فضای دانشگاه باید امن باشد نه امنیتی

فضای دانشگاه باید امن باشد نه امنیتی
سرویس سیاسی _ وحید خدادادی؛
با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید پورمحمدی رییس دوره اصلاحات بار دیگر ریاست دانشگاه تبریز یکی از سیاسی ترین دانشگاه های کشور را به دموکراتیک ترین شکل ممکن و با رای اساتید بر عهده گرفت، از آن رو که دانشگاه در حکم مغز یک شهر است به سراغ مرد آرام و بی حاشیه این روزهای دانشگاه تبریز رفتیم تا هم روند کار دانشگاه تبریز را جویا شویم و هم از سکوت و انفعال دانشگاه در قبال جریانات سیاسی، و البته در ابتدا خواهش کردیم در مقام پاسخ صراحت بیشتری به خرج دهد.
در ادامه مصاحبه اختصاصی دکتر پور محمدی رییس دانشگاه تبریز را با روزنامه امین می خوانید:
آقای دکتر در فضای پسا برجام و البته مدیریت اجرایی دولت تدبیر و امید برنامه توسعه کمی و کیفی دانشگاه تبریز چگونه پیش می رود؟
_ یکی از محوری ترین موضوعات مدیریت دانشگاه از زمانی که بنده این مسئولیت را بر عهده گرفته‌ام و در تعالی استقرار دولت تدبیر و امید توجه به بحث مدیریت برنامه ای و جایگزین کردن مدیریت راهبردی به جای مدیریت جاری بود. فلذا اولین کار ما تعریف برنامه راهبردی دانشگاه بود و روی همین اصل اسناد قبلی را بازنگری و برنامه جدید را که در تمامی زمینه ها با دقت نظر هم در عرصه رسالت دانشگاه به عنوان دومین دانشگاه کشور و همینطور ماموریت های دانشگاه در بخش های مختلف تعریف می کند، تدوین و تصویب کردیم و امروز هر گامی در راستای توسعه دانشگاه باید در راستای برنامه راهبردی باشد و این از الزامات وزارت علوم است.
دانشگاه به منزله مغز یک شهر عمل می کند، و در کشورهای توسعه یافته شاهدیم که طرح های دانشگاهی در راستای رفع مشکلات شهری و قرار گرفتن در مسیر توسعه بسیار مورد اهمیت قرار دارد با توجه به اینکه رشته تخصصی جناب عالی مدیریت شهری است تا چه حد دانشگاه تبریز توانسته در بحث مسائل کلان شهری من جمله طرح جامع تبریز و احیای دریاچه ارومیه کنشگر باشد؟
_ همانطور که به خوبی اشاره کردید مبنای هر اقدامی قاعدتا باید بر مطالعات و نگرش های علمی متکی باشد و منشا این کار دانشگاه است هر چند آنگونه که یک باید بصورت سیستماتیک بین دانشگاه و دستگاه های اجرایی ارتباط تنگاتنگ ایجاد نشده اما نسبت به سال های گذشته روند مطلوبی بخود گرفته است. و آمار طرح های تحقیقاتی با دستگاه های اجرایی در سالهای اخیر حکایت از همین امر دارد اما در دو مورد مصداقی که اشاره کردید باید بگویم در مورد احیای دریاچه ارومیه همانطور که می دانید ستاد احیا در دانشگاه صنعتی شریف مستقر است اما دانشگاه تبریز به عنوان دانشگاه همکار استانی در آن ستاد نماینده دارد و در واقع کمیته ای در دانشگاه تبریز تشکیل شده است و شاید بزرگترین طرح پایش تمام اقدامات در دست اجرا با مجری گری دانشگاه تبریز صورت می گیرد. تیمی ۳۰ نفره از اساتید حوزه های مختلف تمام اقدامات ستاد احیا را رکورد و نظارت و گزارش می کند. در طرح بازنگری طرح جامع تبریز در حدود ۲۰ مورد پیشنهادی دانشگاه تبریز به شورای عالی شهر سازی اعلام شده است اما مسیر به گونه ای نیست که لابد و لاجرم این امور با همکاری دانشگاه صورت گیرد و از این بابت شرایط مساعدتری باید ایجاد شود.همچنین دیر بازدهی طرح های دانشگاهی هم در این وضعیت اثر گذار بوده است. ولی برخی طرح ها از جمله تخلیه پساب های صنعتی به روش پلاسمایی اصلا دانش فنی اش مال ماست.
