مهندس نازیلا آصفی می خوانید:

این روزها با اشاره ای که دبیر محترم شورای نگهبان به اجازه کاندیداتوری زنان در انتخابات ریاست جمهوری کردند باز این موضوع در رسانه های داخلی از سوی سیاستمداران مورد بحث قرار گرفت، برخی از کارشناسان معتقدند این اقدام صرفا یک ترفند برای کاستن آرای روحانی در انتخابات پیش رو است تا یک حرکت مدنی در راستای حقوق بانوان، شما چقدر با این دیدگاه موافقید؟
_ من ابتدا تشکر می کنم از حضرتعالی و هیئت تحریریه که این فرصت را مهیا کردید. به نظرم مطرح شدن موضوع نامزدی زنان در انتخابات آینده ریاست جمهوری، از سوی سخنگوی شورای نگهبان گامی به جلو و یک حرکت مبارک است و نشان می دهد که در کشور ما بانوان در نظام جمهورى اسلامى جایگاه والایى دارند. معمولا در قسمتی که بانوان مدیریت آن را بر عهده دارند انعطاف پذیری بالایی وجود دارد و برنامه ریزی امور بهتر به پیش می رود و مدیریت صریح و قانون مند و نظم بیشتر می شود چون بانوان در وظایف خود جدی تر هستند و این شاید به جهت روحیه آن ها باشد. از سوی دیگر این حرکت می تواند بدین معنا باشد که نظامی با شاخص های اسلامی به بانوان در عالی ترین سطح ارج می نهد، این یکی از بهترین روش های ترویج اسلام است. البته بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رئیس‏ جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏ الاصل‏، مدیر و مدبر، دارای‏حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و مذهب‏ رسمی‏ کشور. مرجع تشخیص دارا بودن این شاخص‌ها نیز شورای نگهبان است، وجود کلمه رجل سیاسی که از لحاظ معنایی مبهم است که آیا رجل سیاسی، با مرد سیاست‌مدار یکی است یا به قول عامه مردم بیانگر این است که فرد اهل سیاست باشد و کاربلد این عرصه باشد یا نه. حالا چه مرد باشد چه زن، خود جای بحث دارد. اما اینکه جناح مقابل بخواهد با این شیوه باعث کاهش آرای روحانی باشد، من با این موضوع موافق نیستم چون جایگاه ریاست جمهوری جایگاهی نیست که بشود گفت به صرف اینکه کسی زن باشد حتما پیروز انتخابات خواهد شد.

به تعبیر جنابعالی خود مفهوم رجل سیاسی در نگاه قانون گذار به معنای رجلیت سیاسی بوده یا رجلیت جنسی؟
_ قطعا به نظر بنده رجلیت سیاسی (فرد اهل سیاست باشد و کاربلد این عرصه)منظور بوده است و این موضوع بسته به دیدگاه مفصر آن دارد، و تفاسیر از این موضوع متفاوت است ولی تاکنون برداشت از آن به مفهوم رجلیت جنسی بوده است، اما امروز که اعلام می شود این امکان وجود دارد یعنی تفسیر آن فرق کرده است زیرا قانون همان است و هیچ تغییری در آن حاصل نشده است پس می بینیم که تفسیر از قانون در دیدگاه افراد متفاوت بوده است.

