#روزنامه امین
#سرمقاله
#وحید خدادادی/ روزنامه نگار

 

سومین مهلت ۶۰ روزه ایران به اعضای باقیمانده در توافق هسته ای در شرایطی به پایان رسید که اروپا هیچ اقدامی برای تامین منافع اقتصادی ایران انجام نداده و آمریکا هم بر تحریم ها علیه ایران افزوده است.
موج جدید تحریم های ظالمانه را همزمان با اشغال سفارت این کشور و مراسم ۱۳ ابان شاهد بودیم و سیاست فشار حداکثری از سوی این کشور همچنان دنبال می شود. در حالی که راب مک ایر، سفر بریتانیا در ایران، روز شنبه در قالب یک پیام ویدئویی که در شبکه های مجازی منتشر شد از تصمیمات مهم اروپا در این رابطه طی هفته های آینده خبر داد، اما حسن روحانی ۱۴ ابان ماه و همزمان با پایان مهلت دو ماهه سوم، دستور آغاز گام چهارم کاهش تعهدات هسته ای و گازدهی به هزار و چهل و چهار سانتریفیوژ موجود در تاسیسات فردو را صادر کرد. پیشتر نیز صالحی رییس سازمان انرژی اتمی از تزریق گاز UF-6 به زنجیره ۳۰ تایی UF-6 ظرف سه هفته آینده خبر داده بود!
علی رغم آن که همه وعده های اقتصادی اروپا راه به جایی نبرده است، مکرون رییس جمهور فرانسه در سخنانی بحث برانگیز ایران را به خروج از برجام تهدید کرد.
اروپا در این ۱۸۰ روز نشان داد که توان تصمیم گیری مستقل را ندارد و با وجود آن که نگران فروپاشی برجام بعد از اجرای گام چهارم است، اما ایران معتقد است که اگر چنانچه وعده های اقتصادی محقق شود، می توان شرایط را به شش ماه پیش بازگرداند.
این اقدام در شرایط نسبتا متفاوتی انجام میشود. وساطت ها پایان یافته و اروپایی ها هم اقرار می کنند که نمی توانند خسارت خروج آمریکا از برجام را جبران کنند و سناریوهای مختلف فرانسوی ها برای پادرمیانی و قانع کردن مو طلایی آمریکایی کاری از پیش نبرد و با اینکه در حاشیه اجلاس قدرتهای اقتصادی تلویحا اعلام شد که ترامپ با کانال مالی ۵۰ میلیون دلاری موافقت کرده، ولی حوادث بعد از آن از جمله انفجار آرامکو شرایط را به گونه ای دیگر پیش برد.
اروپا با تمام ادعاهای خود در طول این مدت نشان داده که توان اقدام مستقل از آمریکا برای ایجاد کانال مالی یا همان اینستکس معروف را ندارد. انتخاب رییس جدید آژانس بین المللی انرژی اتمی که با حمایت جدی آمریکایی ها صورت گرفت و شواهد از مواضع سختیگرانه وی در قبال پرونده ایران دارد، در کنار اقدام چهارم و در واقع جدیترین اقدام ایران در خصوص کاهش تعهدات هسته ای حکایت از آن دارد که شاید دیگر اروپا هم که تا امروز و اقلا روی کاغذ و اسما به این قرارداد پایبند بود، نتواند به این وضعیت ادامه دهد.
مواضع تند مقامات آلمانی و فرانسوی طی ۴۸ ساعت گذشته حاکی از این واقعیت تلخ است. اما نگرانی و تهدید طرف اروپایی از اساس بی منطق است، از آن روی که ایران از زمان تصویب برجام و به گواه بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی مسیری خارج از این قرارداد را طی نکرده و با وجود خروج یک طرفه آمریکا و کان لم یکن تلقی شدن برجام باز و برای نشان دادن حسن نیت خود و در راستای سیاست صبر استراتژیک به طور کامل به تعهدات خود عمل کرده است. اما طرف اروپایی هم باید مستحضر باشد که ادامه این روند قابل قبول نیست و به هر حال یک قرارداد بایستی برای هر دو طرف معامله سودمند باشد.
این که ایران برجام را بند به بند اجرا نماید و اروپا از ترس ترامپ از کوچکترین اقدامی در این خصوص طفره رود، مورد تایید هیچ عقل سلیمی نیست. اروپا اگر واقعا نگران فروپاشی برجام است، بهتر است تا راسا در مقام اجرای تعهدات برآید نه اینکه ایران را مجاب به اجرای بندهای یک قرارداد یک طرفه نماید.
حوادث ماه های گذشته نشان می دهد که روند خروج ایران از برجام ادامه دار خواهد بود و امکان توافق اقلا در سال آینده نمیتواند قابل تصور باشد.