چقدر خود ستاد احیا خود را ملزم به همکاری با دانشگاه و استفاده از طرح های علمی می بیند؟
_ ما در ستاد احیا از اساتید سرشناس تبریز نماینده داریم اما اینکه طرح های ارائه شده چقدر مثمر ثمر بوده یا اینکه آن ها چقدر خود را ملزم به همکاری می بینند سوالی است که باید از اعضای ستاد احیا پرسید!
-بالاخره از نوع عملکرد آن ها مشخص می شود که آیا اعتقادی به طرح های علمی دارند؟
_ طبق آن چیزی که مثلا در مورد طرح پایش دیدیم طرح ها و پیشنهادات دانشگاهی لحاظ می شود.
دو شعار بزرگ دولت یازدهم در مورد آذربایجان به نوعی ابتر ماند یکی احیای دریاچه ارومیه بود و دیگری بحث فرهنگستان زبان ترکی، می خواهی بدانیم با توجه به اینکه اخبار حاکی از قطع بودجه احیا خبر می دهد بحث این جاست که آیا کمک های علمی دانشگاهی مفید واقع نشد یا ستاد احیا در روند اجرایی کار ضعیف عمل کرد؟
_ اول برگردیم به نکته ای که شما اشاره کردید که من کلمه ابتر را برای این روند مناسب نمی دانم چون نه خشک شدن دریاچه ارومیه یکباره صورت گرفته و نه بحث احیای آن کار یک روزه است. بازیابی میلیونها متر مکعب آب قطعا کاری زمان بر است اما همه شاهد بودیم که اولین مصوبه دولت یازدهم بحث احیای دریاچه ارومیه بود. پس این مشکل جزو مهم ترین اولویت های دولت بود اما مستحضرید که مشکلات اقتصادی و تحریم های بین المللی بحث اختصاص بودجه را با مشکل مواجه کرده است، اما اقدامات احیاء هر چند نه خیلی رضایت بخش ولی همچنان ادامه دارد. اما در ارتباط با فرهنگستان زبان ترکی هر چند انتظار افکار عمومی آنگونه که باید برآورده نشده اما قطعا اقدامات مثبتی مانند تشکیل بنیاد فرهنگ و هنر آذربایجان از اقدامات مهم بسترسازی برای رسیدن به قله انتظارهاست.
اما اگر مثالی دانشگاهی برای این موضوع بزنم، فکر کنید برای ایجاد یک دانشکده یک پروسه طولانی لازم است که طی شود شما فکر کنید برای راه اندازی فرهنگستان چقدر بایستی کار صورت گیرد. همانطور که اشاره کردم شاید اقدامات فعلی آنطور که بایسته است نتوانسته نظر دوست داران فرهنگ و ادب آذربایجان را فراهم کند اما این اقدامات از دسته اقدامات زیربنایی و ارزنده ای برای این امر شکل گرفته است از سویی در دانشگاه تبریز نیز برای اولین بار گروه آموزشی زبان و ادبیات ترکی راه اندازی شد که جزو مطالبات معوقه مردم این منطقه بود که هیچ مغایرتی هم با وحدت ملی ندارد و خود این تنوع قومی به مثابه یک ثروت ملی است. و ممنونم که دولت یازدهم راه را برای دایر کردن آموزش زبان ترکی باز کرد.
به بحث رشته تحصیلی زبان و ادبیات ترکی اشاره کردید، آیا این موضوع یک بحث مقطعی بوده و یا برنامه های خاصی برای توسعه آن وجود دارد؟ و در چه مرحله ای قرار دارد و چقدر توانسته از اساتید برجسته این حوزه استفاده کند؟
_ دانشگاه به جاهای دیگر شبیه نیست که برنامه های آموزشی مقطعی و مصلحتی باشد صدور مجوز برای تاسیس یک دانشکده پروسه ای طولانی دارد و در ادامه دایر بودن آن به وجود امکانات بستگی دارد. در نیم سال اول متقاضی کافی برای این رشته برای برپایی کلاس ها وجود داشت و الان ۲۹ نفر دانشجو در این رشته وجود دارد اما از دیگر پیش شرط ها وجود استاد آموزشی، امکانات اموزشی،منابع آموزشی است و دانشگاه تبریز با قدمت ۷۰ ساله و با بکارگیری از اساتید مجرب زبان و ادبیات فارسی در تلاش است به این مهم نائل شود ولی هنوز با اساتید استانی در این زمینه صحبتی نشده است.
