روزنامه امین
سرمقاله
وحید خدادادی/روزنامه نگار

موضوع فعال شدن مکانیزم ماشه یا اسنپبک یا بهعبارت درستتر بازگشت تحریم های شورای امنیت علیه ایران، از مهمترین موضوعات مطروحه این روزها، در سطح جهانی و داخلی است. برجام مانند سایر توافقات بین المللی حاوی مکانیزمی است که برای حل و فصل اختلافات میان اعضای توافق تعبیه شده است. دو بند ۳۶ و ۳۷ این قرارداد به هر یک از
طرف ها امکان شکایت را محترم شمرده و اگر بعد از یک فرآیند ۳۰ روزه موضوع به عنوان نقض توافق به شورای امنیت ارجاع میشود. اقدامی که یک ماه قبل آمریکا طرفی که قبل تر از این توافق خارج شده بود، انجام داده و امروز روز موعودی که آقای رییس جمهور از آن به یک جشن بزرگ یاد می کند!
البته بندهای فوق الذکر برای کسانی تعبیه شده که در قرارداد باقی باشند، نه برای دولتی که به بهانه های واهی رسما خروج از آن را امضا کرده است. همین موضوع و این که آیا ایالات متحده آمریکا می تواند از این مکانیزم استفاده نماید یا نه؟ به یک جدل حقوقی در فضای سیاست بینالملل تبدیل شده و آمریکا مثل همه دفعات قبل قصد دارد تا به زور هم که شده این مهم را به سرانجام برساند. البته شاید در پس ذهن مقامات کاخ سفید این سیاست نیز باشد که نظام بینالملل و سایر اعضای برجام را به مرگ بگیرد، تا به تب راضی شوند.
ترامپ که این روزها بعد از خوش رقصی اعراب در صدد تحقق بخشیدن به توافق بزرگ است، اقلا به دلیل اساسی کوتاه بیای این قضیه نیست و پا در یک کفش کرده است. اولا این که سیاست خارجی آمریکا تاثیر مستقیم در نتیجه انتخابات پیش رو دارد و فعال شدن ترامپ در این عرصه به جهت نگرانی از شکست های قبلی و احتمال موفقیت بایدن است. از سویی انجام تمام و کمال توافق بزرگ با اعراب و موفقیت در به پای میز نشاندن سعودی ها و سایر دولت های عربی تابع ادامه روابط خصمانه با تهران و ایجاد تصویری نزدیک به جنگ از خاورمیانه است!
اگر ترامپ از توافق با ایران در فردای انتخابات سخن میگوید، یک دلیلش همین ضرورت متشنج جلوه دادن روابطش با ایران و اوضاع خاورمیانه است، تا اعراب برای توافق با اسراییل و در امان ماندن از گزند ایران تعجیل کنند. بعد از بحرین و امارات شنیده ها حاکی از اظهار علاقه عربستان، قطر و کویت است و به نوعی این رفتارها نوعی ایجاد ارایش جدید جنگی و سیاسی در قبال تهران است. در مقابل و با همه ادعاهایی که از سوی طرف آمریکایی صورت گرفته و با وجود آن که بعد از اعدام نوید افکاری سفر ظریف به سه کشور اروپایی از سوی دولت های مبدا لغو شد، باز ایران همچنان روی عدم همکاری تروئیکای اروپایی و البته چینی ها و روس ها حساب ویژه باز کرده است.
هر چند ایالاتمتحده می تواند در چارچوب رویه های شورای امنیت با استفاده از رویه وتوی مضاعف به خواسته خود مبنیبر فعالسازی قطعنامههای ذیل فصل هفت منشور ملل متحد علیه ایران جامه عمل بپوشاند. روحانی این اتفاق را جشن بزرگ برای ملت ایران نام می گذارد و ظریف صریحا از شکست این طرح سخن به میان آورده است. این قاطعیت در کلام شخص اول دستگاه سیاست خارجی و البته جناب روحانی ناخودگاه اذهان عمومی را متوجه سفر وزیر امور خارجه سوییس به تهران در زمان مهلت سی روزه آمریکا میکند. شاید رهاورد این سفر و بده بستان های اخیر دو کشور نوعی خاطر جمعی از بابت تصمیم اعضای برجام و واکنش یانکیها به وجود آورده وهمین طیب خاطر منجر به چنین اظهاراتی شده است.
به هرحال در دولت های این دو دهه اخیر یکشنبه ها جایگاه خاص خود را دارد. آخرین یکشنبه شهریور زمان آغاز مکانیسم ماشه و جنگ بزرگ برای ملت ایران به تعبیر آقای رییس جمهور در دولت بنفش رخ می دهد و یکشنبه سیاهی که احمدی نژاد در دولت رفاه برای مجلس نهم رقم زد و خدا ما را از شر یکشنبه سوم در امان نگاه دارد.