جایگاه زنان در دولت یازدهم تا چه حد جدی گرفته شده است؟
_ ما در دوره آقای روحانی شاهد احیای معاونت بانوان و البته معرفی استاندار زن، سخنگوی وزارت امور خارجه زن بودیم و حتی برای اولین بار بعد از انقلاب، دولت خانم افخم را به عنوان اولین سفیر زن معرفی کردند که همه این ها حاکی از جدی گرفتن جایگاه زنان در این دولت دارد اما با تمام این تفاسیر تمام کارها یک سیر حرکتی خاص خود را دارد که فارغ از چه کسی رییس دولت،یا نماینده مجلس و عضو شورا شود، دنبال می شود مثل روند توسعه شهرها و یا در بحث حقوق زنان. هیچ گاه جامعه راکد نبوده است اما برخی دولت ها برخی امور را تسریع می کنند، در موضوع حقوق زن من آن طور که از یک رییس جمهور حقوق دان انتظار بود این روند را تسریع شده دیدم و اتفاق مثبت زیادی در این دوره صورت گرفت اما انتظارات از دولت بسیار بیشتر از این بود. با وجود گذشت چهار دهه از عمر انقلاب ما هنوز آن طور که شایسته یک نظام اسلامی بود از حقوق بانوان دفاع نکرده ایم، در جامعه ما تلاش یک زن و یک مرد برای رسیدن به قله موفقیت اصلا با هم سنخیت ندارد و مسیر پیشرفت برای بانوان چندان که باید هموار نیست. تا این لحظه بانوان صرفا با همت و تلاش خود و با چنگ به ریسمان الهی برای رسیدن به موفقیت تلاش کرده اند. در خود قضیه انتخابات مجلس گذشته و در جلسه اصلاح طلبان هم به این موضوع اعتراض داشتم که چرا می گویید سی درصد؟ اگر بانوی شایسته دارید چرا هر شش نفر لیست را بانوان تشکیل ندهند؟ نگویید سی درصد بگویید هر کس که شایسته است. و شاید هم هیچ بانوی شایسته ای وجود نداشته باشد در آن صورت هر شش نفر را از آقایان انتخاب کنید. مخلص کلام آن که حقوق زنان فقط سپردن چند جایگاه سیاسی و اجرایی به آنها نیست! الان ببینید در دادگاه های خانواده چقدر حقوق بانوان پایمال می شود؟ در کارهای روزمره ببینید حقوق دریافتی آقایان با بانوان در شرایط مساوی چقدر با هم فرق دارد؟ از این رو است که من معتقدم کار چندانی در دولت یازدهم با توجه به پتانسیل هایی که در دولت وجود داشت انجام نشد.

این موضوع را به درون استان بکشانیم شاهدیم هیچ بانویی در فهرست معاونین استاندار، مدیران کل وجود ندارد، آیا این به دلیل نبود بانوی شایسته در استان است یا عدم باور به قابلیت زنان در میان مدیران عالی استان ؟
_ بله متاسفانه نه تنها در میان معاونین بلکه در میان مدیران کل نیز اسم هیچ بانویی به چشم نمی خورد تا حدی که ذهن من یاری می کند فقط یک بانوی مدیر در مجموعه آموزش و پرورش داریم که آن هم مربوط به مدیریت یکی از نواحی آموزش و پرورش است. من میخواهم این را بگویم که چرا بگوییم نبود بانوی توانمند؟ مگر همه آقایانی که بر کرسی های مدیریتی استان تکیه زده اند افراد توانمندی هستند؟ پس این نیست. یا مثلا آقایان از همان بدو تولد مدیر به دنیا آمده اند؟ خیر ، بلکه بستر فراهم بوده است. برای مثال می بینیم که یک آقا مدیریت یک دبیرستان پسرانه را بر عهده می گیرد و یک بانو در نقطه مقابل مدیریت یک دبیرستان دخترانه را، چرا از همین آقایی که مدیریت دبیرستان پسرانه را بر عهده داشته می توان به عنوان رییس ناحیه استفاده کرد اما از آن بانویی که مدیریت دبیرستان دخترانه را داشته نمی توان؟ پس بانوی توانمند به وفور در استان وجود دارد و کافی است بستر فعالیت را برایشان مهیا نماییم.

چندی قبل هر چند دیر اما شاهد انتشار منشور حقوق شهروندی بودیم، این منشور تا چه حد توانسته دغدغه های حقوق بشری بانوان را پاسخ بدهد؟
_ قبل از پاسخ به سوال شما این نکته را که به طنز در شبکه های اجتماعی وجود داشت بگویم تا برویم سراغ سوال شما، که شهروندان گفته بودند همه مشکلات ما حل شده بود فقط مانده بود حقوق شهروندی که آن هم به لطف دولت حل شد! دوست دارم مطلبی را که در یکی از شبکه های مجازی دیدم در جواب این مسئله مطرح کنم که یک شهروند اروپایی از یک شهروند جهان سومی پرسید: «رویاهای»تو چیست؟ او پاسخ داد: خانه، شغل و درآمد مناسب، همسر ایده آل و سلامتی، شهروند آمریکایی گفت: من درباره ی حقوق اولیه ات سوال نکردم! من درباره ی «رویاهای»تو پرسیدم!
من می خواهم بگویم مسائلی که آقای رییس جمهور در قالب منشور حقوق شهروندی مطرح کردند هر چند جای تشکر دارد اما این موارد جزو حقوق ذاتی یک انسان است! این ها بایستی از قبل می بودند و این جای خجالت دارد که با وجود گذشت چهار دهه از عمر انقلاب حقوق اولیه ما تازه امروز مطرح می شود! همچنان که امام علی (ع) هم اشاره داشته اند که حقوق ذاتی هر فرد جزو حق الله است و هر کس آن را ادا نکند مثل آن است که حق خدای را ادا نکرده است! ولی خوب مطرح شدن این موضوع از سوی رییس جمهور نشان از آن دارد که هستند مسئولینی که به فکر مردم هستند و خانه از پای بست ویران نیست!

