سنت قدیمی و زیبای برپایی مراسمات عزاداری در خانه تبریزی‌ها رواج بسیاری دارد و هرکدام از ما از کودکی به امروز شاهد برپایی مجالس عزاداری در خانه خودمان یا اقوام بوده‌ایم.”مرثیه” نامی است که مردم آذربایجان‌شرقی بر روی مراسم عزاداری‌شان می‌گذارند و اغلب مختص خانم‌هاست.

روزهای شهادت ائمه، ۲۸ صفر و اربعین از اصلی‌ترین روزهایی است که این مراسمات عزاداری برپا می‌شود و اگرچه امسال کرونا این سنت قدیمی را تعطیل کرد اما با از بین رفتن این ویروس منحوس قطعا دوباره این مجالس سنتی و زیبای عزاداری برپا خواهد شد.

“مرثیه” تجلی زیبایی از عزاداری‌های خانگی است که هیچگاه فراموش نشده و یا از رونق نیفتاده است اما این مجلس زنانه گاهی دچار آفت خرافات و جهل هم می‌شود. یکی از آفت‌های این مراسم زیبا و ساده حضور خانم جلسه‌ای‌هایی است که در بیشتر مواقع سواد کافی دینی ندارند و با برخی خرافات وجهه دین را تخریب می‌کنند. خانم جلسه‌ای هایی که بیشترشان بدون هیچ آموزش دینی از این مجلس به آن مجلس معرفی شده و اعتقادات مذهبی را به چالش می‌کشند.

خانم جلسه‌ای بنز سوار!

زهرا دختر جوانی است که هرساله در ۲۸ صفر مراسم “مرثیه” در خانه‌شان برپا می‌شود اما امسال به دلیل شیوع کرونا هزینه این مراسم را صرف خرید لوازم التحریر برای کودکان بی بضاعت کرده‌اند. وی در گفت‌وگو با آناج درباره مراسم عزاداری خانگی می‌گوید: ” از وقتی که یاد می آید در خانه‌مان مراسم مرثیه برپا می‌شود و حتی خاله‌ها و مادربزرگم هم در طول سال در روزهای مختلف مرثیه برگزار می‌کنند. ما از کودکی با عشق به ائمه و این مراسمات بزرگ شده‌ایم.”

وی درباره حضور خانم جلسه‌ای ها در عزاداری‌های خانگی عنوان می‌کند: ” سه سال است که با مادرم صحبت کردم تا روحانی که درس دین خوانده را به مراسم بیاورد. البته که مادرم دوست داشت همان خانم جلسه‌ای همیشگی به مراسم بیاید اما من هزاران دلیل برایش آوردم. او.ل اینکه این خانم جلسه‌ای متاسفانه سواد کافی نداشت و حتی دعاهایی مانند زیارت عاشورا را هم به درستی نمی‌خواند و دوم اینکه حرف‌هایی را به زبان می آورد که کاملا خرافات بود. من هربار که مراسم داشتیم به سراغ حرف های این خانم می‌رفتم و بعد از تحقیق می‌فهمیدم اشتباه است. متاسفانه چنین حرف‌هایی اعتقادات مردم را هم به بازی می‌گیرد.”

فضای مجازی و تمسخر

زهرا با اشاره به اینکه این خانم جلسه‌ای‌ها درآمد خوبی هم دارند، می‌گوید: ” جالب اینجاست که این خانم‌ها از بسیاری از روحانیونی که درس دین خوانده‌اند درآمد خیلی بیشتری دارند و حتی تلاش هم نمی‌کنند که سواد دینی‌شان را بالا ببرند. یکبار چند سال قبل،پیش از شروع مراسممان خواهرم از توی کوچه دوید که خانم جلسه‌ای آمد و آرام به من گفت که ماشینش بنز است! البته من موقع بدرقه دیدم که ماشینش بنز نیست اما ماشین مدل بالایی داشت. البته اگر واقعا سطح علمی و دانششان خوب بود حرفی نبود اما اکثر این خانم جلسه‌ای ها حرف‌هایشان خرافات زیادی دارد و به اعتقادات خانم‌ها که اغلب این حاج خانم‌ها را سواددار می‌دانند، ضربه می‌زند.”

از جمله آفت‌های حضور خانم جلسه‌ای های کم سواد در مراسمات عزاداری خانگی اشتباهات فاحش و ایجاد بهانه‌ای برای تمسخر است. سال گذشته بود که انتشار یک ویدیو از یک خانم جلسه‌ای سوژه تمسخر در فضای مجازی شد و تا مدت‌ها ساخت کلیپ و دابسمش درباره این خانم جلسه‌ای ادامه داشت. متاسفانه نبود سواد دینی، رسانه‌ای و اخلاقی به جای تحکیم اعتقادات ابزاری برای تخریب اعتقادات شده است.

۱۵۰۰ خانم جلسه‌ای شناسنامه‌دار

نسرین پیرسمساری، رئیس جمعیت بانوان فرهیخته کشور در گفت‌وگو با آناج با اشاره به اینکه ۱۵۰۰ خانم جلسه‌ای وجود دارد که اکثر آنها عالم و انقلابی هستند، گفت: شناسنامه‌دار کردن آنها یک اقدام موثر بوده و ما حاضر به کمک در خصوص این موضوع هستیم.

وی در خصوص ساماندهی برخی خانم جلسه‌ای ها اظهار داشت: در بحث ساماندهی خانم‌های جلسه‌ای از سال‌ ۹۲ بنا بر تربیت قشری بود که بتوانند در محافل مختلف در موضوعات متفاوت سخنرانی کنند و کارگاه‌هایی نیز در این خصوص برپاست اما متاسفانه کسانی که مجالسی برگزار می‌کنند، به سازمان تبلیغات مراجعه نمی‌کنند و به سراغ کسانی می‌روند که اطلاعات دینی و مذهبی ندارند.