شهری که در روزگاری نه چندان دور«باغ‌‌شهر» نامیده می‌شد و نام معروف‌ترین محلات آن از قبیل تپلی‌باغی، کوچه‌باغ، قره‌باغی‌ها، باغمیشه، باغ‌شمال، قرمزی‌باغ و… با عنوان «باغ» گره خورده بود، امروز تنها خاطراتی دوردست از آن دوران سرسبز، در بساط دارد. سال‌ها ‌گذشت، جمعیت هر روز بیشتر و شهر روز به روز بزرگ‌تر شد؛ تا غول توسعه هر روز تکه‌ای از باغ‌شهر تبریز را ببلعد.

سرزمینی سبز با باغ‌هایی به وسعت یک زندگی سبزتر که مردمان بسیاری را به سوی خویش می‌کشاند و طراوت را به هر رهگذری می‌بخشید.حکایت آن روزگاران تبریز‏ اما حالا رفته‌رفته رو به فراموشی سپرده می‌شود به نحوی که امروز یکی کلانشهر کشور است که با فقر فضای سبز مواجه است.

از این رو از دهه‌ها پیش، کارشناسان و قانون‌گذاران حوزه مدیریت شهری با تعریف و تفکیک کاربری‌های ویژه در شهر سعی کردند، ساز و کاری را ایجاد کنند که هیچ کلنگی بر محدوده‌های فضای سبز فرود نیاید.

اما این راه هم کارساز نبود و نتوانست غول بی‌شاخ‌ و‌ دم قصه ما را سر جایش بنشاند.

باغ‌ها در تبریز فدای توسعه 

عبدالله تقی‌پور، رئیس کمیسیون محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تبریز گفت: یکی از مولفه‌های شهرهای توسعه یافته وجود فضای سبزی است که نقش اکولوژیکی ایجاد کند و  بسیاری از باغ‌ها در تبریز فدای توسعه شده است.

وی تاکید کرد: توسعه ناموزون محصولی جز شرایط فعلی نداشته و از بین رفتن باغ‌ها و افزایش ساختمان‌سازی را موجب می‌شود.

تقی‌پور افزود: همت شورای پنجم در این است که در حوزه توسعه فضای سبز و افزایش سرانه فضای سبز اقداماتی صورت گیرد.

رئیس کمیسیون محیط زیست و خدمات شهری تصریح کرد: مواردی توسط سازمان سیما منظر و فضای سبز مطرح شده و در شورا تصویب شده و سال ۹۹ سال نهضت فضای سبز نامگذاری شد.

وی با تاکید بر ارائه گزارشی اجمالی در حوزه‌های توسعه فضای سبز توسط مدیرعامل سازمان سیما منظر و فضای سبز اگر این توسعه فضای سبز اتفاق بیفتند اقدام بسیار موثری برای آیندگان خواهد شد.

تقی‌پور اضافه کرد: این کمیسیون، یک کمیسیون تخصصی است و تمام موارد به صورت چکش‌کاری شده مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی تاکید کرد: ما با توجه به موارد مطرح شده باور داشتیم که می‌توانیم سال‌جاری را در واقع سال نهضت توسعه فضای سبز بنامیم و این شعار را محقق کنیم.

رئیس کمیسیون محیط زیست و فضای سبز اظهار داشت: اگر تاکنون در خصوص عملکردهای صورت گرفته هیچ موافقت و اعتراضی نکردیم، قصد ارزیابی داشتیم.

وی تصریح کرد: هدف در اینجا بالا بردن مولفه‌های زیست محیطی است.

تقی‌پور با بیان اینکه گزارش تملک باغات را گرفتیم، گفت: شاید مسیری که مدنظر سازمان است، تملک نشده اما ما تملک باغات در معرض خطر را در نظر گرفته بودیم و تاکنون پنج هکتار در این زمینه تملک شده است.

وی ادامه داد: تملک دیگر باغات نیز مدنظر بوده و کمیسیون محیط زیست پیگیر این موضوع است.

رئیس کمیسیون محیط زیست و فضای سبز اضافه کرد: ما متوجه تفاوت درختچه و نهال هستیم و می‌دانیم قرارداد در خصوص نهال بوده و امروز در شهر ما بیش از هرچیز فضای سبز و پارک و پیاده راه اهمیت دارد.

تقی‌پور اضافه کرد: میزان پروژه‌های عمرانی را برای افزایش میزان توسعه فضای سبز کاهش داده‌ایم و ایمان داشتیم که شهرداری تبریز می‌تواند یک میلیون اصله نهال را غرس کند.

وی در خصوص کمبود آب اظهار داشت: ۳۰۰ هکتار در تبریز چمن‌کاری وجود دارد و آب مصرفی آن پنج میلیون مترمکعب است با این میزان آب، تعداد بسیار بالایی درخت می‌توان آبیاری کرد.