جنابعالی عضو هیات علمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، و اگر بخواهیم صریح صحبت کنیم نه یک اصلاح طلب صرف که یک چهره معتدل و میانه رو به حساب می آیید که یک بار در دولت اصلاحات و برای مرتبه دوم در دولت یازدهم البته در یک انتخاب دموکراتیک و با رای اساتید به ریاست دانشگاه تبریز رسیده اید، آیا عملکرد خود را در طول این دوره در حدی می دانید که دوباره بخواهید مثل ۹۲ خود را در معرض سنجش رای اساتید برای انتخاب مجدد قرار دهید؟
_ ابتدا لازم است اشاره کنم که اهل علم و فرهنگ و رسانه و دانشگاه نوعا اصلاح طلب هستند به این دلیل که ماهیت علم خود اصلاحی است ، ضمنا از تعبیر شما ممنونم که بنده را به عنوان یک چهره معتدل معرفی کردید، ارزیابی و استنباط شخصی بنده این است که جامعه ما از افراط و تفریط البته فرقی نمی کند از همه جناح های سیاسی لطمه دیده است و و آموزه های دینی هم ما را به اعتدال و به پرهیز از افراط و تفریط دعوت کرده است. این مد نظر باشد که جامعه را سیاه و سفید نبینیم چون بین این دو رنگ های دیگری هم وجود دارد ضمنا دوست ندارم بحث را سیاسی کنم چون من به عنوان مسئول یک مرکز علمی هستم نه سیاسی ولی اینگونه فهمیده ام که دانشگاه نمی تواند دنبال رو یک جریان سیاسی خاص باشد بلکه به عنوان یک لیدر عمل کند جریانات سیاسی باید از دانشگاه خط بگیرد. در نتیجه انتظار از اینکه مسئولین دانشگاه زیر یک پرچم سینه بزنندانتظار نابجایی است. اما در ارتباط با عملکرد خودم باید بگویم مشک آن است که خود ببوید اما به خودم نمره قبولی می دهم با توجه به تمام شرایط سختی که در سه سال گذشته با آن مواجه بوده ایم و با عنایت به مشکلات مالی عدیده ای که وجود داشت!
چقدر در دوره جنابعالی برای تشکل های سیاسی در دانشگاه فرصت عرض اندام مهیا بوده است و چقدر امکانات فرهنگی و حقوقی در اختیار آن ها قرار گرفته است با عنایت به این موضوع که بسط جامعه مدنی از شعارهای دولت یازدهم بوده است؟
_ اگر کلی بحث کنیم که چقدر برنامه های فرهنگی و سیاسی در اولویت بوده می توانید دوره ما را با دوره قبلی مقایسه کنید که برای بیش از هزار برنامه مجوز در همین امسال صادر شده است، ضمنا در رابطه با تعداد تشکل های دانشجویی، انجمن اسلامی دانشگاه تبریز که بنا به دلایلی در دولت گذشته تعطیل شده بود در همان سال اول حضور ما به راه افتاد و در مجموع محدودیتی برای حضور جریان های سیاسی مختلف در دانشگاه وجود ندارد، امروز تشکل های سیاسی و فرهنگی از جمله انجمن اسلامی، بسیج دانشجوی جامعه اسلامی و … می توانند براحتی به فعالیت بپردازند.ما علاقمندیم فضای دانشگاه امن باشد نه امنیتی و محدودیتی برای تشکل های سیاسی وجود ندارد.
