#روزنامه امین
#سرمقاله
#وحید خدادادی/ روزنامه نگار

دولت دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور آمریکا روز جمعه اعلام کرد تمامی تحریم‌ها علیه ایران که به موجب توافق هسته‌ای برجام رفع شده بودند، بازگشته‌اند! این تصمیم به معنای آن است که واشنگتن نتوانست موعد ۱۳ آبان را صبر کند و دو روز زودتر تهدیدات چند ماه اخیرش را عملی کرد! تحریم هایی که قرار بود از روز دوشنبه اجرایی شود و هدفش حوزه حمل و نقل و انرژی ایران بود. ترامپ این بار نیز با تکرار ادعاهای گذشته شرط کنار گذاشتن تحریم ها را پذیرفتن شروط ۱۲ گانه از سوی ایران دانست و بر لزوم تغییر رفتار ایران تاکید مجدد کرد. اگر بخواهیم کمی عمیق تر به تحریم جدید بنگریم بایستی اشاره کنیم که درچارچوب بازگشت تحریم ها، بیش از ۷۰۰ فرد حقیقی یا حقوقی، از جمله، تعدادی بانک و خطوط هوایی و کشتیرانی مورد تحریم قرار خواهند گرفت.
این تصمیم آمریکا اقلا در ظاهر امر موجبات آزرده خاطری هم پیمانان اروپایی اش را فراهم کرد. لحظاتی از این تصمیم نگذشته بود که وزیران خارجه آلمان، انگلیس و فرانسه بیانیه ای درباره سازوکار مالی ویژه این اتحادیه در حمایت از ایران دادند. سازوکاری که تماس تلفنی ظریف و موگرینی نشان می دهد که گویا از هفته آینده اجرایی خواهد شد!
البته نباید ناگفته گذاشت که بعد از خروج آمریکا از برجام طبق اعلام رسمی تاکنون ۷۱ شرکت از جمله توتال، پژو، بوئینگ اعلام کرده اند که بازار ایران را ترک می کنند تا گرفتار خشم یانکی ها نشوند.
البته خبر آغاز تحریم ها مطلب شوکه آوری نبود و بهرحال از قبل مقامات کاخ سفید بازه زمانی شروع آن را رسما اعلام کرده بوده اند و در این بین ۴۸ ساعت تعجیل چندان توفیری در اصل ماجرا نخواهد داشت. در واقع اعلام قبل از موعد فرصتی بود تا ایران بتواند شرایط اقتصادی خود را به گونه ای سامان دهد که در روز مبادا مستاصل نشود و البته بهانه غافلگیری سراغش نیاید! اما متاسفانه در چند ماه اخیر ما به غیر از آن دیوانه موطلایی که در خارج از مرزها اسباب زحمت مان شده، در داخل نیز با پدیده های عجیبی مواجهیم که در هیچ کجای دنیا شاید نظیر نداشته باشد. از اختلاس و احتکار و رانت دولتی گرفته تا…
قرار گرفتن در شرایط تحریم اتفاق جدیدی نیست و ما به بلندای چند دهه است که پی تحریم به تنمان خورده و در واقع به نوعی آب دیده شده ایم! اما با توجه به حجم کم سابقه تحریم ها شاید لزوم اتخاذ تدابیری برای عبور از بحران لازم می نماید که زرهی باید ساخت در این هماوردی اقتصادی!
تجربه بین‌المللی در برخورد با شوک‌های خارجی نشان می‌دهد که اتخاذ برخی از رویکرد‌ها در شرایط این چنینی از جمله تحریم می‌تواند با افزایش تاب‌آوری اقتصاد دامنه آثار جانبی این شوک‌ها را به حداقل برساند! لذا بهتر بود که مسئولان هر چند کمی دیر شده اما سناریوهای احتمالی این جنگ اقتصادی را تحلیل و تبیین و برای پاسخ به آن و یافتن راهکارهای عملیاتی اقدام کنند تا از تشدید شوک جدید جلوگیری نمایند! رویکردهایی که هر دو بخش داخلی و خارجی را پوشش بدهد و کمترین آسیب را متوجه اقتصاد کشور نماید.
متاسفانه در ماه های اخیر مسئولان گرفتار نوعی بازی سیاسی خسته کننده شده و نتوانستند آن طور که باید سپر امنی برای دفع شوک‌های خارجی بسازند و چند ماهی وزارت اقتصاد به عنوان مهم ترین نهاد تصمیم گیری های اقتصادی پا در هوا بود! مهم‌ترین کانال اثرگذاری تحریم‌ها بر اقتصاد ایران، اثر آن بر بخش ارزی است که متاسفانه متولی قیمت گذاری آن کوچه پس کوچه های پایتخت است نه نهادهای اقتصادی!
اما علی رغم همه فرصت سوزی ها نبایستی نقش پررنگ طلای سیاه را در اقتصاد ایران نادیده گرفت! آمریکا هنوز نتوانسته جایگزین مناسبی برای نفت ایران در بازار جهانی پیدا نماید و فشارهایش بر عربستان هم تاکنون بی نتیجه مانده است! با توجه به افزایش برودت هوا و بالا رفتن قیمت نفت، ایران می تواند از این فرصت مغتنم برای کاستن از میزان آسیب ها استفاده نماید!
در این بین نقش دستگاه دیپلماسی و البته مجموعه حاکمیت برای تلطیف روابط با همسایگان خصوصا اعضای اوپک در جهت عقیم گذاشتن سیاست های آمریکا اقلا به صورت مصلحتی و مقطعی می تواند یک راهکار مهم باشد که امید می رود مسئولان با درک شرایط حساس فعلی فرصت نفتی را مغتنم شمارند!