الان بحث حقوق شهروندی مطرح شد به عنوان یک فعال سیاسی شرایط داخلی کشور را چقدر برای اجرایی شدن چنین منشوری مساعد می بینید؟ منظور این است که فضای سیاسی کشور چقدر برای اجرایی شدن آن آماده است و دستگاه های ذیربط چقدر آمادگی دارند تا به این منشور در صورت تصویب، ضمانت اجرایی بخشند؟
_ من در وهله اول زیر مجموعه را خیلی مهم می دانم، معتقدم یکی فرد قوی زیر مجموعه خود را قوی انتخاب می کند و از این رو اعتقاد دارم اگر در انتخاب نفرات درست تصمیم بگیریم و زیر ساخت ها را درست پی ریزی کنیم به همان اندازه موفق خواهیم بود. ما قوانین زیادی داریم که در مجلس تصویب شده اند و هنوز رنگ اجرا به خود ندیده اند یعنی اکثر قوانین ما در گوشه ای خاک می خورند! اما در مورد ضمانت اجرای آن باید بگویم باید دید مسئولین چقدر دلسوز هستند و اصلا چقدر به آن اعتقاد دارند؟ من معتقدم اجرایی شدن این منشور هم پله پله میسر خواهد شد.

در ایام دهه فجر قرار داریم به عنوان یک فعال حوزه زنان بفرمایید بانوان به چه میزان در انقلاب و پیروزی آن نقش داشتند؟
_ من ابتدا فرارسیدن دهه فجر و پیروزی انقلاب را تبریک عرض می کنم، من هر زمان که فرصت اجازه می دهد و از تلویزیون زندگی شهدا را نگاه می کنم با خود می گویم چه زحمت هایی که برای پیروزی این انقلاب کشیده نشد.
خوب یادم هست که روایتی را از دوران دفاع مقدس از تلویزیون دیدم که بچه ای به اصرار از مادرش می خواهد که برای رزمندگان کمپوت بخرند، اما بعد از مراجعه به فروشگاه برای خرید کمپوت متوجه می شوند که توانایی مالی تهیه کمپوت را ندارند که مجبور دست خالی برمی گردند و کودک مورد نظر یک قوطی خالی کمپوت از کوچه پیدا می کند و آن را شستشو و تمیز می کند و نامه ای به رزمندگان ارسال می کند: من توان خرید کمپوت برای شما را نداشتم این ظرف خالی کمپوت را فرستادم که حداقل در آن آب بخورید و من در کمک به جبهه ها سهیم باشم، و می گویند رزمندگان برای نوشیدن آب از ظرف آن کودک گاه صف می کشیدند!
در این روایت شما هم اعتقاد رزمندگان را ببینید که چقدر به گفته های آن کودک ارزش قائل بودند و هم اعتقاد و تفکر یک کودک را ببینید که می خواهد به هر نحوی در این دفاع سهمی داشته باشد.
ما چنین جامعه ای داشتیم و این گونه بود که این انقلاب سر پا ماند، و متاسفانه این روحیه خیلی کم در میان مردم و مسئولین وجود دارد.
اما در مورد سوال، شما نقش یک زن را در یک خانواده به عنوان پایلوت در نظر بگیرید و اهمیت آن را درک کنید و این نقش را آن گاه به کل جامعه تسری دهید، می توان به نقش زنان در اجتماع و حوادث مختلف هم واقف شوید، و از همین روست که می گویند از دامن زن مرد به معراج می رود. جوانان ما چه در صحنه انقلاب و چه در جبهه های جنگ بدون حمایت و پشتیبانی بانوان نمی توانستند چنین موفق از میدان بیرون بیایند و نقش پشت جبهه گاهی از میدان نبرد هم بیشتر است!
هر چند بانوان از سفره انقلاب هنوز ، آنطور که شایسته است سهم خود را نگرفته اند اما نقش آن ها چه در پیروزی انقلاب و چه در طول دفاع مقدس بی نظیر است.