استقلال دانشگاه ها چقدر دولت یازدهم جدی گرفته می شود؟ واقعیت این است که فضای سیاسی تبریز بیش از حد امنیتی است و طبعا دانشگاه تبریز هم از این موضوع بی تاثیر نبوده است، در این دوره تا چه حد برای زدودن چنین فضایی تلاش شده است؟
_ در گذشته کاملا با فضای دانشگاه تبریز آشنایی داشتم اما بینی و بین الله اکنون هیچ گونه ممانعتی برای برگزاری برنامه ها، حضور تشکل ها وجود ندارد، بجز موارد کاملا مشخص که خط قرمز نظام و کشور است محدودیتی وجود ندارد. در دوره ما در قالب مناظرات سیاسی و مراسماتی از این قبیل تشکل های مختلف به ابراز نظرات خود پرداختند اما بحث استقلال دانشگاه ها آرمانی است که هنوز آنطور که شایسته است محقق نشده است نهادهای مختلفی وجود دارد که در مسائل دانشگاه دخالت می کنند و نقش و نظر دارند و این مختص دانشگاه تبریز نیست در حالی که در کشورهای دیگر مثلاً در منشور بولونیا در اصل اول خود به استقلال دانشگاه ها تاکید دارد چه در مسائل مدیریتی و چه در مسائل سیاسی و حتی آموزشی باید خود دارای یک اتونومی باشد و خود بتواند هیات علمی جذب کند دانشگاه با وجود اینکه برای بخش های مختلف نیرو تربیت می کند خود برای جذب کادر علمی خود مختار نیست. در دولت یازدهم برخی از اختیاراتی که لازم است مثل اختیار برنامه ریزی درسی به دانشگاه ها واگذار شد ولی هنوز در نیمه راه هستیم چون ظرفیت استقلال در دانشگاه ها وجود دارد پس باید در جذب دانشجو و استاد و دایر کردن رشته های جدید و چاپ و انتشار مجلات مختلف ضرورتی ندارد که در حالت وزارتی تصمیم گیری شود چون دانشگاه های سطح یک کشور از جمله دانشگاه تبریز از توانمندی لازم برای تصمیم سازی و تصمیم گیری برخوردار است. در بحث استقلال آنچه مطلوب است اتفاق نیافتاده اما قدم های مثبتی زیادی برداشته شده است.
به بحث دخالت سایر نهادها در امور جاری دانشگاه اشاره کردید ، اگر بخواهید صریح اظهار نظر کنید در اداره دانشگاه تبریز در دوره خودتان شاهد دخالت نهادهایی جز مجموعه وزارت علوم بوده اید؟
_ من موردی با این مفهوم که شما می گویید ندیده ام، اما برخی امور جاریه در مجموعه وزارت علوم، شورای عالی انقلاب فرهنگی،معاونت علمی و فن آوری ریاست جمهوری حوزه های مشترکی هستند که باید هم راستا و هم سو با هم حرکت شود و
نمی توان اسم دخالت روی آن گذاشت اما دخالت سایر نهادها در دانشگاه بی معنی است و اصلا حوزه کاری متفاوت است.
احساس می شود دانشگاه تبریز در ابتدایی ترین مسائل از جمله جذب هیات علمی خود نیز نمی تواند راسا اقدام کند و از استقلال کافی برخوردار نیست؟
_ این به همان موضوعی برمی گردد که اشاره کردم نظام پذیرش هیات علمی توسط شورای عالی جذب صورت می گیرد بنابراین بعد روند شرکت در فراخوان و ارزیابی صلاحیت علمی افراد پرونده به وزارت علوم ارجاع می شود و هیات مرکزی جذب در این مورد تصمیم گیری می نماید. هر چند بررسی آنها شکلی است نه محتوایی. ولی این موضوع چیزی نیست که دانشگاه از عهده انجام ان نیایند. و جز طولانی شدن پروسه هیچ کمک دیگری نمی کند.
بازخورد جامعه اساتید و دانشجویان دانشگاه تبریز حکایت از عدم استقلال این دانشگاه دارد، انتظار این است اگر با وجود حضور دولت اعتدالی اگر مشکلی در این حوزه وجود دارد صریح تر بیان کنید؟
_ اینکه بگوییم دانشگاه ها مستقل به مفهوم کامل آن در نظر بگیریم خیر این مورد چه در تبریز بلکه در هیچ دانشگاه دیگری نیز وجود ندارد، و با قوانین موضوعی کشور همخوانی ندارد.