فقر فضای سبز در تبریز

محرم محمدزاده دیگر عضو شورای شهر تبریز گفت: امروز برای درک فقر فضای سبز در تبریز نیاز به کار کارشناسی نیست و می‌توان با یک نگاه اجمالی به این امر پی برد.

وی با بیان اینکه فضای سبز با مشکلات فراوانی روبه‌روست تاکید کرد: امروز در مقایسه با دیگر کلانشهرها تبریز در زمینه فضای سبز بسیار عقب مانده است و مشکل اصلی ایجاد این شرایط، عدم اقدام مفید در این زمینه است.

محمدزاده افزود: خوشبختانه بودجه بسیار مناسبی برای این امر در نظر گرفته‌ایم و مشکل مالی نداریم.

عضو شورای اسلامی شهر تبریز با اشاره به انتقاد مدیرعامل سازمان سیما و منظر و فضای سبز در خصوص عدم قدردانی از اقدامات صورت گرفته، اضافه کرد: برای انجام وظیفه نیاز به قدردانی نیست و همین که به خاطر برخی کم‌کاری سوال جواب نمی‌کنیم به نوعی تشکر است.


درختچه‌های کاشته شده خشک شده‌اند 

وی با بیان اینکه درختچه‌های کاشته شده خشک شده‌اندفگفت: در زمینه کافی بودن مساحت زمین برای کاشت درخت تناقضاتی وجود دارد و تعدادی از کارشناسان از ناکافی بودن زمین سخن می‌گویند و در عین حال کارشناسان در شورا از کفایت مساحت برای کاشت درخت صحبت می‌کنند.

محمدزاده با بیان اینکه این تناقضات باید مشخصا رفع شود، تاکید کرد: امروز مدیران شهرداری پارک‌های محله‌ای ساخته شده و فضای سبز ایجاد کردند و این امر اقدام مناسبی است.

کاشت درختان حساسیت‌زا در تبریز

شکور اکبرنژاد دیگر عضو شورای شهر تبریز نیز گفت: در دنیا در خصوص فضای سبز اقدامات مناسبی انجام شده از جمله آن می‌توان به کاشت عمودی، انتقال نور طبیعی به زیرزمین‌ها و کاهش میزان تبخیر آب اشاره کرد.

وی تصریح کرد: موضوع مورد بحث دیگر کاشت بعضی درختان حساسیت‌زا است که برای شهروندان مشکلاتی ایجاد کرده‌اند و باید در کاشت درختان به این موضوع توجه شود.

«نگاه عددی» اشتباه راهبردی مدیریت فضای سبز

اینکه تبریز، زمانی باغ‌شهر ایران بود و باغمیشه و قره‌آغاج و باغشمال، کوچه‌باغ، قره‌آقاج، قرمزی‌باغ و فتح‌آباد، سایه سبز خود را بر سر شهر و مردمانش گسترده بودند، حرف تازه‌ای نیست.

بلایی که در کمتر از سه دهه، بر فضای سبز این شهر آمده، بسیار عمیق‌تر از آن است که با درختکاری‌های نمایشی و احداث پارک‌های محله‌ای با نهال‌‌های نحیف و جدول‌کاری و نرده‌گذاری ترمیم شود.

این مُسکِن‌ها نمی‌تواند دردی از شهر دوا کند. نگاه عددی به فضای سبز، اشتباه راهبردی شهرداری‌ تبریز در حوزه فضای سبز است.

سالانه، به خصوص در آستانه بهار، هزاران هزار نهال در گوشه‌ و کنار این شهر، با پوشش گسترده تبلیغاتی توسط مدیران و مسوولان شهر اجرا می‌شود، اما هیچ‌گاه گزارشی از آینده این درختان و وضعیت رشد و نمو آنها ارائه نمی‌شود.

برزگر جلالی، مدیرعامل سازمان مدیرعامل سازمان سیما،منظر و فضای سبز شهرداری تبریز، تعداد درختان سطح شهر تبریز را کمتر از یک‌ میلیون درخت عنوان کرده و گفته است: باید تعداد درختان تبریز به ۶ میلیون اصله برسد تا برای هر شهروند حداقل چهار درخت وجود داشته باشد که اکسیژن مورد نیاز را تامین کند.

وی تاکید کرده است که سال آینده، سال فضای سبز و زیباسازی است، به همین دلیل، برنامه داریم سال آینده یک‌میلیون درخت در سطح شهر تبریز کاشته شود!

مردم تبریز چشم‌انتظار اقداماتی هستند تا در میان این زندگی ماشینی‏،ریه‌ای سبز برای تنفس شهر باز شود و تبریز دوباره‌گذری به تاریخ سرسبزش داشته باشد و آن را از نو مرور کند.