در این دوره از شورای شهر تبریز با تخلفات مختلفی روبرو بودیم که منجر به برخورد قضایی با تعدادی از اعضای شورا گردید که از این تعداد دو نفر از آن ها را بانوان تشکیل می دادند، این موضوع چقدر می تواند در رای دوباره به بانوان تاثیر گذار باشد و چقدر اعتماد عمومی را لکه دار کرده است؟
_ ابتدا باید بگویم این موضوع جای بسی تاسف داشت و البته یک اتفاق نابهنگام بود. ببینید من احساس می کنم قانون شوراهای ما دچار اشکال است، چرا نباید مراحل گزینش و تایید صلاحیت را سخت تر نکنیم؟ برای مثال شرط سنی و تجربه را هم مطرح کنیم، من در زمان رد صلاحیت خودم به این موضوع ناراحت بودم که نظام برای آموزش من هزینه کرده است الان که من چند و چون پارلمان نشینی را بلدم به راحتی کنار گذاشته می شوم!
ما در دور اول شوراها علی رغم تازه کار بودن قصد داشتیم مدیریت واحد شهری را عملی کنیم، اما تعجبم از این است که به مرور زمان از قدرت و نفوذ و کارایی شوراها کاسته شد! به نظر من در اتفاقات دوره چهارم شورای شهر تبریز فقط چهار نفر دستگیر شده مقصر نبودند، اگر بقیه اعضای شورا از تخلف این چهار نفر اطلاع نداشتند، سوال می شود که چرا بی اطلاع بوده اند؟
که اگر واقعا اطلاعی نداشتند این کم کاری آن ها را می رساند، و اگر اطلاع داشتند و صدایشان در نمی آمد خیانت کرده اند.
امکان ندارد کسی در مجموعه شورا تخلفی انجام دهد و بقیه از آن بی خبر باشند! جایگاه شوراها جایگاه بسیار بالایی است چون مردم شما را انتخاب می کنند و شما قسم می خورید که به آنان خدمت کنید. من اعتقادی به نوپا بودن شوراها برای توجیه اشتباهاتشان ندارم که اگر شورای اول یک نوزاد بود الان شورای دور چهارم یک نوجوان است و نباید اشتباهات دوره های اول تکرار شود. البته بخش عمده ای از این مشکلات هم به نبود احزاب بر می گردد که فقط در برهه انتخاباتی فعال هستند و در بقیه زمان ها سکوت اختیار می کنند!

به عناون سوال آخر دلیل رفتارهای حزبی این گونه را در چه می بینید؟
_ راستش را بخواهید دلیل اصلی آن را نمی دانم، که آیا از مرکز اراده ای وجود دارد که فعالیت حزبی نباشد یا مشکل از افراد است! و البته مشکل دیگری که وجود تغییرات در نگرش های سیاسی آن هم به صورت یک باره است که می بینید فردی تا دیروز در فلان حزب فعالیت می کرد و امروز به جناح مقابل آن پیوسته است! یا در بحث بستن لیست انتخاباتی بسیار ضعیف عمل کردیم و این نوع لیست بندی را اصلا قبول ندارم! گاهی دیده می شود برای در لیست بودن برخی افراد لابی می شود. و این نوع رفتارها هم به جایگاه افراد لطمه می زند. در انتخابات قشر محروم را جمع می کنیم و یک سری وعده های پوشالی می دهیم، صرفا برای گرفتن رای! ما می رویم در قسمت های فقیر نشین شهر با انواع وعده ها رای جمع می کنیم و بعد از موفقیت عمران مناطق بالا نشین را در دستور کار قرار می دهیم و اینجاست که حقوق شهروندی پایمال می شود و اینجاست که عدالت اجتماعی زیر سوال می رود. و سوال اساسی اینجاست که چرا اعضای شورا به اولویت بودجه بندی نظارت ندارند؟ اینها همه مشکلاتی است که امیدوارم در