ببخشید آقای دکتر منظور از استقلال نه صرفا استقلال در امور اجرایی از وزارت علوم که استقلال از برخی حساسیت های غیر معمول امنیتی منظور است؟
_ حدود مسئولیت و اختیارات جایی است که مشکل وجود دارد وقتی در مقابل همه اتفاقات دانشگاه مسئولیم پس باید تمام تصمیمات را هم به تنهایی و مستقلا بگیریم. اینکه در اداره دانشگاه صلاحدید فلان شورا و یا فلان مرکز را لحاظ کنیم و در نهایت پاسخگو رییس دانشگاه باشد این یعنی تناسبی بین اختیارات و مسئولیت ها نیست. البته بحث مشاوره با دستگاه های مدیریت کلان و نهادهاید امنیتی استان بحث دیگری است که باید باشد. ولی وقتی قرار است در موضوعی خود دانشگاه پاسخگو باشد پس باید در ابعاد مختلف تصمیم گیری هم مستقل باشد. البته بخشی از این مشکلات به این برمی گردد که در قوانین ما این مسائل تصریح نشده است. ما دوست داریم در چارچوب نرده های دانشگاه خودمان تصمیم گیری کنیم.
دلیل نبود رشته علوم سیاسی در مقطع کارشناسی در دانشگاه تبریز چیست؟ دیده می شود که تبریز به عنوان مهد مشروطه امروز در یک رکود سیاسی غوطه ور است همان موضوعی که دکتر زیبا کلام هم بعد از سفر به تبریز به آن اشاره داشتند؟
_ دانشگاه های مادر دلیل تلاش برای قرار گفتن در مسیر تحصیلات عالیه و تکمیلی و زوم کردن بیشتر روی کارهای پژوهشی و علمی، توسعه دوره های کاردانی و کارشناسی در آنها محدود شده است الا به ضرورت. ولی خوشبختانه بعد از دایر شدن مقطع کارشناسی ارشد علوم سیاسی اکنون دوره کارشناسی هم تایید و در شورای دانشگاه هم تصویب و اکنون در دفتر گسترش است و پیگیر هستیم تا در سریع ترین زمان ممکن بحث صدور مجوز آن صورت گیرد. با توجه به اینکه تبریز یک شهر صنعتی است یک شهر سیاسی هم محسوب می شود و وجود چنین رشته ای در این دانشگاه لازم می نماید. از نظر ما این موضوع تایید شده است و اکنون بقیه کار در دست شورای گسترش است و الامر علیکم که اجازه بدهند یا نه.
از مهم ترین شعارهای دولت یازدهم منشور حقوق شهروندی بود برای تدوین و البته بعد از انتشار برای جا افتادن و اجرایی شدن آن دانشگاه تبریز آیا توانست کمکی به دولت کرده باشد؟
_ من خوشحالم که این منشور ابلاغ شد و به تک تک آحاد شهروندان فرستاده شده است و اینکه کسی در کشور پیدا شود که بگوید این شهروندان حق و حقوقی دارند اقدام بسیار با ارزشی است، حالا کاری به تحقق یافتن آن نداریم در گذشته میزان سواد صرفا خواندن و نوشتن بود و در سال ۲۰۰۰ آشنایی با کامپیوتر برای سنجش سواد به عنوان اصل قرار گرفت و در دنیا امروزی میزان مدنیت در هر جامعه ای با یک اصل اندازه گیری می شود و آن میزان آشنایی مردم با حقوق و تکالیف مدنی شان است. اما متاسفانه ما در مورد حقوق خود بی اطلاعیم و دانشگاه تبریز نه راسا ولی پیش نویس آن به گروه های مختلف ابلاغ شده است و بارها در این مورد سمینارها و کرسی های آزاد اندیشی برگزار شده است و معتقدم آگاهی جامعه با حق و حقوق خود یک قدم بزرگ در راه پیشرفت کشور است و در گذشته شاهد بودیم که چنین مسائلی حتی قابل مطرح شدن هم نبود. در حالی که در این دوره دولت خود پیشقدم این امر گردیده است. البته ما نیز برای تبیین آن بیشتر تلاش خواهیم کرد تا در غربت نماند. و صرفا در محافل سیاسی بحث نشود و به متن جامعه آورده شود.